toplu iş sözleşmesi hükümleri uyarınca üniversite mezuniyetine dayalı ücret intibakı hakkının kazanılmasında diploma bildirim süresinin, işçinin davalı bakanlık bünyesinde çalışmaya başlama tarihinden itibaren değerlendirilmesi.

Toplu iş sözleşmesi hükümleri uyarınca üniversite mezuniyetine dayalı ücret intibakı hakkının kazanılmasında diploma bildirim süresinin, işçinin davalı bakanlık bünyesinde çalışmaya başlama tarihinden itibaren değerlendirilmesi.

Özet: Davacı işçinin, farklı bir kurumda çalışırken mezun olduğu üniversite eğitimine ilişkin diplomasını, davalı bakanlık bünyesinde işe başladıktan kısa süre sonra ibraz ederek toplu iş sözleşmesindeki hükümler uyarınca bir üst ücret derecesine intibakının yapılması ve ücret farkı alacaklarının ödenmesi talebiyle açtığı davada; ilk derece ve istinaf mahkemelerinin, toplu iş sözleşmesinde belirtilen bir yıllık bildirim süresinin mezuniyet tarihinden itibaren hesaplanması gerektiği gerekçesiyle davanın reddine karar vermesi üzerine, davacının bu sürenin davalı yanında çalışmaya başladığı tarihten itibaren işlemesi gerektiği yönündeki temyiz itirazları ele alınmaktadır.

9. Hukuk Dairesi 2025/5460 E. , 2025/6712 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 30. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2025/884 E., 2025/1060 K.

DAVA TARİHİ : 30.09.2022

İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 49. İş Mahkemesi

SAYISI : 2024/515 E., 2025/97 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalı Bakanlığa bağlı ... Tedarik Bölge Başkanlığında çalıştığını, ... Sendikası üyesi olduğunu, 28. Dönem Grup Toplu İş Sözleşmesi'nden yararlanmaya devam ettiğini, 7330 sayılı Makine ve Kimya Endüstrisi Anonim Şirketi Hakkında Kanun (7330 sayılı Kanun) ile Makine Kimya Endüstrisi (...) Kurumunun kapatıldığını, Makine ve Kimya Endüstrisi Anonim Şirketinin (... AŞ) kurulduğunu, sermayesinin tamamının Hazineye ait olduğunu, 7330 sayılı Kanun'un geçici 1. maddesi uyarınca ... AŞ'de çalışmaya devam etmek istemeyen işçi statüsündeki personele ikinci bir hak tanındığını ve bu kişilerin davalı bünyesinde istihdam edildiğini, davacının endüstri meslek lisesi mezunu olarak ... işyerinde çalışmaya başladığını, ... Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Makina Eğitimi Bölümünden mezun olduğunu ve 27.05.2022 tarihinde davalıya bağlı 54. Bakım Fabrika Müdürlüğü işyerine naklinin gerçekleştiğini, 16.02.2015 tarihinde mezun olduğu ... Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Makina Eğitimi Bölümünden diplomasını 20.07.2022 tarihinde davalı Bakanlığa bağlı işyerine sunduğunu ve intibakının yapılmasını istediğini, ancak bu isteminin kabul edilmediğini ileri sürerek 28. Dönem Toplu İş Sözleşmesi'nin 48. maddesine göre bir üst ücret derecesine intibakının yapılması gerektiğinin tespitine ve ücret farkı alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın süre yönünden reddi gerektiğini, davacının ... Kurumunda çalıştığı esnada 16.02.2015 tarihinde ... Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Makina Eğitimi Bölümünü bitirdiğini, 27.05.2022 tarihinde müvekkili yanında çalışmaya başladığını, davacının bir üst derece verilmesini talep ettiğini, ancak söz konusu talebin toplu iş sözleşmesi hükümlerine aykırı olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; Bölge Adliye Mahkemesinin 18.09.2024 tarihli ortadan kaldırma kararı sonrasında, davacının 16.02.2015 tarihinde ... Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Makine Eğitimi Bölümünden mezun olduğu, söz konusu diplomasını 20.07.2022 tarihinde davalıya sunarak intibakının yapılmasını istediği, 28. Dönem Toplu İş Sözleşmesi'nin 21/b-(1) hükmündeki bir yıllık süre dikkate alındığında davacının mezuniyet tarihinden itibaren 1 yıllık süre içerisinde müracaat şartının gerçekleşmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve esas yönünden yerinde olduğu gerekçesi ile davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde;

