KHK ile kapatılan kurum adına fotokopi senetlerle başlatılan icra takiplerine itiraz eden davacının borçlu olmadığının tespiti davası.
Özet: Davacı, Kanun Hükmünde Kararname ile kapatılan bir eğitim şirketine düzenlediği iddia edilen ve devlete intikal eden kambiyo senetleri nedeniyle borçlu olmadığının tespiti ile hakkında yürütülen icra takiplerinin iptalini talep etmiş; senet asıllarının bulunmadığını, borcun dayanağı olan taşınmaz satışının vekaletle gerçekleştiğini ve bu durumdan sonradan haberdar olduğunu ileri sürerek, davalı aleyhine kötü niyet tazminatına hükmedilmesini istemiştir.
11. Hukuk Dairesi         2025/2013 E.  ,  2025/6927 K.
"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/1223 Esas, 2025/221 Karar
HÜKÜM : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Turgutlu 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2019/1064 E., 2020/483 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
KARAR
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; Manisa Valiliği Defterdarlık Kanun Hükmünde Kararname İşlemleri İl Bürosu'nun talebi üzerine Manisa Valiliği Defterdarlık Muhakemat Müdürlüğü'nün 16.03.2017 tarihli yazısıyla Turgutlu Mal Müdürlüğünden; Kanun Hükmünde Kararname (KHK) ile kapatılan kurumlar arasında bulunan ... Eğitim Yayıncılık İnşaat Ticaret A.Ş.'de (Özel ... Okulları) bulunan ve kapatılan kurum malvarlığına dahil edilmesi gereken 102 adet kambiyo senedinin ve 11 adet çekin tahsil edilmesi gerektiğini, bu evraklar arasındaki 16 adet senedi davacının düzenlediğini, bu senetlerin vade tarihlerinin 2018, 20 19... yıllarının değişik ayları olduğunu, bu senetlerin vade tarihlerine kadar Turgutlu Malmüdürlüğü tarafından muhafazası ile vade tarihi geldiğinde alacağın tahsili için gerekli işlemlerin yapılmasının talep edildiğini, davacının, işbu senetler yönünden KHK ile kapatılan ... Eğitim Yayıncılık İnşaat Ticaret A.Ş.'ye borçlu olmadığından söz konusu senetler yönünden davacının borçlu olmadığının tespiti gerektiğini, Turgutlu Malmüdürlüğü uhdesinde bulunduğunu iddia ettiği senetlerden vadesi gelenler hakkında tahsil işlemini gerçekleştirmek amacıyla, Turgutlu İcra Müdürlüğü nezdinde davacı hakkında kambiyo senetlerine mahsuz haciz yoluyla icra takibi yapıldığını, işbu icra takiplerine konulan ek belgelerden anlaşıldığı kadarıyla belirtilen senet aslı olduğu iddia edilen belgelerin de Turgutlu Malmüdürlüğü uhdesinde olup vade tarihi henüz gelmediğinden icra takibine konu olmadığını, Turgutlu Malmüdürlüğü uhdesinde bulunan senet aslı olduğu iddia edilen belgelerden vadesi gelenler hakkında tahsil işlemini gerçekleştirmek amacıyla, Turgutlu İcra Müdürlüğü nezdinde icra takibi yapılan dosyalarda, borca itirazları üzerine Turgutlu İcra Hukuk Mahkemesi nezdinde 2018/249, 2019/17, 2019/26, 2019/52, 2019/88 E. sayılı dosyaları ile dava açtıklarını, davacının işbu senetler yönünden borçlu olmadığına yönelik itirazlarının reddedildiğini, senetlere ilişkin açılan icra takiplerinde senet asıllarının ilgili icra dairesine sunulmadığını, yapılan takiplerin senet fotokopilerine dayandırıldığını, senet asıllarının Turgutlu Malmüdürlüğü yedinde olmadığını, davacı hakkında silahlı terör örgütü üyeliği suçundan kovuşturma yapıldığını, Manisa 3. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2017/452 E. sayılı dosyasında davacı hakkında düzenlenen iddianamenin 25. sayfasında, “Turgutlu 5. Mıntıka Mahallesi 12 76... ,3,4,5,6,7 ve 8 parselde bulunan ve üzerinde ... Eğitim Yayıncılık İnş. Tic. A.