Emekli işçinin alt işverenlik ilişkisiyle belediye hizmetinde işçilik alacakları talebi ve usuli kazanılmış hak ihlali temyiz davası.
Özet: Bu hukuki evrak, emekli bir otobüs şoförünün, büyükşehir belediyesi ve onunla sözleşmeli seyahat şirketi aleyhine açtığı kıdem tazminatı, yıllık izin, ücret alacakları gibi çeşitli işçilik alacakları davasını ele almaktadır; Yargıtay, bölge adliye mahkemesinin kararını, davacının usuli kazanılmış hak ilkesinin ihlal edildiği gerekçesiyle bozmuş ve ilk derece mahkemesi de bozma ilamı doğrultusunda, davacı lehine oluşan önceki kararlardaki miktarları dikkate alarak davalılar hakkında yeniden hüküm kurmuştur.
MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2025/2 E., 2025/72 K.DAVA TARİHİ : 17.05.2017İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar davacı vekili ile davalı ... (... Seyahat Şirketi) vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVADavacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin çeşitli işyerlerinde çalışmakta iken 2005 yılında emekli olduğunu, emeklilikten sonra ihale ile iş alan şirketlere bağlı olarak ... Büyükşehir Belediye Başkanlığının (Belediye) taşıma işlerini kiralama-ihale usulüyle gören araçların şoförlüğünü yapmak üzere 15.08.2005 tarihinde işe başladığını, çalıştığı 12 yıllık sürede yıllık izinlerini kullanamadığını, emekli çalışan olduğundan primlerinin eksik yatırıldığını, ödenmeyen ücret alacakları bulunduğunu, ... Sendikasına üye olduğunu ancak toplu iş sözleşmelerinden kaynaklı alacaklarının ödenmediğini, müvekkilinin asıl işvereninin davalı ... olduğunu, müvekkilinin işe girdiği tarihten itibaren kendisine Belediye işçilerine ödenen ücret kadar ücret ödenmesi gerektiğini, toplu iş sözleşmesi veya işyeri uygulaması nedeniyle eksik ödenen ücretlerinin ödenmesi gerektiğini, bu nedenlerle iş sözleşmesini haklı nedenle feshettiğini belirterek müvekkilinin davalı ... işçisi olduğunun tespiti ile kıdem tazminatı, yıllık ücretli izin, ikramiye, ilave tediye, ücret, fazla çalışma ücreti, ulusal bayram ve genel tatil ücreti, hafta tatili ücreti, giysi yardımı, aile yardımı, çocuk yardımı, yakacak yardımı, yemek yardımı, ek gıda yardımı, yol yardımı, direksiyon yardımı (bilet primi) ve asgari geçim indirimi alacaklarının davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.II. CEVAP 1. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; alacakların zamanaşımına uğradığını, davacı tarafından tek taraflı olarak yapılan feshin hukuka aykırı olduğunu, davacının İdare işçisi olmadığını, davada husumet itirazlarının bulunduğunu, tüm ücretlerinin ödendiğini, yıllık izinlerinin kullandırıldığını savunarak davanın reddini istemiştir. 2. Davalı ... Seyahat Şirketi, davaya cevap dilekçesi sunmamıştır. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin 27.02.2024 tarihli kararıyla; Bölge Adliye Mahkemesinin ikinci kaldırma kararı dikkate alınarak davacının davalı ... bünyesinde şehir içi toplu ulaşım (otobüs) şoförü olarak çalışmadığı, davalılar arasında davalı Şirketten kiralanan araçlarla yapılan hizmet çerçevesinde asıl işveren alt işveren ilişkisinin bulunduğu, davacının Belediyenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden yararlanamayacağı, alt işveren ... Seyahat Şirketinin taraf olduğu toplu iş sözleşmelerinden yararlanacağı, davacının ücret alacakları ödenmediğinden iş sözleşmesini haklı nedenlerle feshettiği, kullanmadığı yıllık izinlerin bulunduğu, asgari geçim indirimi alacağının tamamının ise ödendiği, davalılar arasında asıl alt işveren ilişkisi olduğundan davacının alacaklarından her iki davalının da sorumlu olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin 27.02.2024 tarihli kararına karşı süresi içinde taraf vekillerince istinaf başvurusunda bulunulması üzerine ... Bölge Adliye Mahkemesi 30. Hukuk Dairesinin 26.06.2024 tarihli kararı ile; istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ Bölge Adliye