Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin, İİK 89/3 kapsamında üçüncü şahıs menfi tespit davasında görevli mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemesi olduğuna dair gerekçeli kararı.
Özet: Bu gerekçeli kararda, davacı tarafından İcra ve İflas Kanununun 89/3. maddesi uyarınca üçüncü kişi sıfatıyla açılan menfi tespit davasında, taraflar arasında doğrudan ticari bir ilişki bulunmaması ve bu tür davaları ticaret mahkemelerinin görev alanına sokan açık bir yasal düzenleme olmaması gerekçeleriyle, mahkeme, emsal yargı kararları ve Hukuk Muhakemeleri Kanununun kamu düzenine ilişkin görev kuralları ışığında, uyuşmazlığa bakmakla görevli mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemesi olduğuna hükmedilmesi gerektiği sonucuna varmıştır.

TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
BURSA
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2025/
KARAR NO : 2026/
HAKİM : ... ...
KATİP : ... ...
DAVACI :
VEKİLİ : Av.
DAVALI :
VEKİLİ : Av.
DAVA : 3. Şahıs Tarafından Açılan Menfi Tespit
DAVA TARİHİ : 03/11/2025
KARAR TARİHİ : 21/04/2026
KARAR YAZMA TARİHİ: 24/04/2026
Mahkememizde görülmekte olan 3. Şahıs Tarafından Açılan Menfi Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
İDDİA VE SAVUNMA:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Davacı ... Cephe Sistemleri...Ltd. Şti.'ne; davalı alacaklı ... tarafından ... 18.İcra Dairesinin 2020/... nolu icra dosyasına ilişkin olarak, İcra İflas Kanunu 89 madde kapsamında 3. haciz ihbarnamesi gönderildiğini, İcra dosyasının, ilgili icra müdürlüğüne müzekkere yazılarak celp edilmesi talep olduğunu, 3. Haciz ihbarnamesine karşı arabuluculuk oturumu sonrası işbu menfi tespit davasında davacının borçlu olmadığının tespitine karar verilmesi gerektiğini, borcun bu niteliği nedeniyle görevli mahkeme, asliye ticaret Mahkemelerinin görevli olduğunu, arabuluculuk görüşmelerinin sonuç vermediğini beyanla davanın kabulünü talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; görev ve yetki itirazında bulunduklarını, haciz ihbarnamelerine ilişkin tebligatların usulüne uygun olduğunu, davacının usulsüz tebligat iddiası hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, davacı şirket, dava dışı takip borçlusu murat demir ile fiili ve organik bir bağ içinde olduğunu, dava dışı üçüncü kişi murat demir'in alacaklılardan mal kaçırmak için kullandığı perde şirket olduğunu, açılan menfi tespit davası (iik 89/3) olduğundan ispat yükü davacı 3. Kişide olduğunu, davanın açılmasında müvekkilinin kusuru bulunmadığını müvekkili aleyhine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmemesi gerektiğini, beyanla davanın reddini talep etmiştir.
KANITLARIN DEĞERLENDİRMESİ VE HUKUKİ NİTELENDİRME :
Eldeki dava 3. Şahıs Tarafından Açılan Menfi Tespit davasıdır.
Davacıya ... tarafından İİK 89/1 ve 89/2 maddeleri gereğince haciz ihbarnameleri gönderildiğini, herhangi bir borç ve alacak ilişkisi bulunmadığını belirtilerek davacının borçlu olmadığının tespitine karar verilmesi talep edilmiştir.Dava konusu uyuşmazlığa emsal ... Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesinin 2019/ E, 2019/ K sayılı ilamında ''...6102 sayılı TTK'nın 4. maddesinde, bu hükümde sayılan mutlak ticari davaların yanısıra "Her iki tarafın da ticari işletmesi ile ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ticari dava sayılır." hükmü ile nispi ticari davaya ilişkin de düzenleme yapılmış olup, buna göre tarafların her ikisinin de tacir olması ve uyuşmazlık konusu işin tarafların ticari işletmesi ile ilgili olması gerekir.İİK'nın 89/3. maddesinin, üçüncü cümlesi, "..