Hırsızlık davasında zorunlu müdafii atanmayarak savunma hakkı ihlalinde bölge adliye mahkemesinin duruşmasız bozma kararının hukuka aykırılığı.
Özet: Bu hukuki metin, sanık hakkında hırsızlık suçundan verilen mahkumiyet kararının, zorunlu müdafi atanmadığı gerekçesiyle bölge adliye mahkemesince bozulmasına dair süreci incelerken, bölge adliye mahkemesinin bu bozma kararını dosya üzerinden incelemeyle vermesinin ve davanın yeniden görülmesine karar vermeyerek usul ve yasaya aykırı hareket etmesinin, sanığın savunma hakkının ihlali bağlamında kesin hukuka aykırılık hallerinden biri olduğunu ve bu durumun ancak duruşma açılarak giderilmesi gerektiğini belirtmektedir.
2. Ceza Dairesi         2023/25480 E.  ,  2026/294 K.
"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ :Ceza Dairesi
SAYISI : 2022/3132 E., 2023/154 K.
SUÇ : Hırsızlık
HÜKÜM : İstinaf başvurusunun esastan reddi
TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Onama
Sanık hakkında iş yeri dokunulmazlığının ihlâli suçundan kurulan hükme yönelik 13.03.2023 tarihli ve 2022/3132 Esas, 2023/154 Karar sayılı ek kararla temyiz isteminin reddine karar verildiği ve bu ek karara yönelik bir temyiz isteminin bulunmadığı, bu itibarla sanık müdafiinin temyiz isteminin sanık hakkında hırsızlık suçundan kurulan hükme yönelik olduğu belirlenmiştir.
İlk Derece Mahkemesince kurulan hükme yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 286/1. maddesi uyarınca temyiz edilebilir olduğu, 260/1. maddesi gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 291/1. maddesi gereği temyiz isteminin süresinde olduğu, 294/1. maddesi gereği temyiz dilekçesinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298/1. maddesi gereği temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle gereği düşünüldü;
5271 sayılı Kanun'un 288. maddesinin ''Temyiz, ancak hükmün hukuka aykırı olması nedenine dayanır. Bir hukuk kuralının uygulanmaması veya yanlış uygulanması hukuka aykırılıktır.'' ve aynı Kanun'un 294. maddesinin ise; ''Temyiz eden, hükmün neden dolayı bozulmasını istediğini temyiz başvurusunda göstermek zorundadır. Temyiz sebebi ancak hükmün hukuki yönüne ilişkin olabilir.'' şeklinde düzenlendiği de gözetilerek; sanık müdafiinin temyiz isteminin "şikayetçinin ifadelerinin çelişkili olduğuna, sanığın suça konu zararı aynen tazmin etmiş olup zararın mevcut olmadığına, değer azlığı hükümlerinin dikkate alınmadan karar verilmesinin hukuka aykırı olduğuna, sanığın işlediği suçtan pişmanlık duyması, duruşmadaki hal ve hareketleri dikkate alınması gerekirken sadece sanığın geçmişine bakarak bir daha suç işlemeyeceği kanaati oluşmadığı gerekçesiyle hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilmesine yer olmadığına şeklinde karar verilmesinin açıkça hukuka aykırı olduğuna ve aynı gerekçelerle hapis cezasının ertelenmesine yer olmadığına şeklinde karar verilmesinin de usul ve yasaya aykırı olduğuna" ilişkin olduğu belirlenerek yapılan incelemede;
5271 sayılı Kanun’un 280. maddesinin 1. fıkrasının (e) ve (f) bentlerinde Bölge Adliye Mahkemelerinin duruşma açmaksızın hükmün bozulmasına karar verebileceği hâllerin sınırlı olarak sayıldığı, dosya içeriğine göre, Gaziantep 12. Asliye Ceza Mahkemesinin 06.10.2020 tarihli 2020/616 Esas, 2020/909 Karar sayılı dosyasında verilen mahkûmiyet hükmüne yönelik sanık müdafiinin istinaf talebi üzerine yapılan istinaf incelemesi neticesinde, Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 8. Ceza Dairesinin 16.03.2022 tarihli ve 2020/1852 Esas, 2022/640 Karar sayılı kararı ile hırsızlık suçundan kurulan hükmün "Dosyanın incelenmesinde; sanığın savunmasının müdafii eşliğinde alınmadığı gibi yargılamanın devamında müdafii yardımından faydalandırılmadığı, kararın 06/10/2020 tarihinde sanığın yokluğunda verildiği, 20/10/2020 tarihinde mahkemece sanığa barodan müdafii tayin edilerek kararın müdafiiye 25/10/2020 tarihinde tebliğ edildiği, müdafiinin de 02/11/2020 tarihli dilekçesi ile istinaf talebinde bulunduğu anlaşılmakla; Yargıtay 6. Ceza Dairesinin 05/07/2021 gün ve 2021/17258 esas, 2021/13015 karar sayılı ilamında belirtildiği gibi sanığa yüklenen 5237 sayılı