Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi, hırsızlık iddiasıyla ticari defterler için talep edilen zayi belgesi başvurusunu, gerekli özenin gösterilmemesi ve delil yetersizliği gerekçesiyle reddetmiştir.
Özet: Davacı şirket, muhasebeciden aldığı 2015-2018 dönemi ticari defterlerinin yolda çalındığını iddia ederek zayi belgesi talep etmiştir. Mahkeme, hırsızlık iddiasına yönelik yapılan şikayet soruşturmasında şüphelinin tespit edilememesi ve somut delil sunulamaması nedeniyle, davacının defterleri korumada gerekli dikkat ve özeni gösterdiğini ispatlayamadığına ve kaybın mücbir sebep niteliğinde olmadığına hükmederek, Türk Ticaret Kanununun aradığı zayi belgesi verme şartlarının oluşmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar vermiştir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

T.C.
DİYARBAKIR
ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO :
KARAR NO :
HAKİM :
KATİP :
DAVACI :
VEKİLİ :
DAVA : Zayi Belgesi Verilmesi
DAVA TARİHİ : 06/06/2024
KARAR TARİHİ : 10/02/2026
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH :
Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin ticari defterlerinin davacı şirket yetkilisince muhasebecisinden alındıktan sonra yolda yürürken .....tarihinde hırsızlandığını, müvekkilinin bu olaya ilişkin Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığına başvurup şikayetçi olduğunu, Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığı .....soruşturma numarasıyla iş bu soruşturmanın sürdüğünü, anılan nedenle müvekkili şirkete ait ticari defterlerin zayi olduğunu, arz ve izah edilen ve sayın mahkemenin re’sen göz önünde bulunduracağı nedenlerle; müvekkil .....Nakliyat Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketin ait 2015-2018 yılları arasındaki tüm ticari defterlerin zayi olduğuna dair belgenin verilmesini arz ve talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE :
Dava TTK 82/7 uyarınca açılan defter zayiine ilişkin tespit davasıdır.
Noter tasdiklerine dair noterlik cevapları dosya arasına alınmıştır.
Zayi belgesi verilmesini düzenleyen TTK.nun 82/7.maddesinde"... tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir." hükmü haizdir.
Zayi belgesi talep eden davacı öncelikle bir ziyaa olayının vuku bulduğunu ve bu ziyaanın TTK 82/7. maddesinde belirtildiği hallerden veya benzeri bir olay sonucu meydana geldiğini, defterlerin korunması amacıyla gereken dikkat ve özeni göstermiş olduğunu, ziyaanın onun iradesi dışında meydana geldiğini, yasa gereği tutmak ve saklamak zorunda olduğu şirkete ait pay defterini emin koşullarda saklayıp, muhafaza ettiğini ispatlamak zorundadır.
Davacının söz konusu düzenlemeden yararlanabilmesi için bir taraftan defterlerin ve belgelerin korunması amacı ile gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziya uğramanın onun iradesi dışında elinde olmayan bir neden ile meydana gelmiş olması gerekmektedir. İleri sürülen mücbir sebebin de defter ve belgelerin yok olması veya elden çıkması sonucunu doğuracak nitelik ve yoğunlukta olması, başka bir deyişle davacının iradesi dışında defter ve vesikaların tamamen veya kısmen kaybı yahut yok olması gerekmektedir.
Somut olayda; davacı şirket yetkilisinin talep konusu ticari defterleri muhasebeciden aldıktan sonra yolda yürüdüğü esnada ileri sürülmüştür. İlgili olaya ilişkin bildirilen Diyarbakır CBS .....soruşturma sayılı dosyanın celbi ile incelenmesinde ilgili dosyadaki hırsızlık eylemine ilişkin şüphelinin tespit edilememesi nedeniyle daimi arama kararı verildiği tespit edilmiştir. Bu kapsamda hırsızlık iddiasına yönelik soyut iddia dışında herhangi bir delilin dosya kapsamında mevcut olmadığı ve ilgili hırsızlık iddiasının ispatlanamadığı kanaatine varılmıştır. TTK'nun 82/7. maddesindeki düzenlemeden faydalanabilmesi için öncelikle ticari defterlerin korunması amacıyla gerekli dikkat ve ihtimamı göstermiş olması gerekmektedir. Tacirin ticari defterlerini korumada gerekli dikkat ve özeni göstermediği hallerde zayi belgesi verilmesi talep edilemez. Hırsızlık iddiasının ispatlanamamasına göre ticari defterlerin kaybedilmiş olması davacı bakımından önlenmesi mümkün olmayan mücbir sebep olarak kabul edilemeyeceğinden, noter kanalıyla yeniden defter çıkartmasına engel bulunmadığından, zayii belgesi talep koşullarının bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle; zayii olayının kanunda yazılı sebepler neticesinde gerçekleştiğinin ispat edilememesi nedeniyle, zayi belgesi verilmesi koşulları mevcut olmadığından davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Nedenleri gerekçeli kararda açıklandığı üzere;
1-Davanın REDDİNE,
2-Harçlar Kanunu'na göre alınması gerekli 732,00 TL harçtan başlangıçta yatırılan 427,60 TL harcın mahsubu ile bakiye 304,40 TL harcın davacıdan tahsili ile Hazineye irad kaydına,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
4-HMK'nun 333. maddesi uyarınca yatırılan avanstan kullanılmayan gider avansının kararın kesinleşmesinden sonra resen davacıya iadesine,
Dair, davacının yüzüne karşı, kararın tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içinde Diyarbakır Bölge Adliye Mankemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.
Katip Hakim