İstanbul Bölge Adliye Mahkemesinde görülen, 1999 Gölcük depremi sonrası askeri personel için konteyner alımında yetersiz piyasa araştırması ve kamu zararı iddiasına dayalı kamu görevlileri aleyhine açılan rücu davası.
Özet: Davacı Hazine, 1999 depremi sonrası Gölcükte askeri personel için iki ayrı ihale ile yapılan konteyner alımlarında, davalı kamu görevlilerinin 2886 sayılı kanun kapsamında yeterli piyasa araştırması yapmayarak tahmini bedelleri piyasa fiyatının üzerinde belirlemesi ve bu durumun kamu zararına yol açması nedeniyle toplam 37.717,06 TL hazine alacağının olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiştir; davalılar ise savunmalarında, talebin zamanaşımına uğradığını, ihale süreçlerindeki görevlerinin kapsamının sınırlı olduğunu ve iddia edilen kamu zararından sorumlu olmadıklarını belirtmişlerdir.
MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 40.Hukuk Dairesi
SAYISI : 2020/1713 Esas - 2022/785 Karar İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul 2. Asliye Hukuk MahkemesiSAYISI : 2010/521 Esas - 2018/196 KararBölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVADavacı vekili asıl ve birleşen dava dilekçesinde; 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 50 ve devamı maddeleri kapsamında pazarlık usulü ile gerçekleştirilen, 17.08.1999 tarihinde Gölcük' te meydana gelen deprem nedeniyle zarar gören ... Eğitim Öğretim Komutanlığı'na yerleştirilen askeri personel ve ailelerinin yaşam alanı ihtiyacı olarak temini istenen 1 adet konteyner çamaşırhane ve 1 adet konteyner bulaşıkhane alımı için ... İkmal Grup Komutanlığı tarafından 02.12.1999 gün ve 712 sayılı ihale ile ... Eğitim Öğretim Komutanlığı ihtiyacı olarak 1 adet konteynır çamaşırhane ve 1 adet konteynır duş alımı için ... İkmal Grup Komutanlığı tarafından 10.12.1999 gün ve 682 sayılı ihale ile dava dışı firmadan temin edildiğini, davalı kamu görevlileri tarafından muhammen bedelin tespiti için yeterli piyasa araştırması yapılmadığını ve muhammen bedelin piyasa fiyatının üstünde belirlendiğini, alınan malzemenin piyasa fiyatının 02.12.1999 gün ve 712 sayılı ihalede 18.858,53 TL ve 10.12.1999 gün ve 682 sayılı ihalede 18.858,53 TL üstünde alındığını ve yüksek belirlenen fiyat nedeniyle kurumun zarara uğradığını belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla toplam 37.717,06 TL Hazine alacağının olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.II. CEVAPDavalılar ... ve ... vekili cevap dilekçesinde; davalı müvekkillerinin ek görev olarak Tahmini Fiyat Komisyonu üyeliği yaptıklarını, yılda 2.000 ihale için yaklaşık 15.000'e yakın malzemenin piyasa araştırmasını yapmak zorunda kalmaları sebebiyle piyasa araştırmasını genelde alınacak malzemeye ihtiyaç duyan kullanıcı birlik personelinin yaptığını ve dayanak belgeleri müvekkillerinin de üyesi olduğu fiyat tahmin komisyonuna teslim ettiğini, davalılar tarafından sadece tahmini bir fiyat belirlendiğini, ihalenin ... Harp Okulu Komutanlığı Satınalma Komisyonu tarafından yapıldığını, davalı ...'in tesellüm memuru olduğunu ve ihale sonrasında teslim edilen ve muayene komisyonunca kabul edilen malzemeyi teslim alan kişi olduğunu, dava konusu her iki ihalenin 1999 yılında yapıldığı gözetildiğinde dava konusu talebin zamanaşımına uğradığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; dava konusu talebin zamanaşımına uğradığını, davalı müvekkilinin Tahmini Fiyat Tespit Kurulunda görevlendirildiğini, mali olarak yetki ve sorumluluğunun bulunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ... cevap dilekçesinde; davanın zamanaşımına uğradığını, ... ... Saha Komutanlığı Askeri Savcılığı tarafından davaya ......ığını, kamu görevlilerinin bağlı bulundukları kurumla ilgili davalarda bilirkişi olarak atama yapılmasının mevzuata aykırı olduğunu, 2000 yılı hesaplarını inceleyen Sayıştay uzmanları tarafından hesaplarda usulsüzlük olmadığının tespit edildiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ... cevap dilekçesinde; İhale Satın Alma Komisyonu ile Muayene Komisyonunun sorumluluklarının farklı olduğunu, davalı müvekkilinin görev yaptığı Muayene Komisyonunun dava konusu talep yönünden sorumluluğunun bulunmadığını ve davanın zamanaşımına uğradığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.Davalı ... cevap dilekçesinde; davanın zamanaşımına uğradığını, yeterli piyasa fiyat araştırılması yapılmadan teklif verildiği iddialarının yerinde olmadığını, uygun bedel tespit edilerek ihalelerin karara bağlandığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.Davalı ... cevap dilekçesinde; dava konusu talebin zamanaşımına uğradığını, pazarlık usulüne uygun yapılan dava konusu ihalelere ilişkin olarak ihale komisyonunda üye olarak görev yaptığını, kamu zararının oluştuğu iddialarının yerinde olmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davanın zamanaşımına uğradığını, dava konusu ihalelerin usul ve mevzuata uygun olarak yapıldığını, davalı müvekkilinin Satın Alma Komisyonunda üye olarak