Mahkemesinin 26.06.2024 tarihli kararının süresi içinde taraf vekillerince temyiz edilmesi üzerine Dairece, davalılar vekillerinin temyiz dilekçelerinin miktardan reddine karar verilmiş, davacı vekilinin diğer sair temyiz itirazlarının reddi ile İlk Derece Mahkemesinin 30.04.2019 tarihli ilk kararında hüküm altına alınan miktarlara karşı, davalı ... Seyahat Şirketi tarafından istinaf yoluna başvurulmadığı, bu hâlde İlk Derece Mahkemesinin 30.04.2019 tarihli kararında hüküm altına alınan miktarların bu karara karşı istinaf yoluna başvurmayan davalı ... Seyahat Şirketi lehine olacak şekilde sonraki hükümle değiştirilmesinin mümkün olmadığı, Mahkemece verilen kararın davacı lehine oluşan usuli kazanılmış hakkın ihlaline sebebiyet verdiği gerekçesiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının ortadan kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesinin ilâm başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; bozma ilâmı doğrultusunda usuli kazanılmış hak ilkesi gözetilerek davalı ... Seyahat Şirketi bakımından 30.04.2019 tarihinde verilen ilk karardaki alacak kalemlerine hükmedildiği, davalı ... bakımından ise 27.02.2024 tarihli karardaki hükme göre karar verildiği gerekçesiyle 24.01.2025 tarihli bilirkişi ek raporu doğrultusunda arabuluculuk son tutanak tarihi dikkate alınmak suretiyle dosya kapsamına uygun hesaplanan fark ücret alacaklarının davalıdan tahsiline karar verildiği gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. VI. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri 1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde; a. Davalı ... yönünden de muvazaa iddialarının kabul edildiği ihtimale göre hüküm kurulması gerektiğini, b. Bilirkişi raporunda tüm alacakların eksik hesaplandığını, c. Belediye yönünden de ilave tediye alacağına hükmedilmesi gerektiğini, d. Alacaklara uygulanan faiz ve faiz başlangıç tarihlerinin hatalı olduğunu ileri sürmüştür 2. Davalı ... Seyahat Şirketi vekili temyiz dilekçesinde;a. Verilen kararın hakkaniyete aykırı olduğunu, b. Müvekkili Şirketin ilave tediye ödeme yükümlüsü olmadığını, c. Kabul anlamına gelmemek üzere Şirketin sorumluluğu kabul edilse bile müvekkilinin fiilen işveren olduğu dönemle sınırlı sorumlu kabul edilmesi gerektiğini, d. İlk karara müvekkili Şirket itiraz etmediği için usuli kazanılmış hak gerekçesiyle müvekkilinden tahsiline karar verilmesinin hak arama özgürlüğü ve adil yargılanma hakkını zadelediğini ileri sürmüştür. B. Değerlendirme ve Gerekçe Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacı lehine oluşan usuli kazanılmış haklara riayet edilip edilmediğine ve bozma sonrası İlk Derece Mahkemesince kurulan hükmün infazda tereddüt oluşturup oluşturmadığına ilişkindir. 1. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararında ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı ve bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davalı ... Seyahat Şirketi vekilinin tüm, davacı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. 2. İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda hüküm yerinde usuli kazanılmış hak ilkesi gereğince davalı ... Seyahat Şirketi ile davalı Belediyenin müştereken ve müteselsilen sorumlu oldukları miktarlar dışında davalı ... Seyahat Şirketinin sorumlu olduğu miktarların ayrıca gösterilerek bu miktarların, müştereken ve müteselsilen sorumlu olunan miktara ek olduğunun yazılması; hem toplam hüküm altına alınan miktarların açıkça gösterilmesi noktasında hem de özellikle ek olarak belirtilen miktarlara uygulanacak faiz noktasında infazda tereddüt oluşmasına sebebiyet vereceğinden, bu hususun hüküm yerinde gözetilmemesi hatalı olup bozmayı gerektirir. Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 370/2 hükmü uyarınca İlk Derece Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir. VII. KARARAçıklanan sebeple;1. Davalı ... Seyahat Şirketinin tüm, davacı tarafın diğer temyiz itirazlarının reddine,2. Davacı tarafın İlk Derece Mahkemesi kararına yönelik temyiz itirazının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının, hüküm fıkrasında yer alan; "1-BRÜT 36.132,79 TL KIDEM TAZMİNATI alacağının iş akdinin fesih tarihi olan 24/08/2017 tarihinden itibaren, faiz yönünden taleple bağlı kalınarak yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin davalı ... Belediyesi bakımından REDDİNE, 15.663,39 TL fazlaya ilişkin istemin USULİ KAZANILMIŞ HAK İLKESİ GÖZETİLEREK davalı ... Turizm Seyahat Ltd. Şti. bakımından kabulü ile (bu miktarın 36.132,79 TL olarak belirtilen miktara ek olarak) davalı ... Turizm Seyahat Ltd. Şti'den alınarak davacıya verilmesine, diğer fazlaya ilişkin istemin reddine,2-BRÜT 11.054,16 TL YILLIK İZİN ÜCRETİ alacağının 50,00 TL'sine dava tarihi olan 17/05/2017 tarihinden ; kalan kısmına ıslah tarihi olan 11/06/2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin davalı ... Belediyesi bakımından REDDİNE, 5.172,78 TL fazlaya ilişkin istemin USULİ KAZANILMIŞ HAK İLKESİ GÖZETİLEREK davalı ... Turizm Seyahat Ltd. Şti. bakımından kabulü ile (bu miktarın 11.054,16 TL olarak belirtilen miktara ek olarak) davalı ... Turizm Seyahat Ltd. Şti'den alınarak davacıya verilmesine, 3-BRÜT 354,30 TL İKRAMİYE alacağının 50,00 TL'sine dava tarihi olan 17/05/2017 tarihinden ; kalan kısmına ıslah tarihi olan 11/06/2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin davalı ... Belediyesi bakımından REDDİNE, 2.019,45 TL fazlaya ilişkin istemin USULİ KAZANILMIŞ HAK İLKESİ GÖZETİLEREK davalı ... Turizm Seyahat Ltd. Şti. bakımından kabulü ile (bu miktarın 354,30 TL olarak belirtilen miktara ek olarak) davalı ... Turizm Seyahat Ltd. Şti'den alınarak davacıya verilmesine, diğer fazlaya ilişkin istemin reddine,...7- BRÜT 116,00 TL YAKACAK YARDIMI alacağının 50,00 TL'sine dava tarihi olan 17/05/2017 tarihinden ; kalan kısmına ıslah tarihi olan 11/06/2018 tarihinden itibaren ; faiz yönünden taleple bağlı kalınarak yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin davalı ... Belediyesi bakımından REDDİNE, 248,00 TL fazlaya ilişkin istemin USULİ KAZANILMIŞ HAK İLKESİ GÖZETİLEREK davalı ... Turizm Seyahat Ltd. Şti. Şirketi bakımından kabulü ile (bu miktarın 116,00 TL olarak belirtilen miktara ek olarak) davalı ... Turizm Seyahat Ltd. Şti'den alınarak davacıya verilmesine, diğer fazlaya ilişkin istemin reddine," şeklindeki (1). (2), (3) ve (7) numaralı bentlerinin hükümden tamamen çıkartılarak yerlerine;"1-Brüt 51.796,18 TL kıdem tazminatının (davalı Belediyenin sorumluluğu 36.132,79 TL ile sınırlı olmak üzere) iş sözleşmesinin fesih tarihi olan 24.08.2017 tarihinden itibaren, faiz yönünden taleple bağlı kalınarak yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,2-Brüt 16.226,94 TL yıllık ücretli izin alacağının (davalı Belediyenin sorumluluğu 11.054,16 ile sınırlı olmak üzere) 50,00 TL'sine dava tarihi olan 17.05.2017 tarihinden; kalan kısmına ıslah tarihi olan 11.06.2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, 3-Brüt 2.373,75 ikramiye alacağının (davalı Belediyenin sorumluluğu 354,30 TL ile sınırlı olmak üzere) 50,00 TL'sine dava tarihi olan 17.05.2017 tarihinden; kalan kısmına ıslah tarihi olan 11.06.2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, ...7- Brüt 364,00 TL yakacak yardımı alacağının (davalı Belediyenin sorumluluğu 116,00 TL ile sınırlı olmak üzere) 50,00 TL'sine dava tarihi olan 17.05.2017 tarihinden; kalan kısmına ıslah tarihi olan 11.06.2018 tarihinden itibaren işleyecek taleple bağlı kalınarak yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine," şeklindeki bentlerin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde davacı tarafa iadesine,Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edenlerden davalı tarafa yükletilmesine,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,09.09.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.