kamulaştırma kanunu uyarınca fındık bahçesi üzerindeki irtifak hakkı bedelinin tespiti ve tescili davasında istinaf ret kararına karşı temyiz başvurusu incelenmesi.

Kamulaştırma Kanunu uyarınca fındık bahçesi üzerindeki irtifak hakkı bedelinin tespiti ve tescili davasında istinaf ret kararına karşı temyiz başvurusu incelenmesi.

Özet: Kamulaştırma Kanununun 10. maddesi uyarınca bir taşınmaz üzerindeki irtifak hakkı bedelinin tespiti ve tescili talebiyle açılan davada, ilk derece mahkemesi davanın kabulüne karar vermiş; bu kararı istinaf eden davacı idare belirlenen bedelin fahiş olduğunu, davalı ise bedelin düşük olduğunu ve değerleme yönteminin hatalı olduğunu ileri sürmüştür. Bölge Adliye Mahkemesi, fındık bahçesi niteliğindeki taşınmazın net gelire göre değerlenmesini uygun bularak ve bilirkişi raporundaki kapitalizasyon/objektif değer artırıcı oranları yerinde görerek her iki tarafın istinaf başvurularını esastan reddetmiş, ancak hem idare hem de taşınmaz sahibi belirlenen bedel ve değerleme yöntemine itirazlarını yineleyerek Bölge Adliye Mahkemesi kararını temyiz etmiştir.

5. Hukuk Dairesi 2025/9497 E. , 2025/17176 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2023/3659 Esas, 2025/904 Karar

KARAR : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : Akyazı 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2022/1142 Esas, 2023/370 Karar

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; .. ili, .. ilçesi, .. Mahallesi 1 33... parsel sayılı taşınmazda kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; taşınmazın gerçek değerinin belirlenmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ile bu hakkın davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; kıymet takdir komisyonlarının belirlediği bedelin yeterli olduğunu, mahkemece belirlenen bedelin fahiş olduğunu ve kabul etmediklerini, emsal alınan taşınmazın hatalı olduğunu, mahkemece taşınmaz üzerinde bulunan enerji nakil hattının taşınmazda değer düşüklüğüne yol açtığı tespitini kabul etmediklerini, taşınmazın metrekare birim fiyatının fahiş belirlendiğini, davalı yanın istinaf dilekçesinde belirtmiş olduğu aleyhe hususları ve istinaf sebeplerini kabul etmediklerini belirterek, davalı yanın istinaf taleplerinin reddi ile istinaf taleplerinin kabulüne, hatalı ve hukuka aykırı mahkeme kararının kaldırılmasına, delilleri de toplanmak suretiyle yeniden esas hakkında (kamulaştırma bedeli yönünden) talepleri doğrultusunda davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; taşınmazın arsa vasfında değerlendirilmesi gerektiğini, değer kaybının %50 veya üzerinde kabul edilmesi gerektiğini, taşınmazın konumu ve özelliklerinin iyi olduğunu, bu sebeple arazi vasfında değerlendirilerek değerinin düşük belirlendiğini, taşınmaz arazi kabul edilse dahi kapitalizasyon faiz oranı yüksek, objektif değer artış oranının ise düşük alındığını, fındık veri ve verimlerin taşınmazın rakımı 200 metre altı kabul edilerek belirlenmesi gerektiğini, diğer dosyalarda taşınmazlar arsa vasfında kabul edilerek metrekare birim bedellerinin çok daha yüksek kabul edildiğini belirterek, yerel mahkeme kararının duruşmalı inceleme yapılarak kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kapama fındık bahçesi niteliğindeki taşınmazın olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net geliri üzerinden bilimsel yolla değer biçilmesinin 2942 sayılı Kanun'un değerlendirmeye ilişkin hükümlerine aykırılık teşkil etmediği, buna göre hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda dava konusu taşınmazın niteliği ve konumuna göre %4,5 kapitalizasyon faizi ile %160 objektif değer artırıcı unsur oranlarının yerinde olduğu, dava tarihi olan 18.10.2022 tarihi itibarıyla 243,40 TL/m² birim fiyatının belirlendiği, Dairenin 2022/2333 Esas sayılı dosyasında incelenen ... Mahallesi 1 34... parsel sayılı taşınmaz için 27.12.2021 tarihi itibarıyla belirlenen 85,28 TL/m² birim fiyatının Dairece uygun görüldüğü, Yargıtay 5. Hukuk Dairesi 2024/991 Esas, 2024/6012 Karar sayılı kararıyla kararın onandığı dikkate alındığında, tespit edilen metrekare birim fiyatlarının taşınmazların konumu ve endeks oranları dikkate alındığında adil ve hakkaniyete uygun olduğu gerekçesiyle taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü itirazları tekrar etmiştir.

2.Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü itirazları tekrar etmekle birlikte kamulaştırma bedeline dava tarihinden itibaren kamu alacağına uygulanan faizin işletilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme

Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu malikleri arasındaki kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Arazi niteliğindeki taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca net geliri esas alınarak değer biçilmesi ve aynı Kanun'un 11 inci maddesinin son fıkrası uyarınca taşınmaz malın niteliği, tamamının yüzölçümü, geometrik durumu ve enerji nakil hattı güzergâhı dikkate alınarak değer düşüklüğü oranı belirtilmek suretiyle irtifak hakkı karşılığının tespit edilmesi ve tespit edilen bedelin davalı tarafa ödenmesine karar verilmesi yerindedir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı vekilince faize ilişkin itiraz istinaf incelemesinde ileri sürülmediği için bölge adliye mahkemesince incelenmeyen bir konunun temyiz yolunda ileri sürülmesi hususunun mümkün olmadığı da gözetildiğinde temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Taraf vekillerinin yerinde bulunmayan temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Taraflardan pelin alınan temyiz harçlarının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

11.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.