yargıtayın, grafik tasarımcının foto-realistik illüstrasyon ve katalog eserlerinin izinsiz kullanımından doğan telif hakkı ihlali tazminat talebini değerlendirmesi.

Yargıtayın, grafik tasarımcının foto-realistik illüstrasyon ve katalog eserlerinin izinsiz kullanımından doğan telif hakkı ihlali tazminat talebini değerlendirmesi.

Özet: Bir grafik tasarımcının, bir merdiven firması için yarattığı özgün foto-realistik illüstrasyonlar, katalog tasarımı ve sloganının, davalı şirket tarafından FSEK kapsamında izinsiz kullanılmasıyla mali haklarının ihlal edildiği iddiasıyla açtığı davada, ilk derece mahkemesi davacıyı eser sahibi kabul ederek, zamanaşımı itirazını reddetti ve davalının telif haklarını ihlal ettiğine hükmederek, davacıya eser rayiç bedelinin üç katı olan 33.000,00 TL telif tazminatının haksız fiil tarihinden itibaren faiziyle birlikte ödenmesine karar verdi.

11. Hukuk Dairesi 2025/4101 E. , 2026/965 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2023/1600 Esas, 2025/734 Karar

HÜKÜM : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : Bakırköy 1. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2022/209 E., 2023/105 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

I. DAVA

1.Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin tanınmış bir grafik tasarımcısı, ressam ve reklamcı olduğunu, aynı zamanda grafik resim, illüstrasyon, desen ve karikatür çalışmaları da yaptığını, 2009 yılında dava dışı bir merdiven firması için en küçüğü 1-2 metre, en büyüğü 15-20 metre olan devasa boyutlardaki alüminyum merdiven fotoğrafları çektiğini, kendi çektiği bu fotoğrafları üzerinde photoshop işçiliği yaparak çeşitli rötuş teknikleriyle ham fotoğrafları grafik tasarım literatüründe foto-realistik illüstarsyon denilen şekle sokarak grafik görsel haline getirdiğini, müvekkilinin söz konusu görselleri yaratıcı konsept ve kompozisyonla birleştirerek merdiven firması için katalog tasarımı yaptığını, müvekkilinin kendi bulduğu reklamcılık fikirlerini tasarıma yansıtarak, söz konusu ürünü grafik eser haline getirdiğini, ayrıca müvekkilinin "Yükseklere çıkmak için... Yüksek kaliteyi Seçin!" sloganını da kendi bularak söz konusu kataloğa yazdığını, ancak müvekkilinin kendi tasarladığı grafik eser ve içeriğindeki görsellerle davalının bir katalog bastırdığını öğrendiğini, davalının müvekkilinin ürettiği görselleri izinsiz kullanmakla kalmayıp, orijinal kataloğun kapağındaki merdiveni aya dayalı olarak kompoze etme fikrini de alıp merdiveni ay yerine güneşe dayadığını, davalının ayrıca müvekkilinin sloganını da aynı fikir konseptinde olmak üzere beraber ifadelerle istimal ettiğini, davalı tarafın bastırdığı katalogda müvekkiline ait toplamda 40 adet foto-realistik merdiven illüstrasyonu ve kapaktaki grafik tasarım dahil olmak üzere bütün olarak grafik eserleri izinsiz kullandığını, davalının bu eyleminin müvekkilinin 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun (FSEK) 22... . maddeleri kapsamındaki haklarını ihlal ettiğini, ayrıca müvekkilinin adının orijinal kataloğun arka kapağında belirtilmesine rağmen, davalı kataloğunda adının belirtilmemesinin müvekkilinin FSEK'in 15. maddesinde belirtilen isim hakkının ihlali mahiyeti taşıdığını ileri sürerek, huzurdaki davanın 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 107. maddesi gereğince belirsiz alacak davası olarak tespitini, FSEK'in 70/1 hükmü gereği manevi tazminat haklarını saklı tutarak, müvekkilinin mali haklarının ihlali sebebiyle FSEK'in 68. maddesi uyarınca asgari miktar olarak şimdilik 5.000,00 TL'nin üç katının haksız fiil tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsilini ve verilecek hüküm özetinin ilanını talep etmiştir.

2.Davacı vekili 30.10.2019 tarihli dilekçesi ile, 5.000,00 TL olan tazminat talebini 45.000,00 TL olarak artırmış ve eksik harcı dosyaya yatırmıştır.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın zamanaşımına uğradığını, davaya konu katalogların müvekkilinin 12 yıl önce siparişini verdiği ve hiçbir zaman kullanılmayan kataloglar olduğunu, müvekkilinin söz konusu katalogları, tasarımsal olarak kendi üretimine yönelik özgüsel çalışma olmaması sebebiyle beğenmediğini, müvekkilinin bu durum karşısında ilgili tasarım ve yayın kurumu ile tüm bağlarını bitirdiğini ve müvekkilinin söz konusu katalogları hiçbir zaman kullanmadığını, kullanılmasına da izin vermediğini, davacının bu kataloglar sebebi ile herhangi bir zarar görmediğini, taleplerin yersiz olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının eser sahibi olduğu, hazırlanan foto-realistic illustrasyonların hazırlayanın hususiyetini yansıtan, ayırt edici özelliklere sahip, estetik değer taşıyan bir grafik eser niteliği taşıdığı, FSEK'in 4/6 hükmü kapsamında güzel sanat eseri sayılan foto-realistik illüstrasyonlarının birebir, izinsiz ve herhangi bir anlaşmaya dayanmadan davalının kataloğunda kullanılmasının davacının eserden kaynaklanan mali haklarını ihlal ettiği, bu durumun en son 15.16.2013 tarihinde tespit edildiği, dava tarihine göre Yargıtay içtihatları gereği sözleşmelere ilişkin 10 yıllık zaman aşımı süresi söz konusu olduğundan, talebin zaman aşımına uğramadığı,15.06.2013 tarihi itibariyle eser rayiç bedelinin 11.000,00 TL olup, FSEK'in 68. maddesi çerçevesinde rayiç bedelin 3 katı tazminat talep edilebileceği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, toplam 33.000,00 TL telif tazminatının, 15.06.2013 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya dair taleplerin reddine karar verilmiş, hüküm, davalı vekilince istinaf edilmiştir.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 11.000,00 TL rayiç bedelin üç katı kadar tazminata hükmedilmesinde ve davanın ticari dava olması nedeniyle avans faizine hükmedilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiş, hüküm, davalı vekilince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Dava ve Hukuki Nitelendirme

Dava, davacıya ait grafik eserlerle ilgili FSEK’ten kaynaklanan mali haklarına tecavüz edildiğini iddiasına dayalı maddi tazminat davasıdır.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b(1) hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.

VI. SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davalı vekili temyiz itirazlarının reddi ile Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın HMK'nın 370/1 hükmü uyarınca ONANMASINA, aynı Kanun'un 372. maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine, 12.02.2026 tarihinde kesin olarak oy birliğiyle karar verildi.