T.C. İstanbul Anadolu 13. Asliye Ticaret Mahkemesinin Zayi Nedeniyle Kaybolan Bonoların İptali ve Haksız Kazancın Engellenmesi Amacıyla Açılan Kıymetli Evrak Davasına İlişkin Kararı.
Özet: Bu hukuki evrak, davacı şirketin, düzenleyeni ve lehtarı belirtilen, 24/05/2024 ve 18/07/2024 düzenleme tarihli, sırasıyla 11.000 USD ve 10.000 USD bedelli iki adet bononun zayi olması nedeniyle, kötü niyetli üçüncü kişilerin haksız kazanç sağlamasını ve şirketin mağduriyetini önlemek amacıyla iptaline karar verilmesini talep ettiğini ortaya koymaktadır; mahkeme, çekişmesiz yargı niteliğindeki bu başvuruyu Türk Ticaret Kanununun ilgili hükümleri çerçevesinde değerlendirerek, başlangıçta talep edilen ödeme yasağının teminat eksikliği nedeniyle uygulanamamasına rağmen, kanunda öngörülen ilanların yapıldığını ve delillerin incelendiğini belirtmektedir.
T.C. İstanbul Anadolu 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2025/891 KARAR NO : 2026/214DAVA : Kıymetli Evrak İptali (Zayi Nedeniyle Bono İptali )DAVA TARİHİ : 06/10/2025KARAR TARİHİ : 02/04/2026Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 9.maddesine göre Türk Milleti adına yargı yetkisini kullanan bağımsız ve tarafsız -----Asliye Ticaret Mahkemesinde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasında/talebinde yapılan tahkikat neticesinde dosya incelendi.GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ/DAVA/TALEP;Davacı vekili dava/talep dilekçesinde özetle;Düzenleyeni/borçlusu ----- Lehtarı ------Hamili------olan, 24/05/2024 düzenleme, 30/09/2025 vade tarihli, 11.000 USD bedelli ve yine düzenleyeni/borçlusu ---- - (TC:------ olan, 18/07/2024 düzenleme, 30/09/2025 vade tarihli, 10.000 USD bedelli bonoların kötü niyetli üçüncü kişilerin haksız şekilde yararlanarak sebepsiz zenginleşmesine mahal vermemek ve talep eden şirketin mağdur olmaması adına ihtiyati tedbir niteliğinde ödeme yasağına karar verilmesini ve neticede bonoların zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini beyan ve talep etmiştir. CEVAP /TALEP : Talep, HMK'nin 382(2)-e.6 maddesi gereği çekişmesizdir.DELİLLER : ------Gazetesi ilanları, İhtarnameler (Bono görüntüleri) Dosya kapsamındaki sair tüm bilgi ve belgeler.DEĞERLENDİRME VE SONUÇ :Talep, 6102 Sayılı TTK'nin 778/1-ı maddesi delaletiyle, aynı Kanunun 757/765 maddeleri uyarınca zayi nedeniyle bono iptali istemine ilişkindir. Talep, HMK'nin 382(2)-e.6 maddesi gereği çekişmesiz yargı işi olup, aynı yasanın 385.maddesine göre 316-322 maddeleri kapsamında basit yargılama usulüne ve resen araştırma ilkesine tabidir 6102 Sayılı TTK'nin 757/1 maddesi uyarınca mahkememizin talep eden hamil şirketin yerleşim yeri/merkezi (------) bakımından kesin yetkili olduğu görülmüştür. Talebin niteliğine göre, 6100 Sayılı HMK'nin 385.maddesi gereğince aynı yasanın 316 ilâ 322 maddelerinde düzenlenen basit yargılama usulüne tabi işbu davada mahkememizce usulüne uygun olarak yapılan davet sonucunda duruşma açılarak ön inceleme duruşması icra edilmiş, uyuşmazlık belirlenmiş ve davanın niteliği gereği sulh teklifi yapılmadan ayın duruşmada tahkikata geçilerek tahkikat işlemleri yerine getirilmiş, yapılan ilanlar ve sair tüm deliller incelenip değerlendirilmiş ve duruşmada hazır bulunan talep eden şirket vekilinin son sözleri de dinlenip tutanağa yazılarak aşağıdaki hüküm sonucuna ulaşılmıştır.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun Senedin Türünün Değiştirilmesi Başlıklı Madde 650” (1) Nama veya emri yazılı senet, ancak kendisine hak verdiği ve borç yüklediği tüm kişilerin muvafakatıyla hamile yazılı sende dönüştürebilir. Bu muvafakatın doğrudan senet üzerine yazılması gerekir. (2) Hamile yazılı senetlerin nama veya emre yazılı senede dönüştürülebilmesi hususunda da aynı kural geçerlidir. Bu son halde hak veya borç sahibi kişilerden birinin muvafakat bulunmazsa bu dönüştürme, ancak dönüştürmeyi yapan alacaklı ile onun haklarına doğrudan doğruya halef olan kişi arasında hüküm ifade eder." hükmü bulunmaktadır.