Karşılıklı boşanma davasında istinaf mahkemesinin HMK 355 uyarınca kusur belirlemesinde taraflarca ileri sürülen vakıaların kapsamı, yoksulluk nafakası ve tazminat talepleri üzerine Yargıtay incelemesi.
Özet: Karşılıklı boşanma davasında, ilk derece mahkemesinin tarafları eşit kusurlu bulmasının ardından, bölge adliye mahkemesi, davacı kadının dava dilekçesi veya yasal süresinde sunduğu cevap dilekçesinde ileri sürmediği vakıaları göz ardı ederek erkeğe atfedilen bazı kusurları düşürüp kadını ağır, erkeği ise az kusurlu kabul etmiş, bu doğrultuda kadının yoksulluk nafakasını reddedip erkek lehine manevi tazminata hükmetmiş; karar, Hukuk Muhakemeleri Kanununun 355. maddesindeki incelemenin istinaf dilekçesiyle sınırlı olması ilkesi çerçevesinde değerlendirilmiştir.
2. Hukuk Dairesi         2025/3784 E.  ,  2025/11116 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/785 E., 2024/1478 K.
DAVA TÜRÜ : Karşılıklı Boşanma
İLK DERECE MAHKEMESİ : Küçükçekmece 1. Aile Mahkemesi
SAYISI : 2021/131 E., 2021/264 K.
Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesince verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm davacı-karşı davalı kadın vekili tarafından kusur belirlemesi, reddedilen yoksulluk nafakası ve tazminat talepleri yönlerinden temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildi.
Tarafların karşılıklı açtıkları boşanma davalarının yapılan yargılaması sonucunda, İlk Derece Mahkemesince "davalı erkeğin eşi ve çocukları ile ilgilenmediği, eve geç saatlerde geldiği, tarafların özel hayatlarının olmadığı davalının davacıya evden çık git senin hiçbir hakkın yok dediği, baskı uyguladığı, davacının boğazını sıktığı, göğsüne baskı uyguladığı, davacının boğaz ve göğüs kısmının da kızarıklık olduğu, kızlarının gördüğü, tarafların telefon görüşmesi konusunda tartıştığı, ütü olayı ile davalının yaralandığı, bu yaralanma nedeni ile ceza davası görüldüğü, davacı hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği, davacının iş nedeniyle görüştüğünü açıkladığı, telefon görüşmeleri nedeniyle davalının güveni sarsıldığı, evden ayrıldığı, tarafların bir yıldır ayrı yaşadıkları, aile sorumluluklarını taşımadıkları, tarafların eşit kusurlu haraketleri ile evlilik birliğinin telemelinden sarsıldığı" gerekçesiyle her iki davanın kabulüne karar verilmiştir. Davacı-karşı davalı kadın vekili kusur belirlemesi, reddedilen tazminat talepleri, nafakaların miktarı yönünden, davalı-karşı davacı erkek vekili ise dosyada bulunan delil durumuna göre kusur değerlendirmesinin açıkça usul ve yasaya, hakkaniyete aykırı olduğu, hatalı kusur belirlemesi nedeniyle manevi tazminat talebinin reddinin hatalı olduğu gibi kadın için tedbir ve yoksulluk nafakası takdirinin de hatalı olduğunu belirtilerek kararı istinaf etmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesince, erkeğe yüklenen eve geç saatlerde gelme, kadına "evden çık git, senin hiçbir hakkın yok" şeklinde konuşma, kadına baskı uygulama, boğazını sıkma ve göğsüne baskı uygulama yönündeki vakıalara kadın tarafından dava dilekçesinde boşanma sebebi olarak dayanılmadığı; cevaba ve karşı davaya cevap dilekçesi de yasal süreden sonra sunulmuş olduğundan erkeğe bu yönlerden kusur yüklenmesinin doğru olmadığı, erkeğin eşi ve çocukları ile ilgilenmediği, sorumsuz davrandığı, eve maddi katkı sağlamadığı, sevgi ve saygı göstermediği; kadının ise, başka bir erkekle görüşerek güven sarsıcı davranışta bulunduğu, müşterek çocukla birlikte yattığı, erkeğe fiziksel