1. Davacının mezun olduğu tarihte davalı yanında çalışmasının bulunmadığını,

2. Davacının davalı yanında çalışmaya başladığı 27.05.2022 tarihinden yalnızca 2 ay sonra mezuniyetini bildirdiğini, ilgili toplu iş sözleşmesinin de 1 yıl içinde bildirim süresi aradığını,

3. Toplu iş sözleşmesinde öngörülen 1 yıllık sürenin davacının davalı yanında çalışmaya başladığı tarihten sonra işlemeye başlaması gerektiğini ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davacının, ön lisans mezunu olarak toplu iş sözleşmesinin 48. maddesinden yararlanıp yararlanamayacağı ve buna göre derece ve kademesinin tespiti ile dava konusu fark ücret alacaklarına hak kazanıp kazanmadığı hususundadır.

1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Dosya içeriğine göre 7330 sayılı Kanun ile ... Kurumunun kapatıldığı, ... AŞ'nin kurulduğu; yine aynı Kanun'un geçici 1. maddesi uyarınca ... AŞ'de çalışmaya devam etmek istemeyen işçi statüsündeki personele ikinci bir hak tanındığı ve bu kişilerin davalı bünyesinde istihdam edildiği, davacının da davalı Bakanlık bünyesinde 27.05.2022 tarihinde çalışmaya başladığı anlaşılmaktadır. Davacı işçi, 16.02.2015 tarihinde mezun olduğu ... Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Makina Eğitimi Bölümünden aldığı diplomasını 20.07.2022 tarihinde davalı Bakanlığa bağlı işyerine sunduğunu belirterek 28. Dönem Toplu İş Sözleşmesi'nin 48. maddesine göre bir üst ücret derecesine intibakının yapılması gerektiğini ileri sürerek fark alacak talebinde bulunmuştur.

01.03.2021-28.02.2023 yürürlük süreli 28. Dönem Grup Toplu İş Sözleşmesi'nin "Üst Okul Bitirenler" başlıklı 48.maddesi şöyledir:

"20.09.2013 tarihi başlangıç olmak üzere, bu toplu iş sözleşmesinin "İş Sözleşmelerinin Yapılması" başlıklı 21. maddesinin (b) fıkrasının (1) numaralı bendine göre işe alınan ilkokul, ortaokul, lise, ön lisans veya meslek yüksekokulu mezunlarından işyerinde çalışmakta iken, bir üst okulu bitirenler: okul bitirme belgelerini (aslı ya da tasdikli suretini) okul bitirme tarihini takibeden 1 yıl içinde işyerlerine ibraz ettikleri takdirde, meslek hayatları boyunca bir kereye mahsus olmak üzere bir üst ücret derecesine terfi ettirilirler.

Bu maddeye göre üst ücret derecesine geçirilen işçilerin bir önceki ücret derecesinde bekledikleri süreler yeni ücret derecesinde geçmiş sayılır.

Bunların ücret dereceleri, tavan olarak belirlenen ücret derecesini geçemez.

Bir üst ücret derecesi verilme ve intibak işlemleri okul bitirme belgelerinin ibraz tarihini takip eden ilk normal terfi tarihinde yapılır."

Aynı toplu iş sözleşmesinin "Ücret dereceleri" başlıklı 21/b hükmü şöyledir;

"1- Saat ücretli olarak çalıştırılmak üzere işe alınacaklar, bu toplu iş sözleşmesine ekli Ek-I saat ücretleri cetvelinin;

a- İlkokul mezunları birinci.

b- Ortaokul ve dengi okul mezunları beşinci.

c- Lise ve dengi okul mezunları dokuzuncu,

ç- Bu fıkranın (3) numaralı bendinde belirtilen işçiler hariç olmak üzere.

I- İki yıl veya daha fazla süreli eğitim veren yükseköğretim kurumlarının teknik bölüm mezunları, meslek yüksekokullarının teknik bölüm mezunları ve teknik eğitim fakültesi mezunları onüçüncü,

II-En az 4 yıl eğilim süreli ve devam mecburiyeti olan fakültelerin Fizik, Kimya, Matematik. İstatistik. İşletme. İktisat (Ekonomi) bölümleri mezunları yirmiikinci ücret derecesinden işe alınırlar. Orduevlerine alınacak işçiler için, orduevi işçilerinin saat ücretleri Ek-2 cetveli esas alınır.

