Bakırköy 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinde görülen, tescilli faydalı model hakkına tecavüz ve haksız rekabet iddialarını içeren hukuki mücadele.
Özet: Bu dava, davacının tescilli faydalı model hakkına tecavüz edildiği iddiasıyla açılmış olup, davacı, plastik sektöründeki kendi ürününün piyasaya sürülmesinin ardından davalının benzer bir ürün için izinsiz başvuru yaptığını, üretime başladığını ve bir zincir markete daha düşük bedelle satarak rekabet ihlali yarattığını; tecavüzün tespiti, engellenmesi, ürünlerin toplatılması ve davalının başvurusunun geri çekilmesi taleplerinde bulunurken, davalı ise kendi faydalı modelinin davacınınkinden farklı, daha gelişmiş ve yasal yollarla tescil edilmiş olduğunu savunarak tecavüz iddialarını reddetmekte ve davanın reddini talep etmektedir.
T.C. BAKIRKÖY 2. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/148 EsasKARAR NO : 2026/66DAVA : Faydalı Model Belgesi (Faydalı Model Hakkına Tecavüzden Kaynaklanan)DAVA TARİHİ : 09/07/2024KARAR TARİHİ : 27/03/2026KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 02/04/2026Mahkememizde görülmekte bulunan Faydalı Model Belgesi (Faydalı Model Hakkına Tecavüzden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:DAVA : Davacı vekili dava dilekçesi ile, müvekkilinin plastik sektöründe maruf bir firma olduğunu, kendi bünyesinde bir AR-GE birimi olduğunu, ... tescil numaralı Faydalı Model/Patent numaralı ürünün üretiminin ve pazarlamasının uzun zamandır devam ettiğini, "...." adıyla piyasaya sunulan ürünün paket etiketinde faydalı model olduğunun ve patent numarasının da herkesin rahatça görebileceği şekilde yazılı olduğunu, davalı tarafından ve müvekkiline herhangi bir bilgi verilmeden/izin alınmadan faydalı model başvurusu yapıldığını, imalatına başlandığını ve hatta "..." ismiyle 3. Kişi ... Marketler Ticaret A.Ş.'ye satıldığını ve 3. Kişi firmanın da bunu 10 -16 Temmuz aktüel ürünler insert'inde yayınladığı bilgisine ulaşıldığını, davalının, müvekkilinin ürün tedariki/temini hususunda anlaşmak üzere olduğu .... Marketler Ticaret A. Ş. Zincir marketlerine daha düşük bedelle teklif götürdüğünü ve bu sebeple de anılan firmanın, müvekkili yerine davalı ile sözleşme yaptığının anlaşıldığını, davalıya ihtarname gönderildiğini, açıklanan nedenlerle, öncelikle vaki tecavüzün tespiti, tecavüzü oluşturan fiillerin engellenmesi ve/veya yayılmasının önlenmesi için, gerekirse teminat mukabilinde ihtiyati tedbir kararı verilerek, mezkur ve gösterilecek adreslerde tecavüz oluşturan veya cezayı gerektiren ürünler ile bunların üretiminde münhasıran kullanılan cihaz, makine gibi araçlara, tecavüze konu ürünler dışındaki diğer ürünlerin üretimini engellemeyecek şekilde el konulmasına, 3. Kişi ... Marketler Ticaret A.Ş.'de bulunan ve davalıya ait olan tecavüz teşkil eden emtianın toplanmasına, tecavüzün devamını önlemek üzere tedbirlerin alınması ve bu manada davalının mezkur ve gösterilecek adreslerdeki tecavüz konusu emtiasının toplanarak yedd-i emine depo edilmesine, üretimin yargılama sonuna kadar durdurulmasına, mahkeme toplatmaya gerek görmez ise, davalı elindeki emtianın piyasaya sürülmemesi ve varsa piyasadaki emtianın toplanması ile yapılan yargılama sonunda ise toplanan emtianın imhasına kalıp ve diğer hammaddelerin müvekkiline teslimine, TPE'ne yapılan başvurunun geri çekilmesi, HMK 329 hükmü gereği, haksız yere dava açılmasına sebebiyet verdiği için müvekkillin tarafına ödemesi gereken ücreti vekâletin davalıya yüklenmesi