Kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasında faiz oranı ve tapu kaydının tescili hususundaki istinaf itirazlarının kabulüyle verilen bölge adliye mahkemesi kararının temyiz incelemesi.
Özet: Davacıların kamulaştırmasız el atılan taşınmazlarının bedelinin tahsili istemiyle açılan davada, ilk derece mahkemesinin kabul kararının davalı idarece istinaf edilmesi üzerine, bölge adliye mahkemesi, taşınmazların değer tespitini ve tazminat miktarını esasen uygun bularak, ancak ilk derece mahkemesinin kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faiz yerine yasal faiz uygulanması ve taşınmazın tapusunun yol olarak tescili yerine davalı idare adına terkin ve tescil edilmesi gerektiği yönündeki hatalı hükümlerini düzelterek esas hakkında yeniden karar vermiş, her iki taraf da bu kararı temyiz etmiştir.
MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/2683 Esas, 2025/149 KararKARAR : Düzeltilerek yeniden esas hakkında verilen kararİLK DERECE MAHKEMESİ : Sakarya 2. Asliye Hukuk MahkemesiSAYISI : 2023/579 Esas, 2024/363 KararTaraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazlar bedelinin tahsili davasında yapılan yargılama sonucunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.Kararın davalı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak düzeltilerek esas hakkında yeniden hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; .. ili, ..., .. Mahallesi 331, 332, 333, 334 (ifrazı sonucu oluşan 13 24... ) ve 881 parsel sayılı taşınmazların kamulaştırmasız el atma tazminatının dava tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikten davalı kurumdan itibaren uygulanacak enflasyon farkı ile birlikte davacıya ödenmesini talep etmiştir. II. CEVAPDavalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazlara acele el koyma dosyaları ile 185.013,58 TL ödeme yapıldığını, acele el koyma kararının tespit hükmünde olduğunu, taşınmazlara kamulaştırmasız el atma olgusunun gerçekleşmediğini, öncelikle davanın reddini, Mahkeme aksi kanaatte ise taşınmazların tapu kaydındaki takyidat olup olmadığı araştırılarak hesaplanacak bedele yansıtılmasını talep etmiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, davacı adına kayıtlı el atılan kısımların tapusunun iptaline, davalı idare adına yol olarak tapuya kayıt ve tescili ile el atma tazminatının davalı idareden tahsil edilerek davacıya ödenmesine karar verilmiştir.IV. İSTİNAFA. İstinaf Yoluna Başvuranlarİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.B. İstinaf Sebepleri Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; tazminat bedeline kamu alacaklarına uygulacak en yüksek faizin uygulanmasına karar verilmesinin hatalı olduğunu, taşınmazların değerinin kapitalizasyon faiz yanında % 40 objektif değer artışı uygulanarak artırılmasının hatalı olduğunu, hükme esas alınan bilirkişi raporunda münavebeye alınan ürünlerin verimlerinin yüksek alınmasının hatalı olduğunu, taşınmazın sulu- kuru niteliği hususunda yeterli araştırmanın yapılmadan rapor hazırlandığını ileri sürmüştür. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri ve istinaf sebepleriyle bağlılık ilkesi dikkate alınarak; dava konusu taşınmazların bilirkişilerce arazi olarak değerlendirildiği, imar durumuna ilişkin cevabi yazıda taşınmazların 1/25.000 ölçekli ... Planında yolda kaldığı, belediye sınırları içinde oldukları, etrafı meskun olmayıp, belediye hizmetlerinden faydalanmadıkları, TKGM parsel sorgu sisteminden yapılan incelemede de arazi vasfında olduğunun gözlemlendiği, arazi niteliğindeki taşınmazlara net gelir esas alınarak değer biçilmesinin 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun değerlendirmeye ilişkin hükümlerine aykırılık teşkil etmediği, bu doğrultuda hazırlanan ve hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda dava konusu taşınmazların niteliği ve konumuna göre kapitalizasyon faizi ile objektif değer artırıcı unsur oranlarının istinaf edenin sıfatına göre yerinde olduğu, bilirkişi kurulunun kanuna uygun olarak oluşturulduğu, belirlenen kamulaştırma bedelinin uygun olduğu, ancak İlk Derece Mahkemesi tarafından kamulaştırmasız el atma davalarında dava tarihinden itibaren yasal faize hükmedilmesi gerektiği gözetilmeden, kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faiz oranının işletilmesine karar verilmesinin (Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 2024/4097 Esas, 2024/9900 Karar sayılı ve 2024/6761 Esas, 2025/200 Karar sayılı kararları) ve dava konusu taşınmazın tapu kaydının iptali ile davalı idare lehine tapudan terkinine karar verilmesi gerekirken, yol olarak kayıt ve tesciline şeklinde hüküm kurulmasının doğru olmadığı gerekçeleri ile davalı idare vekilinin istinaf itirazlarının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak düzeltilerek esas hakkında yeniden hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir. V. TEMYİZA. Temyiz Yoluna BaşvuranlarBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.B. Temyiz Sebepleri1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; tazminat bedeline Bölge Adliye Mahkemesince yasal faiz hükmedilmesinin hatalı olduğunu ve kararın bozulmasını talep etmiştir. 2.Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; taşınmazların değerinin kapitalizasyon faiz yanında %40 objektif değer artışı uygulanarak artırılmasının hatalı olduğunu, hükme esas alınan bilirkişi raporunda münavebeye alınan ürünlerin verimlerinin yüksek alınmasının doğru olmadığını, taşınmazın sulu- kuru niteliği hususunda yeterli araştırmanın yapılmadan rapor hazırlandığını ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir. C. Gerekçe1. Uyuşmazlık ve Hukuki NitelendirmeUyuşmazlık, ... olarak davacı tapu maliki ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin tahsili hususundadır.2. Değerlendirme1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.2. Arazi niteliğindeki .. ili, ..., .. Mahallesi 331, 332, 333, 13 23... parsel sayılı taşınmazlara 942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelir esas alınarak değer biçilmesi yerindedir.3. Somut uyuşmazlıkta dava tarihinden itibaren yasal faize hükmedilmesi yerindedir. 4. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.VI. KARARAçıklanan sebeplerle;Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,Davalı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, davacıdan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,17.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.