TCK'nın 142/2-h ve 143/1. maddelerinde öngörülen suçun gerektirdiği cezanın alt sınırının 5 yıldan fazla olması ve Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 14.10.2021 tarihli, 2021/35 E., 2021/473 K. sayılı kararı dikkate alınarak, 5271 sayılı CMK'nın 150/3. maddesi uyarınca sanığa zorunlu müdafii atanması gerektiği gözetilmeden CMK'nın 188/1. maddesine aykırı olarak yargılamaya devam edilip hüküm kurulmak suretiyle sanığın savunma hakkının kısıtlanması yasaya aykırı olduğu" gerekçesi ile bozulmasına karar verildiği, ancak bozma kararında belirtilen hukuka aykırılığın 5271 sayılı Kanun’un 280. maddesinin 1. fıkrasının (e) ve (f) bentlerinde sınırlı olarak sayılan bozma nedenleri arasında gösterilmediği, bozma sebebinin hukuka kesin aykırılık hâllerini düzenleyen yine aynı Kanun’un 289. maddesinin 1. fıkrasının (h) bendinde yer alan “hüküm için önemli olan hususlarda mahkeme kararı ile savunma hakkının sınırlandırılmış olması” kapsamında değerlendirilmesi gerektiği gözetilerek Bölge Adliye Mahkemesi Ceza Dairesince davanın yeniden görülmesine karar verilmek suretiyle yapılacak duruşma sonucunda hukuka aykırılığın giderilmesi yerine, dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde bozma kararı verilmesinin ve anılan karara yönelik direnme yetkisi bulunmayan İlk Derece Mahkemesince yeniden hüküm kurulmasının yasal dayanağının bulunmadığı,
Nitekim Yargıtay Ceza Genel Kurulunun, 30.04.2025 tarihli ve 2024/6-490 Esas, 2025/197 Karar sayılı kararında “… bölge adliye mahkemelerinin, kanuni dayanağı bulunmayan (5271 sayılı Kanun'un 280. maddesinin birinci fıkrasının (e) ve (f) bentlerinde sayılanlar hariç) bozma kararları ile iş bu bozma kararına istinaden ilk derece mahkemesince tesis edilen kararların, görevsiz mahkeme tarafından verilmiş olmaları nedeniyle hukuka açık ve ağır aykırılıkla malul olduklarından hükümsüz sayılmaları gerektiğinin…” kabul edildiği, keza Anayasa Mahkemesinin 12.06.2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 09.01.2025 tarihli ve 2023/33667 sayılı kararı ile de “İstinaf Dairesi kanunda açıkça öngörülmüş hâller dışında bir nedenle bozma kararı vermiş, bunun sonucunda başvurucunun temyiz kanun yoluna başvurma hakkının elinden alınmasına yol açmıştır. Böylelikle istinaf kanun yolu incelemesine ilişkin kuralların İstinaf Dairesince yapılan yorumun kişilerce öngörülebilecek belirlilikte olmadığı ve kanunun lafzıyla çeliştiği görülmüştür. Diğer bir ifadeyle İstinaf Dairesinin bu kararıyla başvurucunun mahkemeye erişim hakkına kanuni dayanağı bulunmayan bir müdahalede bulunulmuştur. Açıklanan gerekçelerle İstinaf Dairesinin 5271 sayılı Kanun'da sınırlı olarak sayılı hâller dışında bir sebeple bozma kararı vermesiyle gerçekleşen müdahalenin kanuni dayanağının olmaması nedeniyle başvurucunun Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine..." hükmedilmekle yukarıda anılan şekilde verilen bozma kararlarının “hukuka açık ve ağır aykırılıkla malûl” olduğunun teyit edildiği dikkate alınmak suretiyle; Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 8. Ceza Dairesinin 16.03.2022 tarihli ve 2020/1852 Esas, 2022/640 Karar sayılı kararı ile bozma üzerine Gaziantep 12. Asliye Ceza Mahkemesinin 31.10.2022 tarihli 2022/413 Esas, 2022/922 sayılı kararının hukuki değerden yoksun olduğu belirlenerek yapılan incelemede;
5271 sayılı Kanun’un 280/1-g bendi uyarınca davanın yeniden görülmesine karar verilerek, duruşma açılıp ve taraflar da çağrılarak delillerin değerlendirilmesi sonucunda anılan Kanun maddesinin 2. fıkrasına göre hukuka aykırılığın Bölge Adliye Mahkemesince giderilmesi sonucunda yeniden hüküm kurulması gerektiğinin gözetilmemesi,
Bozmayı gerektirmiş, sanık müdafiinin temyiz nedenleri bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, diğer yönleri incelenmeyen hükmün bu sebepten dolayı 5271 sayılı Kanun'un 302/2. maddesi gereğince Tebliğname'ye aykırı olarak BOZULMASINA, dava dosyasının, aynı Kanun’un 304/2. maddesi uyarınca Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 8. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 12.01.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.