2- Parçabaşı işçiliğe bu toplu iş sözleşmesinin "Parçabaşı İşçiliğe Geçirme ve İşçi Alım İşlemleri" başlıklı 107. maddesinde belirtilen usulle işçi temin edilemediği yahut kadro ve ihtiyaç tamamlanamadığı hallerde parçabaşı ücret sistemi ile çalıştırılmak üzere işe alınacak işçiler,

öğrenim durumlarından bağımsız olarak;

a- Melbusat ile Çadır, Saraç ve Teçhizat imalatı maksadıyla işe alınacaklar ilgili İş Sıralama Cetvelinin son sırasındaki dürü elişi temizleme.

b- Kundura imalatı maksadıyla işe alınanlar ilgili İş Sıralama Cetvelinin son sırasındaki makine yardımcılığı, ayakçılık işinin ait olduğu iş sırasından işe alınırlar.

3- Saat ücretli olarak çalıştırılmak üzere makine mühendisi, inşaat mühendisi, elektrik mühendisi, elektronik mühendisi, harita mühendisi, fizik mühendisi, jeofizik mühendisi, kimya mühendisi, gemi mühendisi, uçak mühendisi, metalürji mühendisi, metalürji ve malzeme mühendisi, malzeme mühendisi, endüstri mühendisi, tekstil mühendisi, bilgisayar mühendisi, uzay mühendisi, havacılık mühendisi, uzay ve havacılık mühendisi, matematik mühendisi, mekatronik mühendisi veya yüksek mühendisleri, mimar ve yüksek mimarlar ile Sivil Havacılık Yüksek Okullarının Uçak Elektrik/Elektronik. Uçak Gövde/Motor bölümü me/unları Ek-3 "Mühendis ve Mimar Saat Ücretleri" cetvelinin 1. derecesinden işe başlatılırlar. İşyerlerinde çalışmakta iken yukarıda belirtilen mühendislik fakültesini bitirenler, işyerinin aynı alandan işçi statüsünde boş mühendis kadrosu bulunması halinde, işveren vekilinin teklifi ve kuvvet komutanlığının onayı ile bu madde esaslarına göre mühendisliğe intibak ettirilebilirler. Şu kadar ki, intibak ettirilecekleri ücret derecesinin karşılığı olan saat ücreti, eski saat ücretlerinin altında olamaz.

4- İki toplu iş sözleşmesi kapsamındaki işyerlerine kanun, kararname vb. yollarla ilk defa katılan ve toplu iş sözleşmesinin tarafı olan işçi sendikasına imza tarihinden sonra üye olmak veya dayanışma aidatı ödemek suretiyle toplu iş sözleşmesinden yararlanmaya hak kazananların ücret dereceleri, önceki toplu iş sözleşmesi bireysel iş sözleşmesine göre almakta oldukları ücretlerin saat ücreti karşılığına denk gelen, bu toplu iş sözleşmesine ekli Ek-1 "Saat Ücretleri Cetvelindeki en yakın ücret derecesine, mevcut ücretini düşürmeyecek şekilde intibak ettirilerek bulunur."

Somut olayda İlk Derece Mahkemesince; davacının 16.02.2015 tarihinde mezun olduğu, mezuniyet belgesini davalıya 20.07.2022 tarihinde bildirdiği, diplomanın bildirilmesi için 28. Dönem Toplu İş Sözleşmesi'nin 48. maddesinde öngörülen "... bir üst okul bitirenler okul bitirme belgelerini (aslı ya da tasdikli suretlerini) okul bitirme tarihini takip eden 1 yıl içinde işyerlerine ibraz ettikleri taktirde, meslek hayatları boyunca bir kereye mahsus olmak üzere bir üst derecesine terfi ettirilirler." şeklindeki hükümde yer alan 1 yıllık sürenin geçtiği gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından da davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. Ne var ki varılan bu sonuç dosya içeriği ile örtüşmemektedir. Şöyle ki davacı işçi davalı Bakanlık bünyesinde 27.05.2022 tarihinde çalışmaya başlamış, ... Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Makina Eğitimi Bölümünden aldığı diplomasını 20.07.2022 tarihinde davalı Bakanlığa bağlı işyerine sunmuştur. Belirtilen sebeple; davacının, davalı Bakanlıkta çalışmaya başladıktan sonra, toplu iş sözleşmesi ile belirlenen 1 yıllık süre içerisinde davalıya başvurduğu anlaşıldığından buna göre dava konusu taleplerin değerlendirilmesi gerekirken davanın reddine karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple;

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 22.09.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.