Ş’ne ait olan Özel ... Anaokulu, İlkokulu ve Lisesi bulunan taşınmaz 28.01.2016 tarihinde Yusuf TARAR, ... ve Ömür SAVAŞ isimli şahıslara devredildiğini ve yapılan aramalarda devir tarihine müteakip söz konusu şahıslar adına düzenlenmiş borç senetlerine ait fotokopilerin bulunduğunun bildirildiği..” hususunun ifade edildiğini, bu sebeple, senetlerin aslına ulaşılmadığını ve senetlerin aslının olmadığının anlaşıldığını, davacı tarafça düzenlenen senetlerin düzenlenme sebebinin taşınmaz satışı olduğunu, söz konusu satışın vekâletname ile gerçekleşmesi sebebi ile davacının da satışlardan sonradan haber aldığını ileri sürerek müvekkilinin 29.01.2016 düzenleme tarihli ve 34.500,00 TL bedelli senetlerden 30.11.2018 vade tarihli ... no.lu, 30.12.2018 vade tarihli ... no.lu, 30.01.2019 vade tarihli ... no.lu, 28.02.2019 vade tarihli ... no.lu, 30.03.2019 vade tarihli ... no.lu, 30.04.2019 vade tarihli ... no.lu, 30.10.2019 vade tarihli ... no.lu, 30.11.2019 vade tarihli ... no.lu, 30.12.2019 vade tarihli ... no.lu, 28.02.2020 vade tarihli ... no.lu, 30.07.2020 vade tarihli ... no.lu, 30.03.2020 vade tarihli ... no.lu, 30.10.2020 vade tarihli ... no.lu, 30.08.2020 vade tarihli ... no.lu, 30.11.2020 vade tarihli ... no.lu, 30.12.2020 vade tarihli ... no.lu bonolar yönünden borçlu olmadığının tespitine, Turgutlu İcra Müdürlüğü 2018/4488 E., 2019/201 E., 2019/504 E., 2019/1106 E., 2019/1481 E., 2019/2087 E., 2019/4706 E. numaralı dosyasında yürütülen icra takiplerinin iptaline, icra takiplerine konu edilen alacak miktarı üzerinden davalı aleyhine %20’den az olmamak üzere tespit edilecek kötüniyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; FETÖ darbe girişimi nedeniyle çıkarılan Olağanüstü Hal KHK'ları ile Devlet'e devredilen FETÖ Kurumlarında ele geçirilen senetlerle ilgili hak ve alacakların kamuya geçtiğini, ... Eğitim Kurumu'nda ele geçirilen ve Manisa Defterdarlığı Kanun Hükmünde Kararname İşlemleri İl Bürosunca taraflarına gönderilen davacıya ait senetlerin vadesi gelenlerin icra takibine konulduğunu, vadesi beklenen senetlerin Malmüdürlüğü kasasında muhafaza edildiğini, vadesi gelen senetlerin asılları verilerek takiplerin açıldığını, davacı tarafın İcra Hukuk Mahkemesine icra takibinin iptali davası açtığını, davacının İcra Hukuk Mahkemesine açtığı davaların kötüniyetli ve Devlet alacağı haline gelen senetlere konu alacakları sürüncemede bırakmaya, zaman kazanmaya dönük davalar olduğunu, davacının iddialarının yersiz çıkması üzerine davaların Maliye Hazinesi lehine sonuçlandığını, akabinde de davacı tarafça istinaf yoluna gidildiğini, senedin sebepten mücerret olduğunu, yani senedin dayandığı alacak verecek ilişkisinin senedi ilgilendirmediğini, senedin başlı başına bir alacak değeri ifade ettiğini, borcun dayanağının taşınmaz olması veya başka bir hukuki ilişkinin varlığının önemli olmadığını, davacı aleyhine kötüniyet tazminatına hükmedilmesi gerektiğini savunarak davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 15 Temmuz darbe girişimi sonucu ilan edilen Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararnamesi ile kapatılan Özel ... Okullarına ait el konulan senetler arasında bulunan davacıya ait senetlerin valilik yazısı uyarınca Turgutlu İcra Müdürlüğünün 2018/4488, 2019/504, 2019/1106, 2019/1481, 2019/201, 2019/2087, 2019/4706 E. sayılı dosyaları ile takibe konulduğu ve takiplerin kesinleştiği, davacının takiplerin iptali için İcra Hukuk Mahkemesinde açtığı davaların reddine karar verilerek kararların kesinleştiğinin anlaşıldığı, kural olarak, çek ve bono gibi kambiyo senetlerinin mücerret borç ikrarı niteliği taşıdığı, bu senetlere dayalı olarak borçlu olmadığını ispat yükünün davacı tarafta bulunduğu, dava tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 18. maddesinin ikinci fıkrasının “Her tacirin, ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmesi gerekir.” hükmünü içerdiği, davacı tarafın KHK ile kapatılan FETÖ ile iltisaklı ... Eğitim Yayıncılık İnşaat Tic. A.Ş.'ye senetleri verdiğinin dava dilekçesindeki beyanıyla sabit olduğu gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş, hüküm, taraf vekillerince istinaf edilmiştir.