ile yargılama giderleri ve ücreti vekâletin davalı tarafa tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.CEVAP : Davalı vekili cevap dilekçesi ile, müvekkilinin, 14.05.2024 tarihli .... numaralı başvurusu ile, “...” ismi ile Türk Patent Kurumu nezdinde faydalı model başvurusunda bulunmuş olup, 21.05.2024 tarihinde ilgili bültende başvurumuz yayınlanmış ve müvekkil şirket koruma süresinden yararlanmaya başladığını, davacıya ait faydalı model ile müvekkile ait faydalı model birbirinin aynı ya da taklidi olmayıp, müvekkile ait faydalı model davacıya ait faydalı modelden çok daha fazla özellik içeren, daha ileri ve daha gelişmiş bir ürün olduğunu, bu bağlamda öncelikle müvekkile ait faydalı model ürünün, davacıya ait faydalı model üründen çok daha farklı eşyaların taşınmasına yönelik ve gelişmiş bir ürün olduğu açıkça görüldüğünü, müvekkile ait faydalı model, davacıya ait faydalı modelin kullanıldığı üründen farklı ürünler için de kullanılmakta ve tekniğin bilinen durumunu aşmakta olup, sadece çay bardağı taşımaya yarayan davacıya ait faydalı modelden çok daha yenilik içerdiğini, dolayısıyla davacının faydalı model haklarına herhangi bir tecavüz söz konusu olmayıp, müvekkil şirket üretimini yaptığı faydalı modelini usulüne uygun şekilde tescil işlemlerini TPE nezdinde yürütmekte ve ticari faaliyetlerine konu ettiğini, müvekkil şirkete ait faydalı modelin TPE nezdinde .... numaralı başvuru dosyası üzerinden yayımlanmış olması ile koruma sürelerinden faydalanmakta olması ve davacının faydalı modelinden daha gelişmiş, daha kapsamlı bir ürün olması sebepleriyle tedbir taleplerinin reddine, haksız ve dayanaktan yoksun işbu davanın esastan reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;Türk Patent ve Marka Kurumu'ndan .... tescil numaralı"...." faydalı model belgesi ve TR .... Y tescil numaralı "...." ibareli faydalı model belgesinin sicil kayıtları celp olunmuştur.Dosya, davalının, davacıya ait ... tescil numaralı faydalı model belgesinden doğan haklarına tecavüzünün bulunup bulunmadığı hususlarında rapor tanzimi için bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, bilirkişi 27/01/2025 tarihli raporlarında; "10-16 Temmuz 2024 tarihli ..... Market broşüründe yer alan davalı ürününün davacıya ait .... sayılı faydalı modelin aynen/lafzi yolla koruma kapsamında kaldığı, davalının kendisine ait ... saylı faydalı modele göre yapılan bir ürünün de davacıya ait ... sayılı faydalı modelin aynen/lafzi yolla koruma kapsamında kalacağı, SMK m.155 uyarınca önceki başvuru tarihine sahip hak sahiplerinin açmış olduğu tecavüz davasında, sonraki tarihli sınai mülkiyet hakkını savunma gerekçesi olarak ileri sürülemeyeceğinden izahla davalının faydalı model başvurusuna sahip olmasının somut uyuşmazlıkta bir önemi bulunmadığı" hususları tespit ve rapor edilmiştir...... Marketler'e müzekkere yazılarak davacı yanca delil olarak sunulan görsellerdeki ürünleri davalı firmadan temin edip etmedikleri hususunun sorulmasına karar verilmiş, cevabi yazıda; müzekkereniz ekinde yer alan görsellerdeki ürünün, müzekkerenizde belirtilen davalı .... Group Dış Tic. A.