İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesinde demans/alzheimer hastası kısıtlının fiil ehliyetsizliğiyle yaptığı kredi sözleşmesi ve ipoteğin iptali için menfi tespit davası.
Özet: Vasi tarafından temsil edilen kısıtlı bir kişinin açtığı menfi tespit davasında, bankayla imzaladığı genel kredi sözleşmesi ve bu sözleşmeye dayanarak kurulan ipoteğin, sözleşme tarihinde demans hastası olması nedeniyle fiil ehliyetinden yoksun olduğu iddiasıyla geçersizliğinin tespiti istenmiş; davalı bankanın kişinin ehliyetli olduğunu savunmasına rağmen, yargılama sonucunda Adli Tıp Kurumu ve diğer tıbbi raporlar incelenerek, ilgili kişinin sözleşme tarihi olan 02.10.2012de demans hastası olduğu, depresyon tedavisi gördüğü ve dolayısıyla hukuki işlem yapma ehliyetinin bulunmadığı belirlenmiştir.

T.C.
İZMİR
5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2017/592
KARAR NO : 2018/508
DAVA : Menfi Tespit (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 01/04/2014
KARAR TARİHİ: 09/05/2018
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı kısıtlı ... adına vasisi ... vekilinin 26.07.2017 harç tarihli tedbir talepli İzmir ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasında açtığı davanın dava dilekçesiyle; Müvekkilinin vasisi olduğu ...'in Menderes Sulh Hukuk Mahkemesinin ... Esas ... Karar numaralı kararıyla kısıtlandığını, ...'e Celal Bayar Üniversitesi Hastanesinin 10.10.2012 tarihli ve ... Numaralı raporuyla bunama / depresif bozukluk, Şifa Üniversitesi Hastanesinin 29.04.2013 tarihli raporuyla Alzheimer hastalığı teşhisi konulduğunu, hukuki ve fiili işlem bulunmadığını, davalı ... Bank AŞ'nin İzmir ...İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasıyla ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takibe geçtiğini, takibin dayanağının genel kredi sözleşmesi olduğunu, davalı tarafın kredi sözleşmesine dayanarak ...'e ait ... Mahallesinde bulunan ... ada ... parselde bulunan taşınmazı ipotek ettirdiğini, sözleşmenin yapıldığı 02.10.2012 tarihinde ...'in fiil ehliyetinin bulunmadığını, ehliyetsiz olduğunu bu nedenle sözleşmenin geçersiz olduğunu belirterek, taşınmazın satışının durdurulması ve takipten dolayı borçlu olmadığının tespiti ipoteğin fekkine karar verilmesine ve %20 kötü niyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.
Davalı ... Bank A.Ş. vekilinin 05.05.2014 tarihli cevap dilekçesinde; Müvekkili bankanın ... şubesi ile dava dışı ... arasında yapılan genel kredi sözleşmesine davacı ...'in taşınmasın ipotek vererek, ipotek borçlusu olduğunu, borcun ödenmemesi üzerine takibe geçildiğini, ipotek miktarının 210.000,00 TL olduğunu, İzmir ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında yapılan takibe itiraz edildiğini, davacının bunama ve depresif bozukluk hastalığını 02.10.2012 tarihinde bulunmadığını, bu tarihten sonra ortaya çıktığını, eşinin de ipoteğe muvafakat verdiğini, bu nedenle ...'in sözleşme yapılırken akıl sağlığının yerinde olduğunu belirterek davanın reddini talep etmiştir.
Davacı vekilinin 20.05.2014 tarihli replik dilekçesinde; Müvekkilinin vasi olduğu ...'in fiil ehliyetinin bulunmadığının adli tıp kurumu raporuyla tespit edilebileceğini belirterek davanın kabulünü talep etmiştir.
Davacı tarafın tedbir talebi İzmir ... Asliye Ticaret Mahkemesinin 11.04.2014 tarihli ara kararıyla %40 teminat yatırılması halinde ihtiyati tedbir verileceğine ilişkin karar verildiği, daha sonra 17.04.2014 tarihinde davacının 142.088,07 TL üzerinden %40 teminat miktarı olan 56.835,22 TL yatırmasıyla İİK m72/3'e göre dava sonuçlanıncaya kadar tedbir kararı verildiği ve bu kararın uygulandığı belirlenmiştir.
Dava; Davacının vasisi olduğu ...'in Genel Kredi Sözleşmesine ipotek vererek teminat gösterirken fiil ehliyetine sahip olmadığı iddiasına dayalı olarak açılan menfi tespit davasıdır.
Tarafların delilleri toplanmış ve değerlendirilmiştir.
İzmir ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası, Menderes Sulh Hukuk Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyası, İzmir Karabağlar Tapu Sicil Müdürlüğünden dava konusu ... ada ... Parsel ... nolu bağımsız bölüme ait tapu kaydı, Celal Bayar Üniversitesi Hastanesinden alınan rapor, Şifa Üniversitesi Hastanesinden alınan rapor, Bozyaka SKK hastanesi kayıtları ve İstanbul Adli Tıp Kurumunun ... İhtisas Dairesinin 29.08.2016 tarihli ve 31.10.2016 tarihli raporları incelenmiş ve değerlendirilmiştir.