IV. İSTİNAF
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Manisa İli, 5. Mıntıka Mahallesi, 1276 Ada, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8 parsel sayılı taşınmazların tapu kaydının incelenmesinden, taşınmazlardan 3 parsel sayılı taşınmazın daha önce ... Eğitim Yayıncılık A.Ş. adına kayıtlıyken 28.01.2016 tarihinde ...'e ve bu şahıstan da olağanüstü hal (OHAL) kapsamında 10.08.2016 tarihinde Maliye Hazinesine devredildiği, taşınmazlardan 6 parsel sayılı taşınmazın daha önce ... Eğitim Yayıncılık A.Ş. adına kayıtlıyken 28.01.2016 tarihinde ... ve bu şahıstan da OHAL kapsamında 10.08.2016 tarihinde Maliye Hazinesine devredildiği, taşınmazlardan 7 parsel sayılı taşınmazın daha önce ... Eğitim Yayıncılık A.Ş. adına kayıtlıyken 28.01.2016 tarihinde ...'e ve bu şahıstan da OHAL kapsamında 10.08.2016 tarihinde Maliye Hazinesine devredildiği, kambiyo niteliğindeki senetlerin bedelsiz olduğu yönündeki iddianın ispat yükü üzerinde olan davacı tarafça dava değeri itibariyle yazılı delillerle ispatlanması gerektiği, ispat külfeti üzerinde olan davacı tarafça, kayıtsız şartsız borç ikrarı niteliğinde bulunan dava konusu senetlerin bedelsiz kaldığı yönünde yazılı bir delilin dosyaya sunulmadığı, davacı tarafça açıkça yemin deliline dayanılmadığı, her ne kadar İlk Derece Mahkemesince verilen kararda davalının cevap dilekçesindeki davanın reddi halinde davacı aleyhine %20'den aşağı olmamak kaydıyla kötüniyet tazminatına hükmedilmesi yönünde olumlu ya da olumsuz bir karar verilmemiş ise de; ihtiyati tedbir istemli olarak açılan işbu davada davacı tarafın ihtiyati tedbir isteminin 25.12.2019 tarihli ara kararıyla reddine karar verildiği, bu kapsamda davaya konu senetlerle ilgili olarak verilmiş herhangi bir ihtiyati tedbir kararı bulunmadığından 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 72/4 hükmü gereğince koşulları oluşmadığından, davalı lehine kötüniyet tazminatına hükmedilemeyeceği gerekçesi ile taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiş, hüküm, taraf vekillerince temyiz edilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Dava ve Hukuki Nitelendirme
Dava, davaya konu kambiyo senetlerinden ve takibe konu edilen senetler yönünden davacı hakkında başlatılan icra takiplerinden dolayı davacının borçlu olmadığının tespiti talebine ilişkindir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 353/1-b(1) hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.
VI. SONUÇ: Yukarda açıklanan nedenlerle, taraf vekillerinin temyiz itirazlarının reddi ile Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın HMK'nın 370/1 hükmü uyarınca ONANMASINA, aynı Kanun'un 372. maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, temyiz harcı davacıdan peşin alındığından başkaca harç alınmasına mahal olmadığına, davalıdan harç alınmasına yer olmadığına, 20.11.2025 tarihinde kesin olarak oy birliğiyle karar verildi.