İkinci ihbarnameye süresi içinde itiraz etmeyen ve zimmetinde sayılan borcu icra dairesine ödemeyen veya yedinde sayılan malı icra dairesine teslim etmeyen üçüncü şahsa onbeş gün içinde parayı icra dairesine ödemesi veya yedinde sayılan malı teslim etmesi yahut bu süre içinde menfi tespit davası açması, aksi takdirde zimmetinde sayılan borcu ödemeye veya yedinde sayılan malı teslime zorlanacağı bildirilir. Bu bildirimi alan üçüncü şahıs, icra takibinin yapıldığı veya yerleşim yerinin bulunduğu yer mahkemesinde süresi içinde menfi tespit davası açtığına dair belgeyi bildirimin yapıldığı tarihten itibaren yirmi gün içinde ilgili icra dairesine teslim ettiği takdirde, hakkında yürütülen cebri icra işlemleri menfi tespit davası sonunda verilen kararın kesinleşmesine kadar durur..." hükmünü içermektedir. Bu hükümde belirtilen mahkemenin hangi mahkeme olduğu konusunda bir açıklık bulunmamakla birlikte İİK'nın 235/1. maddesindeki gibi kayıt kabul ve 154/3. maddesindeki gibi iflas davaları için Ticaret Mahkemelerinin görevli olduğu yolundaki açık bir düzenleme bulunmadığından bu mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemesi olduğunun kabulü gerekir. ... 19. Hukuk Dairesinin 12.04.2016 tarih ve E., K. ve 17.12.2015 tarih ve E., K., sayılı ilamları da bu yöndedir.Somut olayda, taraflar arasında doğrudan bir ticari ilişki bulunmadığı gibi uyuşmazlık davalı alacaklı tarafından başlatılan icra takibinde, borçluya borçlu olduğu gerekçesiyle çıkarılan haciz ihbarnamelerine itiraz edilmemesi nedeniyle yedinde sayılan borçtan dolayı borçlu olmadığının tespiti istenmektedir. 01.10.2011 tarihinden sonra açılan menfi tespit davaları için görevli mahkeme, HMK'nın 2. maddesi uyarınca Asliye Hukuk Mahkemesidir. ()6100 sayılı HMK'nın 1. maddesindeki göreve ilişkin kuralların kamu düzenine ilişkin olduğu hükmü ile HMK'nın 353/(1)-a.3. maddesinin mahkemenin görevli olmamasının mutlak kararın kaldırılması nedeni olduğuna ilişkin hükmü karşısında, görev hususu somut olayda olduğu gibi, açıkça istinaf istemine konu edilmese dahi istinaf mahkemesince re'sen gözetilmelidir. Bu durumda İlk derece Mahkemesince, İİK'nın 89/3. maddesine dayalı olarak açılan davada, Asliye Hukuk Mahkemesinin görevli olduğu gözetilerek, HMK'nın 114/(1)-c ve 115/(2). maddeleri uyarınca mahkemenin görevine ilişkin dava şartı noksanlığı bulunduğu gerekçesiyle davanın usulden reddine karar verilmesi gerekirken, uyuşmazlığın esası incelenerek yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamıştır...'' şekli ile belirtildiği üzere İİK 89/3 maddesi gereğince açılan davalarda görevli mahkemenin asliye hukuk mahkemelerinin görevli olduğu kabul edilmiş olup, somut duruma uygun emsal istinaf ilamı doğrultusunda davanın görev yönünden reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan nedenlere,
1-6100 sayılı HMK'nın 114/1-c ve 115/2 maddesi gereğince dava şartı noksanlığından davanın USULDEN REDDİNE, Mahkememizin GÖREVSİZLİĞİNE,
2-Görevli ve yetkili mahkemenin ... ASLİYE HUKUK MAHKEMELERİ olduğunun TESPİTİNE,
3-6100 sayılı HMK'nın 20/1 maddesi gereğince taraflardan birinin süresi içinde kanun yoluna başvurulmayarak kesinleşmiş ise kararın kesinleştiği tarihten; kanun yoluna başvurulmuşsa bu başvurunun reddi kararının tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde mahkememize başvurarak dava dosyasının görevli ve yetkili mahkemeye gönderilmesini talep etmesi halinde dosyanın yetkili ve görevli ... ASLİYE HUKUK MAHKEMELERİNE GÖNDERİLMESİNE,
4-6100 sayılı HMK'nın 20/1 maddesi gereğince taraflardan birinin, bu karar verildiği anda kesin ise bu tarihten, süresi içinde kanun yoluna başvurulmayarak kesinleşmiş ise kararın kesinleştiği tarihten; kanun yoluna başvurulmuşsa bu başvurunun reddi kararının tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde kararı veren mahkememize başvurarak, dava dosyasının görevli ya da yetkili mahkemeye gönderilmesini talep etmediği takdirde, mahkememizce davanın açılmamış sayılmasına karar verileceğinin ihtarına (ihtarın tebliğ ile yapılmış sayılmasına)
5-6100 Sayılı HMK' nın 331/2 maddesinin 1. cümlesine göre yargılama harç ve giderlerinin görevli mahkemece nazara alınmasına, aynı maddenin 2.cümlesine göre görevsizlik kararı sonrasında davaya görevli mahkemede devam edilmemesi halinde ve talep halinde yargılama harç ve giderlerinin karara bağlanmasına,
Dair 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 345. maddesi uyarınca gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize sunulacak veya mahkememize gönderilmek üzere bir başka mahkemeye verilecek bir dilekçe ile ... Bölge Adliye Mahkemesinde ... açık olmak üzere karar verildi. 21/04/2026
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır