Bölge Adliye Mahkemesinin Ceza Muhakemesi Kanunu 280/1-e,f dışında duruşmasız bozma kararının hukuka aykırılığı, yetki aşımı ve buna ilişkin Yargıtay/Anayasa Mahkemesi içtihatları.
Özet: Bölge Adliye Mahkemesi, hırsızlık suçundan verilen mahkûmiyet hükmüne yönelik istinaf incelemesinde, olay yerinin tespiti ve tanık beyanının alınması gibi usul eksiklikleri nedeniyle hükmü bozmuş; ancak temyiz incelemesini yapan daire, bu bozma nedenlerinin Ceza Muhakemesi Kanununun 280/1-(e) ve (f) bentlerindeki sınırlı haller arasında yer almadığını, dolayısıyla Bölge Adliye Mahkemesinin duruşma açarak eksiklikleri kendisinin gidermesi gerekirken, yasal dayanağı olmayan bir bozma kararı vererek ilk derece mahkemesince yeniden hüküm kurulmasına yol açmasının hukuka aykırı olduğunu belirtmiştir.
2. Ceza Dairesi         2023/21317 E.  ,  2025/24017 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi
SAYISI : 2022/3289 E., 2022/3539 K.
SUÇ : Hırsızlık
HÜKÜM : İstinaf başvurusunun esastan reddi
TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Onama
İlk Derece Mahkemesince hırsızlık suçundan verilen hükme yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 286/1. maddesi uyarınca temyiz edilebilir olduğu, 260/1. maddesi gereği temyiz edenlerin hükmü temyize hak ve yetkilerinin bulunduğu, 291/1. maddesi uyarınca temyiz istemlerinin süresinde olduğu, 294/1. maddesi gereği temyiz dilekçelerinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298/1. maddesi uyarınca temyiz istemlerinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:
5271 sayılı Kanun’un 288. maddesinin ''Temyiz, ancak hükmün hukuka aykırı olması nedenine dayanır. Bir hukuk kuralının uygulanmaması veya yanlış uygulanması hukuka aykırılıktır.'' ve aynı Kanun'un 294. maddesinin ise; ''Temyiz eden, hükmün neden dolayı bozulmasını istediğini temyiz başvurusunda göstermek zorundadır. Temyiz sebebi ancak hükmün hukuki yönüne ilişkin olabilir.'' şeklinde düzenlendiği de gözetilerek; sanık ve müdafiinin temyiz istemlerinin “somut delil bulunmadığına, tanığın beyanına itibar edilerek ceza verilmesinin hukuka aykırı olduğuna,” yönelik olduğu belirlenerek yapılan incelemede;
5271 sayılı Kanun’un 280. maddesinin 1. fıkrasının (e) ve (f) bentlerinde Bölge Adliye Mahkemelerinin duruşma açmaksızın hükmün bozulmasına karar verebileceği hâllerin sınırlı olarak sayıldığı, dosya içeriğine göre; Denizli 2. Asliye Ceza Mahkemesinin, 05.04.2022 tarihli ve 2020/59 Esas, 2022/307 Karar sayılı dosyasında verilen mahkûmiyet hükmüne yönelik istinaf istemi üzerine yapılan inceleme neticesinde, Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 8. Ceza Dairesinin 24.06.2022 tarihli ve 2022/1594 Esas, 2022/1988 Karar sayılı kararı ile; ''1- Hırsızlık suçuna konu müştekinin ikametinin bahçesindeki elektrikli bisikletin çalındığı yerin ikametin eklentisi sayılan yerlerden olup olmadığının duraksamaya yer vermeyecek şekilde tespiti ile ikametin eklentisi sayılan yerlerden olması halinde sanığın bina eklentisi içerisinde muhafaza altına alınan eşya hakkında hırsızlık suçundan, ikametin eklentisi sayılan yerlerden olmadığının tespiti halinde ise sanığın adet veya tahsis veya kullanımları gereği açıkta bırakılmış eşya hakkında hırsızlık suçundan sorumlu tutulacağından, mahallinde müşteki de hazır edilerek yer göstermesi sağlanmak suretiyle keşif yapılarak olay yerinin tespitinin gerektiğinin düşünülmemesi, yine; Görüntü kayıtları tanık ...'a gösterildiğinde, olay yerinde elektrikli bisiklet alınırken bulunan üçüncü kişinin sanığın kız arkadaşı olan ... isimli kişi olabileceğinin belirtilmesi karşısında, bu kişinin açık kimlik bilgilerine ulaşılarak, görüntü kayıtları izlettirilerek kendisi olup olmadığı konusunda beyanının alınması gerektiğinin düşünülmemesi, Usul ve kanuna aykırı kabul edilmekle, CMK.'nun 289/1-e. maddesi gereğince” hükmün bozulmasına karar verildiği, ancak bozma kararında belirtilen hukuka aykırılıkların aynı Kanun’un 280. maddesinin 1. fıkrasının (e) ve (f) bentlerinde sınırlı olarak sayılan bozma nedenleri arasında gösterilmediği gözetilerek Bölge Adliye Mahkemesi Ceza Dairesince davanın yeniden görülmesine karar verilmek suretiyle yapılacak duruşma sonucunda hukuka aykırılığın giderilmesi yerine, dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde bozma kararı verilmesinin ve anılan karara yönelik direnme yetkisi bulunmayan İlk Derece Mahkemesince yeniden hüküm kurulmasının yasal dayanağının bulunmadığı, Nitekim Yargıtay Ceza Genel Kurulunun, 30.04.2025 tarihli ve 2024/6-490 Esas, 2025/197 Karar sayılı kararında “…Bölge Adliye Mahkemelerinin, kanuni dayanağı bulunmayan (5271 sayılı Kanun'un 280. maddesinin birinci fıkrasının (e) ve (f) bentlerinde sayılanlar hariç) bozma kararları ile iş bu bozma kararına istinaden İlk Derece Mahkemesince tesis edilen kararların, görevsiz mahkeme tarafından verilmiş olmaları nedeniyle hukuka açık ve ağır aykırılıkla malul olduklarından hükümsüz sayılmaları gerektiğinin…” kabul edildiği, keza Anayasa Mahkemesinin 12.06.2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 09.01.2025 tarihli ve 2023/33667 sayılı kararı ile de “İstinaf Dairesi kanunda açıkça öngörülmüş hâller dışında bir nedenle bozma kararı vermiş, bunun sonucunda başvurucunun temyiz kanun yoluna başvurma hakkının elinden alınmasına yol açmıştır. Böylelikle istinaf kanun yolu incelemesine ilişkin kuralların İstinaf Dairesince yapılan yorumun kişilerce öngörülebilecek belirlilikte olmadığı ve kanunun lafzıyla çeliştiği görülmüştür. Diğer bir ifadeyle İstinaf Dairesinin bu kararıyla başvurucunun mahkemeye erişim hakkına kanuni dayanağı bulunmayan bir müdahalede bulunulmuştur. Açıklanan gerekçelerle İstinaf Dairesinin 5271 sayılı Kanun'da sınırlı olarak sayılı hâller dışında bir sebeple bozma kararı vermesiyle gerçekleşen müdahalenin kanuni dayanağının olmaması nedeniyle başvurucunun Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine..." hükmedilmekle yukarıda anılan şekilde verilen bozma kararlarının “hukuka açık ve ağır aykırılıkla malûl” olduğunun teyit edildiği dikkate alınmak suretiyle; Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 8. Ceza Dairesinin 24.06.2022 tarihli ve 2022/1594 Esas, 2022/1988 Karar sayılı kararı ile bozma üzerine verilen Denizli 2. Asliye Ceza Mahkemesinin 25.10.2022 tarihli ve 2022/546 Esas, 2022/750 Karar sayılı kararının hukukî değerden yoksun olduğu belirlenerek yapılan incelemede;
5271 sayılı Kanun'un 280. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendi uyarınca davanın yeniden görülmesine karar verilerek, duruşma açılıp, taraflar çağrılarak delillerin değerlendirilmesi sonucunda anılan Kanun maddesinin 2. fıkrasına göre hukuka aykırılığın Bölge Adliye Mahkemesince giderilmesi sonucunda yeniden hüküm kurulması gerektiğinin gözetilmemesi,
Bozmayı gerektirmiş, sanık ve müdafiinin temyiz nedenleri bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, diğer yönleri incelenmeyen hükmün bu sebepten dolayı 5271 sayılı Kanun’un 302/2. maddesi gereği Tebliğname'ye aykırı olarak BOZULMASINA, dava dosyasının, aynı Kanun’un 304/2. maddesi uyarınca Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 8. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına Başsavcılığına TEVDİİNE, 23.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.