görev yaptığını, satın almaların 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'na uygun olarak yapıldığını, ihalelerin yapılış tarihi olan 2000 yılı ile raporun hazırlanış tarihi olan 2006 yılındaki şartların çok farklı olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.Davalı ... cevap dilekçesinde; dava konusu ihalelere ilişkin alımlarda ihale öncesi veya ihale safhasında görev almadığını, görevinin malzeme tesliminden sonra başladığını ve dava konusu talebe ilişkin herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.Davalılardan ... ve ... davaya cevap vermemiştir.III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile yapılan yargılamada zararın oluşumuna ilişkin ve tarafların kusurlarına yönelik olan en temel husus olan ihale evraklarının aslı, verilen emirlerin aslı, tasdikli ödeme belgeleri, teknik şartnameler, tasdikli numuneler, somut marka ve model karşılaştırmasına yönelik maddi delillerin yapılan araştırmalara ve ilgili kurumlar ile yapılan yazışmalara rağmen dosya içine toplanamadığı, zarara uğratıldığı iddia edilen malların piyasada farklı kalitelerde ve markalarda mevcut olması nedeni ile bizzat alınan malların marka, model ve vasıflarının bilinmemesi, sadece isim olarak belirtilmesi nedeniyle gerçek fiyat araştırması yapılamadığı, ihalelerin 1999 yılında yapıldığı ve fiyat araştırmalarının bu anlamda fiilen imkansızlık doğurduğu, sonraki tarih itibari ile piyasa araştırmasının sağlıklı ve hakkaniyetli sonuçlar doğurmayacağı, kanaate dayalı fiyat tespiti yapılarak bu durumun davalılar aleyhine değerlendirilemeyeceği, bu durumda aradan geçen zaman dilimi karşısında gerçekleştiği ileri sürülen Hazine zararının miktarı ve varlığının, her türlü şüpheden uzak somut ve maddi delilerle ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.IV. İSTİNAFİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile aralarında davalılar .... ... Erçelik, ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ...'ın da bulunduğu sanıklar hakkında İstanbul 7. Ağır Ceza Mahkemesinin temyiz edilmeksizin kesinleşen 24.06.2016 tarih, 2015/403 esas ve 2016/247 sayılı kararıyla ihaleye fesat karıştırmak suçundan 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 235. maddesi uyarınca sanıkların eylemlerinin suç tarihinde yürürlükte bulunan 765 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 365/2. maddesine uyan suçu oluşturduğu, bu suç için aynı Kanun'un 102/4 ve 104/2. maddelerinde öngörülen zamanaşımının dolduğu gerekçesiyle davanın 5271 sayılı Ceza Muhakemeleri Kanunu'nun 223/8. maddesi uyarınca düşmesine karar verildiği, davaya konu ihale belgelerinin dosyaya getirtilemediği, bu haliyle ihalenin yapıldığı tarih itibariyle yürürlükteki mevzuata uygun yapılıp yapılmadığının denetlenemediği, buna bağlı olarak ihaleye konu eşyanın marka, model ve niteliklerinin bilinmemesi nedeniyle geçmişe dönük fiyat araştırması yapılması olanağının da bulunmadığı, bu itibarla dava dilekçesine ekli soruşturma belgelerinde ileri sürülen, ihaleye konu konteynerlerin hiçbir ilgisi olunmayan firmalardan teklif alınması, naylon ve yanıltıcı fiyat teklifi kullanılması, Satın Alma Komisyonunda pazarlık ihalesinin yeterli piyasa araştırması yapılmaksızın ihale edilmesi suretiyle Hazinenin zarara uğratıldığı olgusunun kanıtlanamadığı, bu nedenle İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmediği gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.V. TEMYİZA. Temyiz SebepleriDavacı vekili temyiz dilekçesinde; ceza dosyasında düşme kararı usulen verilmiş olup adı geçen davalılar yönünden kusur ve sorumluluk yönünden araştırma yapılarak hüküm tesis edilmesi gerektiğini, ceza dosyasında verilen kararın herhangi bir bağlayıcılığı bulunmadığını, bu nedenle mahkemece eldeki deliller ve bilirkişi incelemesi, yerinde tespit ve mevcut delliller kapsamında herhangi bir inceleme yoluna gidilmeden hüküm tesisinin yasa ve usule aykırı olduğunu, ... Kuvvetleri Komutanlığı ... İkmal Grup Komutanlığı tarafından mahkemece talep olunan dört adet ihale dosyasına ilişkin evrakların kurumun 03.07.2017 günlü yazısı ekinde mahkemeye sunulduğunu, mevcut haliyle dosyasının bilirkişiye gönderilmesi veya kurumdan eksik bilgi belgelerin tamamlanmasının zorunlu olduğunu ileri sürerek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.B. Değerlendirme ve GerekçeUyuşmazlık, dava konusu ihalelerde usulsüzlük yapılması nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen kamu zararının davalı kamu görevlilerinden tahsili istemine ilişkindir.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ve özellikle kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.VI. KARARAçıklanan sebeplerle;Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370. maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,492 sayılı Harçlar Kanunu’nun 13/J maddesi uyarınca davacıdan harç alınmamasına,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,04.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.