yargıtay 5. hukuk dairesinin kamulaştırma irtifak hakkı bedeli tespiti davasında, sulu tarım arazisi değerlemesi, objektif değer artışı ve kapitalizasyon faiz oranlarına ilişkin antalya bölge adliye mahkemesi kararının temyiz incelemesi.

Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin kamulaştırma irtifak hakkı bedeli tespiti davasında, sulu tarım arazisi değerlemesi, objektif değer artışı ve kapitalizasyon faiz oranlarına ilişkin Antalya Bölge Adliye Mahkemesi kararının temyiz incelemesi.

Özet: Bu hukuki evrak, bir idare tarafından tarım arazisi üzerindeki irtifak hakkının kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescili talebiyle açılan davayı konu almaktadır; ilk derece mahkemesinin bedel tespiti ve tescil kararını müteakip, hem idare hem de malikler istinaf yoluna başvurarak değer düşüklüğü oranı, objektif değer artışı, kapitalizasyon faiz oranı gibi kalemlerde yapılan hesaplamalara itiraz etmişlerdir; Bölge Adliye Mahkemesi, taşınmazın sulu tarım arazisi vasfında net gelir yöntemiyle değerlendirilmesi, belirlenen ürün deseni, %4 kapitalizasyon faiz oranı, %40 objektif değer artışı ve enerji nakil hattı güzergahı için uygulanan %25 değer azalışı oranlarının yerinde olduğunu belirterek istinaf başvurularını esastan reddetmiş, ancak davacı idare vekili aynı gerekçelerle temyiz yoluna başvurarak kararı Yargıtay önüne taşımıştır.

5. Hukuk Dairesi 2025/6328 E. , 2025/17711 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2023/2286 Esas, 2024/2848 Karar

KARAR : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2022/766 Esas, 2023/139 Karar

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; .. ili, ... ilçesi, .. Mahallesi, 1 63... parsel sayılı taşınmazda kamulaştırma konusu daimi irtifak hakkı bedelinin tespiti ile bu hakkın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı taraflarca cevap dilekçesi ibraz etmemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma konusu daimi irtifak hakkı bedelinin tespiti ile bu hakkın davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; değer düşüklüğü oranının yüksek hesaplandığını, dava konusu taşınmaza objektif değer artışı uygulanmaması gerekirken %40 objektif değer artışı uygulanmasının hatalı olduğunu, kapitalizasyon faiz oranının %4 olarak alınmasını kabul etmediklerini, aleyhlerine yargılama giderine hükmedilmesinin ve lehlerine vekâlet ücreti takdir edilmemesinin hatalı olduğunu beyan ederek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

2. Davalılar vekili istinaf dilekçesinde özetle, taşınmazın değerinin düşük tespit edildiğini, objektif değer artışı oranının düşük olduğunu, %25 değer azalış oranının düşük olduğunu, kapitalizasyon faiz oranının düşük alındığını, taşınmazın arsa olarak kabul edilmesi gerektiğini beyanla İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, taşınmazın sulu tarım arazisi vasfında kabul edilerek net gelir yöntemi ile kamulaştırma bedelinin tespitinde yöntem olarak isabetsizlik bulunmadığı, münavebe desenin o yörede yetişen yaygın olarak yetişen ürünlerden birinci yıl buğday+buğday samanı, ikinci ürün ıspanak, ikinci yıl kavun olmak üzere iki yılda üç ürün şeklinde oluşturulmasının yerinde olduğu, dava konusu taşınmazın sulu tarım arazisi vasfında kabul edildiğinden kapitalisazyon faiz oranının %4 olarak alınmasının yerinde olduğu, dava konusu taşınmazın bulunduğu konum, merkezi yerlere uzaklığı dikkate alındığı %40 objektif değer artışı uygulanmasının uygun olduğu, buna göre taşınmazın metrekare birim fiyatının 270,55 TL olarak hesaplanmasının doğru olduğu, enerji nakil hattının güzergahı ile dava konusu taşınmazda kapladığı alan dikkate alınarak %25 değer azalışı uygulanarak değer düşüklüğü oranı tespit edilip kamulaştırma irtifak bedelinin belirlenmesinde isabetsizlik olmadığı belirtilerek İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve kanuna uygun bulunduğu gerekçesi ile; taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde belirttiği hususları tekrar ederek kararı temyiz etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme

Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasındaki kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme

1. Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arazi niteliğindeki taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca değer biçilmesi ve aynı Kanun'un 11 inci maddesinin son fıkrası uyarınca taşınmaz malın niteliği, tamamının yüzölçümü, geometrik durumu ve enerji nakil hattı güzergahı dikkate alınarak değer düşüklüğü oranı belirtilmek suretiyle irtifak hakkı karşılığının tespit edilmesi ve tespit edilen bedelin davalı tarafa ödenmesine ilişkin hüküm kurulması yerindedir.

3. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin ... numaralı başvuru sonucu verilen 23.10.2018 tarihli kararı ve Anayasa Mahkemesinin 2016/9364 başvuru numaralı, 01.06.2019 tarihli ve 30791 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan kararı da göz önüne alınarak, davanın niteliği gereği davacı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinde hukuka aykırı bir yön görülmemiştir.

4. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davacı idareden peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

17.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.