İzmir ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası değerlendirildiğinde: Takip alacaklısı ... Bank AŞ, Takip borçlusu ... ve ... aleyhine 10.10.2013 tarihinde 129.268,90 TL asıl alacak ve işlemiş faizle birlikte 142.088,07 TL üzerinde ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takibe geçtiği, borçluya ödeme emrinin gönderildiği, borca itiraz ederek takibi durdurduğu belirlenmiştir.
İzmir Karabağlar Tapu Sicil Müdürlüğünün 18.04.2014 tapu kayıt belgelerinde ... ... ada ... parsel ... nolu bağımsız bölümün ...'e ait olduğu ve taşınmaz üzerinde ... Bank AŞ lehine 210.000,00 TL bedelli %40 değişken faizli 1. dereceden ipotek konulduğu belirlenmiştir.
Davacının daha önce tedavi gördüğü Bozyaka Devlet Hastanesinden gelen ve diğer kurumlardan elde edilen hastane kayıtları, ilaç kullanım bilgileri ile Bozyaka Devlet Hastanesinden alınan 19.01.2015 tarihli sağlık kurulu raporu Celal Bayar Üniversitesinden alınan 10.10.2012 tarihli rapor, Şifa Üniversitesi Bornova Sağlık uygulama ve Araştırma Hastanesinin 29.04.2013 tarihli raporu ve bu raporlara istinaden adli tıp kurumunun 29.08.2016 tarihli asıl ve itirazlar üzerine alınan 31.10.2016 tarihli ek raporuna göre ...'in işlemin yapıldığı 02.10.2012 tarihinde mevcut raporlara göre demans hastası olduğu, depresyon tedavisi gördüğü, Şifa Üniversitesi Hastanesinin kayıtlarına göre 29.04.2013 tarihinde kesin tanı Alzheimer teşhisi konulduğu ve bu hastalığın başlangıç tarihi itibariyle 02.10.2012 tarihinde davacı ...'in tasarruf ve fiil ehliyetinin bulunmadığı tespit edildiği belirtilmiştir.
Davacının yargılama devam ederken 30.03.2015 tarihinde ölmesi nedeniyle mirasçıları ... ve vasi olan oğlu ... davaya dahil edilerek yargılamanın devamı sağlanmıştır.
yargılamanın devamı sırasında Mahkemece toplanan delillerle ... Esas ... Karar sayılı 08.12.2016 tarihli kararla davacıların davasının kabulüyle ...'in ipotek sözleşmesiyle teminat verdiği 02.10.2012 tarihli 200.000,00 TL bedelli genel kredi sözleşmesinin yapıldığı tarih itibariyle demans ve Alzheimer hastalığı nedeniyle bu kredi sözleşmesine borçlu olmadığının tespitine ve taşınmaz üzerine konulan 210.000,00 TL bedelli ipotek kaydının kaldıırlmasına karar verilmiştir.
Bu kararın davalı taraça temyizi üzerine İzmir Bölge Adliye Mahkemesi ... ... Karar sayılı 18.05.2017 tarihli karar ile davada davacıların talebinin ipoteğin fekkine ve menfi tespite ilişkin olması, alınan harcın dava değeri olarak gösterilen 80.955,55 TL üzerinden alındığı, ancak takibin 142.088,07 TL olduğu, ipoteğin fekkine ilişkin talebin ise, ipotek değeri olan 210.000,00 TL (üst sınır ipoteği) ile sınırlı olduğu, bu nedenle 492 Sayılı Harçlar Kanunu m.27 , 30 gereğince eksik harcın tamamlanması aksi halde dosyanın işlemden kaldırılması gerektiği belirtilerek Mahkeme kararı kaldıırlmış ve dosyanın eksikliği giderilmesi için Mahkemeye iadesine karar verilmiştir.
Bozma üzerine İzmir ... Asliye Ticaret Mahkemesi 29.05.2017 tarihli tensip ve 28.12.2017 tarihli celsede ipotek bedeli olan 210.000,00 TL yönünden eksik harcı tamamlaması için süre verildiği, dava değerinin takip çıkışı 142.088,07 TL ipotek bedeli 210.000,00 TL olması nedeniyle toplam 352.088,07 TL olması gözetilerek dosyanın heyete tevdiine karar verdiği ve 09.05.2018 tarihli celse için dosyanın heyetçe görülmesi gerektiğinden dosyanın heyete tevdiine karar verildiği belirlenmiştir.
Davacı taraf 08/01/2018 tarihinde eksik olan harcı tamamlamış ve eksik harç miktarı olan 4.631,29 TL'yi 08/01/2018 tarihinde yatırmıştır.
Davacının ölümünden önce vasisi tarafından açılan davada Bilindiği üzere; sözleşmenin yapıldığı veya ipotek sözleşmesinin düzenlendiği tarih itibariyle, sözleşmeyi yapan düzenleyen kişinin işlem yapma/akit yapma ehliyetinin bulunması gereklidir. Ehliyet kişinin medeni haklara sahip olabilmesi ve bunu kullanabilmesi (hak/fiil ehliyeti) olarak düzenlenmiştir. Sağ olan her gerçek kişi hak ehliyetine sahiptir. Hak ehliyeti aynı zamanda taraf ehliyetini gösterir. Fiil ehliyeti ise dava ehliyetine de sahip olmayı gerektirir. Tam ehliyetli (sezgin, ergin ve kısıtlı bulunmayan) kişilerin sözleşme yapma, hukuki fiil ve işlemlerde bulunma hakkına sahipken, sınırlı fiil ehliyetli kişiler ise dava olmadığından ancak kanuni temsilcileri vasıtasıyla dava açma hakları bulunmaktadır. Somut olayda ise; davacının fiil ehliyetinin bulunmadığı tespit edilmiştir. Bu nedenle; yapılan hukuki işlemlerle bağlı olması kabul edilemez.
TMK m. 14’te ayırt etme gücü bulunmayanların fiil ehliyetinin olmadığı belirtilmiş olup, TMK m. 15’te de fiil ehliyeti bulunmayanların fiillerinin hukuki sonuç doğurmayacağı yer almıştır.
Sözleşme yapma ehliyeti olmayan davacının yapmış olduğu sözleşmenin (genel kredi sözleşmesindeki kefaletin ve ipotek sözleşmesindeki teminata ilişkin beyanının) hukuki sonuç doğurması mümkün değildir. Yani tasarrufi işlem yapma ehliyeti yoktur.
Somut olayda, davacı tam ehliyetsiz olup, ayırt etme gücü olmayan ergin kişi durumundadır. Bu durumda; tam fiil ehliyetini gerektiren işlemleri yapamayacaktır. Akitler, tasarruf işlemler, tek taraflı hukuki işlemler yapamayacaktır.
Bu nedenle; söz konusu 02.10.2012 tarihli sözleşme ile ve sözleşmeye istinaden yapılan dava ve takip konusu olan ipotek sözleşmesiyle bağlı değildir.
Davacının dava dilekçesinde yer aldığı üzere İzmir ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasıyla yapılan ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla icra takibinin durdurulmasına karar verilmesi ile takibe konu olan ipotek senedinden dolayı borçlu olmadığının tespitine, karar verilmiştir.
Borçlu davacıyı menfi tespit davası açmaya zorlayan takibi, borçlunun fiil ehliyetine sahip olmadığını bildiği halde haksız ve kötü niyetli olarak takip yaptığı tespit edilemediğinden davacı lehine %20 kötü niyet tazminatına hükmedilmemiştir.
HÜKÜM : Yukarıda açıklanan sebeplerle;
Davacıların davasının KISMEN KABULÜ ile;
Davacıların dava konusu olan İzmir ... İcra Müdürlüğünün ... E sayılı dosyasında takibe konu olan ipotek sözleşmesi ve bu sözleşmenin dayandığı genel kredi sözleşmesinde borçlu olarak ipotek veren ...'in 02.10.2012 tarihinde fiil ehliyetine sahip olmadığı ve yapılan işlemlerin niteliğini ayıracak temyiz gücünün bulunmadığı tespit edilmekle ... Bank ... Şubesi ile borçlu ... arasında yapılan 02.10.2012 tarihli 200.000,00 TL bedelli genel kredi sözleşmesinden ve bu sözleşmeye istinaden borçlu ... lehine verilen ... Mah. ... ada ... parsel ... nolu bağımsız bölüm üzerine konulan 210.000,00 TL bedelli ipotek sözleşmesinden borçlu olmadığının tespitine, taşınmaz üzerine konulan ipoteğin kaldırılmasına,
Davacının kötü niyet tazminat şartlarının İİK m. 72/5 fıkra gereğince gerçekleşmediğinden reddine,
Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 24.051,13 TL harcın dava açılışında alınan 1.382,50 TL peşin harç ve tamamlama olarak yatırılan 4.631,29 TL peşin harç toplamı 6.013,79 TL harçtan mahsubu ile eksik 18.037,34 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
Davacı tarafından yargılama gideri olarak yapılan 25,20 TL başvurma harcı, 1.382,50 TL peşin harç, 4.631,29 TL tamamlama/peşin harç, yapılan ilk masraf 1.411,50-TL, 17 davetiye gideri 169,00 TL, 11 müzekkere gideri 57,50 TL, dosya gidiş dönüş posta gideri 85,00 TL, Adli tıp faturası 513,00 TL ve bozma sonrası yapılan 55,00 TL posta ve tebligat gideri toplamı 8.329,99 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
Davalı tarafça yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına,
Davacı taraf kendini vekille temsil ettirdiğinden AÜTT'nin 13/1. maddesine göre belirlenen 27.075,28 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile vekili yararına davacıya verilmesine,
HMK m. 333 gereği gider avansından artanın karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatırana iadesine,
Taraf vekillerinin yüzüne karşı ve gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süresi içerisinde İstinaf yasa yolu açık olmak üzere karar verildi. 09/05/2018
Başkan ...
e-imzalı
Üye ...
e-imzalı
Üye ...
e-imzalı
Katip ...
e-imzalı