Ş. firmasından temin edilmediği hususunun bildirildiği görülmüştür...... marketlere yeniden müzekkere yazılarak iddiaya konu söz konusu ürünlerin hangi firma tarafından temin edildiği hususunun sorulmasına karar verilmiş, cevabi yazıda "...... Taşıma Aparatı" isimli ürün, .... vergi kimlik numaralı, "..... Üretim Satış Pazarlama Limited Şirketi" unvanlı şirketten temin edildiği bildirilmiştir.Dosya, itirazlar doğrultusunda ek rapor tanzimi için bilirkişiye tevdine karar verilmiş, bilirkişi 12/09/2025 tarihli ek raporu ile, "davalı itirazları karşısında kök rapordaki görüşleri değiştirecek bir durum bulunmadığı, davalının sunduğu ... marka numune ürünün davacıya ait ... sayılı faydalı modelin aynen/lafzi yolla koruma kapsamında kaldığı, davalının faydalı model başvurusunun tescil edilmiş olmasının SMK m.131/1 ve m.155 hükümleri de dikkate alındığında somut uyuşmazlığın çözümünde bir etkisinin olmadığı" hususlarını tespit ve rapor etmiştir.Dava, davacıya ait .... Y tescil numaralhı faydalı model belgesinden doğan haklarına tecavüzünün tespiti ve men'i talebine yöneliktir.SMK'nun 141 Maddesi ile, patent veya faydalı model sahibinin izni olmaksızın buluş konusu ürünü kısmen veya tamamen üretme sonucu taklit etmek, kısmen veya tamamen taklit suretiyle meydana getirildiğini bildiği ya da bilmesi gerektiği halde tecavüz yoluyla üretilen buluş konusu ürünleri satmak, dağıtmak veya başka bir şekilde ticaret alanına çıkarmak ya da bu amaçlar için ithal etmek, ticari amaçla elde bulundurmak, uygulamaya koymak suretiyle kullanmak veya bu ürünle ilgili sözleşme yapmak için öneride bulunmak, patent sahibinin izni olmaksızın buluş konusu usulü kullanmak veya bu usulün izinsiz olarak kullanıldığını bildiği ya da bilmesi gerektiği hâlde buluş konusu usulle doğrudan doğruya elde edilen ürünleri satmak, dağıtmak veya başka bir şekilde ticaret alanına çıkarmak ya da bu amaçlar için ithal etmek, ticari amaçla elde bulundurmak, uygulamaya koymak suretiyle kullanmak veya bu ürünlerle ilgili sözleşme yapmak için öneride bulunmak, patent veya faydalı model hakkını gasp etmek ve patent veya faydalı model sahibi tarafından sözleşmeye dayalı lisans veya zorunlu lisans yoluyla verilmiş hakları izinsiz genişletmek veya bu hakları üçüncü kişilere devretmenin, patent ve faydalı model belgesine tecavüz oluşturacağı belirtilmiştir.Faydalı modele tecavüz iddiası yönünden öncelikle faydalı modeldeki hakkın kapsamının belirlenmesi gerekir. Koruma konusunun kapsamını istem ve istemler oluşturur. İstemler esas olup, çizim, resim ve tarifname yardımcı unsurlardır. Yukarıda anılı ilkeler çerçevesinde yapılan değerlendirmeler karşısında, Somut olayda davalı davaya konu ürünü ürettiğini kabul ettiğini beyan etmiş, tescil başvurusunda bulunduğunu savunma olarak ileriye sürmüştür. Dolayısıyla davalı firmanın dava konusu ürünleri ticaret alanına çıkarttığı konusunda bir tereddüt bulunmadığı, uyuşmazlığın çözümünde belirleyici olan bu ürünlerin dava konusu faydalı model kapsamında olup olmadığı hususlarına yöneliktir.6769 sayılı SMK m. 89/5’de belirtildiği üzere bir unsur, esas itibariyle istemlerde talep edilen unsur ile aynı işlevi görüyor, bu işlevi aynı şekilde gerçekleştiriyor ve aynı sonucu ortaya çıkarıyorsa, genel olarak istemlerde talep edilen unsurun eşdeğeri olarak kabul edilir. O halde istemlerde yer alan bir unsurun eşdeğerinden söz edilebilmesi için unsurun istemlerde yer alan unsur ile aynı işlevi görmesi yeterli olmayıp, üç şartı kümülatif olarak taşıması gerekmektedir. Bunlar, aynı işlevi, aynı şekilde görme ve aynı sonucu ortaya çıkarmadır.Davalı ürünlerinin dava konusu faydalı modelin kapsamında kalıp kalmadığı değerlendirilmesi gerektiği, buna göre somut olayda dava konusu faydalı modelin koruma kapsamında kalan bir çay bardağı kabı Kapak , Bardak oluğu, Gövde , Bardak yerleştirme çıkıntısı unsurlarının tamamına aynen veya eşdeğeriyle sahip olmalıdır.Davalı ürününün yer aldığı ..... Market Broşürü ve davalının ürününe yapmış olduğunu ileri sürdüğü ... sayılı faydalı model başvurusu dokümanı incelenmiş olup, ..... Market broşürü incelenmesinde, üründe; Kapak , Bardak oluğu, Gövde ve Çıkıntı unsurlarının tamamının aynı şekilde yer aldığı bilirkişi tarafından tespit edilmiş olup, bu anlamda ürün dava konusu faydalı model ana istemindeki unsurların tamamına sahip olduğu, bu durumda broşürde yer alan davalı ürününün .... sayılı faydalı modelin aynen/lafzi yolla koruma kapsamında kaldığı bilirkişi tarafından tespit ve kanaatine ulaşılmakla Mahkememizce de bu değerlendirmeye iştirak edilmiştir.İkinci olarak davalının ürününün ... sayılı faydalı model başvurusu uyarınca olduğu savunmasından hareketle ... saylı faydalı modele göre yapılan bir ürünün dava konusu .... sayılı faydalı modelin kapsamında kalıp kalmadığı değerlendirilmiştir.... saylı faydalı modele göre yapılan bir üründe de Kapak, Bardak oluğu, Gövde ve Çıkıntı unsurlarının tamamının aynı şekilde yer aldığından davalı faydalı model başvurusuna konu ürünün de ... sayılı faydalı modelin aynen/lafzi yolla koruma kapsamında kalacağı bilirkişi tarafından değerlendirilmiş olup, mahkememizce bu değerlendirmeye iştirak edilmiştir. Somut olayda davalının ürününü sonraki tarihli bir başka sınai hak uyarınca yapmasının bir önemi bulunmamaktadır. Çünkü sonraki tarihli bir sınai hak başvurusunun önceki tarihli bir hakka dayalı tecavüz davasında tecavüz savunma gereci olarak kullanılması SMK m.155/1 hükmü uyarınca mümkün değildir. dolayısıyla davalının faydalı model başvurusuna sahip olmasının somut uyuşmazlıkta bir önemi bulunmamakla birlikte yapılan tespit ve değerlendirmeler neticesinde davacının davasının kabulü ile, davalının davacıya ait .... tescil numaralı "...." şeklindeki faydalı model belgesinden doğan haklarına tecavüzünün tespiti ile tecavüzün men'ine, tecavüz teşkil eden ürünlerin toplanmasına ve masrafı davalı tarafından karşılanmak üzere karar kesinleştiğinde imhasına, fazlaya dair taleplerin reddine karar vermek gerekmiştir.H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan gerekçelerle;1-Davacının davasının kabulü ile;- Davalının davacıya ait .... tescil numaralı "...." şeklindeki faydalı model belgesinden doğan haklarına tecavüzünün tespiti ile tecavüzün men'ine, tecavüz teşkil eden ürünlerin toplanmasına ve masrafı davalı tarafından karşılanmak üzere karar kesinleştiğinde imhasına, fazlaya dair taleplerin reddine,2-Alınması gereken 732,00 TL ilam harcından, peşin alınan 427,60 TL harcın mahsubu ile bakiye 304,40 TL harcın, davalıdan alınarak hazineye irad kaydına, 3-Davacı kendisini vekille temsil ettirmekle, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre 55.000,00 TL vekalet ücretinin, davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 4-Davacı tarafça yapılan 427,60 TL başvurma harcı, 427,60 TL peşin harç, 7.000,00 TL bilirkişi ücreti ve 714,36 TL posta/tebligat masrafı olmak üzere toplam 8.569,56 TL yargılama giderinin, davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 5-Karar kesinleştiğinde kalan gider avansının yatıran tarafa iadesine,Kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde mahkememize verilecek dilekçe ile İstanbul Bölge Adliyesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere taraf vekillerinin yüzlerine karşı verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 27/03/2026 Katip ... ¸e-imzalıdır Hakim ... ¸e-imzalıdır