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun Şartları Başlıklı Madde 651” (1) Kıymetli evrak zayi olduğu takdirde mahkeme tarafından iptaline karar verilebilir. (2) Kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyan ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir." hükmü bulunmaktadır.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun Hükümleri Başlıklı Madde 652” (1) İptal kararı üzerine hak sahibi hakkını senetsiz olarak da ileri sürebilir vaeya yeni bir senet düzenlenmesini isteyebilir. (2) Bunun dışında iptal usulü ve hükümleri hakkında, kıymetli evrakın çeşitli türlerine ilişkin özel hükümler uygulanır." hükmü bulunmaktadır.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun (C) Uygulanacak Hükümler başlıklı Madde 778/1 'bononun niteliğine aykırı düşmedikçe' ; (I) iptale dair 757 ilâ 765, maddeler hükümleri bonolar hakkında da uygulanır' hükmü ile aynı kanunun Önleyici Önlemler başlıklı Madde 757” (1) İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir.” hükmü bulunmaktadır. Açıklanan hususlara göre bono iptal davası açma hakkı TTK'nin 651.maddesi uyarınca, bonoya bağlı alacağı bulunan hamile aittir. İptal kararını alan hamil, TTK'nin 652.maddesinde düzenlendiği üzere, hakkını senetsiz ileri sürebilir ya da borçludan yeni bir kıymetli evrak düzenlenmesini isteyebilir. İptal davasının yasal amacı budur.Yukarıda anılan yasal düzenlemeler, yapılan açıklamalar ile yapılan incelemeye göre somut olayda öncelikle talep samimi ve inandırıcı bulunarak tedbir kararı verilmekle birlikte teminat yatırılmadığından tedbirin uygulanamadığı ve bu kapsamda bonoları düzenleyen borçluya muhtıra gönderilemediği anlaşılmıştır. Mamafih, 6102 Sayılı TTK'nin 760,761 ve 762. maddeleri uyarınca ----- Gazetesinde gerekli ilanlar yapılmış ve ilana konu gazeteler dosya kapsamına alınmıştır. Ancak tensip zaptıyla üç ay olarak belirlenen ilan süresi içinde talebe konu bonolar üzerinde hak iddia eden bir gerçek veya tüzel kişi tarafından mahkememize herhangi bir beyan, bildirim ve/veya başvuru yapılmadığı gibi, kaybolduğu ileri sürülen bonoları bularak dosyaya ibraz eden veya bonolar üzerinde hakkı olduğunu ileri süren hiç kimse de olmadığı tespit edilmiştir. Binaenaleyh, talep eden şirketin talep konusu bonoların yetkili hamili olduğu ve bonoların elindeyken kaybedilmek suretiyle zayi oldukları sonuç ve kanaatine ulaşılarak davanın/talebin kabulü ile, 6102 sayılı TTK'nin 778/ı maddesi yollamasıyla 764/1 maddesi uyarınca talebe konu bonoların zayi nedeniyle iptaline karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm ihdas edilmiştir. ( AY. 9, 36 ,138/1 141/4,TTK,16/1, 652 vd. 757 vd.,778/ı, HMK,26,30,33,320,321,382,385,) HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-)Davanın/Talebin KABULÜNE,2-a-Düzenleyeni/borçlusu ---- - (TC:---- Lehtarı: ------olan, 24/05/2024 düzenleme, 30/09/2025 vade tarihli, 11.000 USD bedelli bononun zayi nedeniyle iptaline, b-Düzenleyeni/borçlusu ------) Lehtarı: ------olan, 18/07/2024 düzenleme, 30/09/2025 vade tarihli, 10.000 USD bedelli bononun zayi nedeniyle iptaline,3-)Yapılan giderlerinin talebin çekişmesiz yargı işi olması nedeniyle talep eden üzerinde bırakılmasına,4-)Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 732,00 TL karar ve ilam harcına peşin alınan 615,40 TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 116,60 TL karar ve ilam harcının davacıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,5-)6100 sayılı HMK'nin 333. maddesi gereğince hükmün kesinleşmesinden sonra kullanılmayan avansın yatırana iadesine, (Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri İle Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 207/1 maddesi gereğince Yazı İşleri Müdürü tarafından re'sen işlem yapılmasına), Dair, davacı/talep eden şirket vekilinin yüzüne karşı ;6100 sayılı HMK'nin 341/1, 342, 343, 344 ve 345/1 maddeleri gereğince gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde istinaf harç ve giderleri yatırılmak suretiyle mahkememize veya başka bir yer mahkemesine verilecek dilekçeyle; ---- Bölge Adliye Mahkemesinde İstinaf Kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.