Ticari uyuşmazlık kaynaklı çek istirdadı ve tespit davasının, dava şartı olan arabuluculuk prosedürüne uyulmaması nedeniyle usulden reddi.
Özet: Bu ticari dava, davacı tarafından sahte ciro edildiği ve usulüne uygun ibraz edilmediği iddia edilen 1.050.343,39 TL bedelli çekin mülkiyetinin tespiti ve iadesi talebiyle açılmış olup, mahkeme, bu tür ticari uyuşmazlıklarda yasal bir dava şartı olan arabuluculuk sürecinin dava açılmadan önce tamamlanmadığını ve bu eksikliğin dava açıldıktan sonra giderilemeyeceğini tespit ederek, davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar vermiştir.
T.C. ... 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas - Karar No: 2025/910 Esas - 2025/864
T.C....12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİESAS NO : 2025/910 EsasKARAR NO : 2025/864T Ü R K M İ L L E T İ A D I N AK A R A RHAKİM : ....KATİP : .... DAVACI : ...VEKİLİ : Av. ....DAVALI : ....DAVA : TespitDAVA TARİHİ : 04/11/2025KARAR TARİHİ : 18/11/2025KARAR YAZIM TARİHİ : 19/11/2025 Mahkememizde görülen yukarıda yazılı davanın yapılan açık yargılaması sonunda;DAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde, ... A.Ş. tarafından müvekkili lehine düzenlenen... seri numaralı ve 1.050.343,39 TL bedelli çekin kargo ile gönderimi sırasında kaybolduğunu, bu nedenle ... .... Esas sayılı dosyasında çek iptali davası açıldığını, bu dava sırasında çekin 04/08/2025 tarihinde daval.... A.Ş. tarafından bankaya ibraz edildiğinin anlaşıldığını, anılan mahkemenin 21/10/2025 tarihli ara kararı ile davalıya karşı istirdat davası açmak için kesin süre verilmesi üzerine işbu davanın açıldığını, çekin lehtarının müvekkil şirket olduğunu ve çekten doğan tüm hakların müvekkiline ait olduğunu, çekin arka yüzüne sahte kaşe ve imza atılarak ciro edilmiş gibi gösterildiğini ancak müvekkili tarafından yapılmış geçerli bir ciro bulunmadığını, bu nedenle davalının yetkili hamil olmadığını, ayrıca çekin arka yüzünde ibraz tarihi ve ödenmeme sebebinin yazılı olmaması nedeniyle TTK'nun 808. maddesi ve emsal ... Bölge Adliye Mahkemesi .... E. sayılı kararı uyarınca usulüne uygun bir ibrazın da söz konusu olmadığını, bu sebeple davalının başvuru hakkını kaybettiğini ileri sürerek, davalı .... nolu çekin mülkiyetinin davacıya ait olduğunun tespitine ve çekin davalıdan alınarak davacıya iadesine karar verilmesini talep etmiştir.CEVAP : Dosya üzerinden karar verildiğinden dava dilekçesi tebliğe çıkartılmamış, bunun sonucu olarak davaya karşı herhangi bir cevap verilmemiştir.DELİLLER : .... seri numaralı ve 1.050.343,39 TL bedelli çek, ... ... Esas sayılı dosyası, dava dosyasında bulunan diğer deliller.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:Dava, çek istirdatı istemine ilişkindir.7155 sayılı Kanunun 20. maddesi ile eklenen TTK.nun "Dava şartı olarak arabuluculuk" başlıklı 5/A maddesinin 1. fıkrasında "Bu Kanunun 4 üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır." düzenlemesi ve 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun "Dava şartı olarak arabuluculuk" başlıklı 18/A maddesinin 2. fıkrasında "Davacı, arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanağın aslını veya arabulucu tarafından onaylanmış bir örneğini dava dilekçesine eklemek zorundadır. Bu zorunluluğa uyulmaması hâlinde mahkemece davacıya, son tutanağın bir haftalık kesin süre içinde mahkemeye sunulması gerektiği, aksi takdirde davanın usulden reddedileceği ihtarını içeren davetiye gönderilir. İhtarın gereği yerine getirilmez ise dava dilekçesi karşı tarafa tebliğe çıkarılmaksızın davanın usulden reddine karar verilir. Arabulucuya başvurulmadan dava açıldığının anlaşılması hâlinde herhangi bir işlem yapılmaksızın davanın, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verilir." düzenlemeleri yer almaktadır.Dosyanın incelenmesinde tarafların tacir olması (nispi) ve ihtilafın kambiyo senedinden kaynaklanması (mutlak) nedeni ile davanın ticari mahiyette olduğu, dava dilekçesinde talep dava konusu çekin mülkiyetinin davacıya ait olduğunun tespiti ve çekin davalıdan alınarak davacıya iadesi olarak belirtilmişse de, mahiyeti gereği dava söz konusu çekten dolayı borçlu olunmadığının tespiti (menfi tespit) ve çek istiridatı talebine ilişkin bulunduğu, zorunlu olduğu halde (bkz... karar sayılı ilamları) dava dilekçesine arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanağın eklenmediği, gönderilen bildirim üzerine davacı vekilinin 12/11/2025 tarihli beyan dilekçesine göre davadan önce arabulucuya başvurulman davanın açıldığı anlaşılmıştır.HMK'nun 115. maddesinin 2. fıkrasında "Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir. Ancak, dava şartı noksanlığının giderilmesi mümkün ise bunun tamamlanması için kesin süre verir. Bu süre içinde dava şartı noksanlığı giderilmemişse davayı dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddeder.", 3. fıkrasında "Dava şartı noksanlığı, mahkemece, davanın esasına girilmesinden önce fark edilmemiş, taraflarca ileri sürülmemiş ve fakat hüküm anında bu noksanlık giderilmişse, başlangıçtaki dava şartı noksanlığından ötürü, dava usulden reddedilemez." düzenlemeleri yer almakta ise de, davada arabuluculuk müessesesini özel olarak düzenleyen 6325 sayılı Kanun'un 18/A maddesinin 2. fıkrasının son cümlesinin öncelikle uygulanması gerektiği, eldeki ticari davada ise arabuluculuk dava şartının yerine getirilmediği ve sonradan tamamlanmasının mümkün olmadığı anlaşıldığından aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Arabulucuya başvurulmadan dava açılması nedeniyle davanın, 6325 sayılı HUAK'nun 18/A maddesinin 2. fıkrası ile HMK'nun 114/2. ve 115/2. maddesi uyarınca dava şartı yokluğundan USULDEN REDDİNE,2-Dava usulden reddedilmekle, alınması gereken 615,40 TL maktu karar ve ilam harcı peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına,4-Davacının karşıladığı yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına,5-Davalının karşıladığı yargılama gideri bulunmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,6-Karar kesinleştiğinde alınan avansın harcanmayan kısmının re'sen yatırana iadesine,Dair tarafların yokluğunda, gerekçeli kararın tebliği tarihinden itibaren iki hafta içinde mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere başka yer Asliye Ticaret Mahkemesine ya da bulunmadığı takdirde Asliye Hukuk Mahkemesine dilekçe verilmesi sureti ile ... Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere karar verildi. 18/11/2025 Katip .... Hakim .... ¸ e-imzalıdır ¸ e-imzalıdır