şiddette bulunduğu, bu eylemi nedeniyle Küçükçekmece 9. Asliye Ceza Mahkemesinin 2019/1253 Esas sayılı dosyasında basit yaralama suçu nedeniyle cezalandırılmasına ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği, hükmün 12.03.2021 tarihinde kesinleştiği, dayanılan ve ispat edilen vakıalara göre boşanmaya neden olan olaylarda kadının ağır, erkeğin az kusurlu olduğu gerekçesiyle kadının yoksulluk nafakasının reddine ve erkek lehine manevî tazminata; sair istinaf itirazlarının ise esastan reddine karar verilmiştir.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) “İncelemenin kapsamı” başlıklı 355 inci maddesi, “İnceleme, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılır. Ancak, Bölge Adliye Mahkemesi kamu düzenine aykırılık gördüğü takdirde bunu resen gözetir” şeklinde düzenleme altına alınmıştır. O halde, Bölge Adliye Mahkemesince, istinaf sebeplerinin “kamu düzenine aykırılık” ve “taraflarca ileri sürülen” nedenler olmak üzere iki ayrımda incelenmesi gerekmektedir. Kamu düzenine aykırılık mutlak istinaf sebebidir ve Bölge Adliye Mahkemesince kendiliğinden gözetilir. Bu nedenle kamu düzenine aykırı bir sebebin istinaf dilekçesinde ileri sürülüp sürülmemesinin de bir önemi bulunmamaktadır. Ne var ki kamu düzenine aykırı olmayan istinaf sebeplerinin istinaf dilekçesinde mutlaka gösterilmesi gerekmektedir. Kamu düzenine aykırı olmayan bir istinaf sebebi istinaf dilekçesinde gösterilmemiş ise Bölge Adliye Mahkemesince kendiliğinden dikkate alınamaz. Çünkü istinaf incelemesi, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılır.
Somut olayda; Bölge Adliye Mahkemesince her ne kadar erkeğe yüklenen eve geç saatlerde gelme, kadına "evden çık git, senin hiçbir hakkın yok" şeklinde konuşma, kadına baskı uygulama, boğazını sıkma ve göğsüne baskı uygulama yönündeki vakıalara kadın tarafından dava dilekçesinde boşanma sebebi olarak dayanılmadığı; cevaba ve karşı davaya cevap dilekçesi de yasal süreden sonra sunulmuş olduğu gerekçesiyle erkeğe bu yönlerden kusur yüklenmesinin doğru olmadığına ve bu kusurların erkekten çıkarılmasına karar verilmiş ise de davalı-karşı davacı tarafça yargılama aşamasında bu yönden itirazda bulunulmadığı gibi istinafa gelirken kadının cevaba ve karşı davaya cevap dilekçesinin yasal süreden sonra sunulduğunu açık istinaf sebebi olarak da ileri sürülmemiştir. Hal böyle iken ve bu durum kamu düzenini ilgilendiren nitelik de taşımadığına göre Bölge Adliye Mahkemesince istinaf incelemesinin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılması gerekirken davalı-karşı davacı tarafça da istinaf sebebi olarak ileri sürülmediği halde yazılı gerekçeyle hatalı istinaf değerlendirmesi ile kusur belirlemesi ve karar verilmesi doğru görülmemiş ve istinaf sebepleriyle bağlı olarak yeniden tüm yönleriyle istinaf incelemesi yapılması ve sonucu uyarınca karar verilmesi yönünde hükmün bozulmasına karar verilmesi gerekmiştir.
KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Yukarıdaki paragraflarda belirtildiği üzere temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA, bozma sebebine göre istinaf sebeplerine bağlı olarak 6100 sayılı Kanun'un 355 inci maddesi uyarınca yapılacak istinaf incelemesi sonucunda karar verileceği gözetilerek sair temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,
Temyiz peşin harcının istek halinde yatırana geri verilmesine,
Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
11.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.