Yargıtay 2. Ceza Dairesinin hırsızlık suçundan Bölge Adliye Mahkemesinin duruşma açmaksızın verdiği kanuna aykırı bozma kararlarının hükümsüzlüğüne dair emsal nitelikteki usul hukuku değerlendirmesi.
Özet: Hırsızlık suçundan verilen mahkumiyet hükmüne ilişkin istinaf süreçlerinde, Bölge Adliye Mahkemesinin, Ceza Muhakemesi Kanununun 280. maddesinde sınırlı olarak sayılan haller dışında, dosya üzerinden bozma kararı vererek ilk derece mahkemesini tekrar yargılamaya yönlendirmesinin hukuka aykırı olduğu, bu tür durumlarda Bölge Adliye Mahkemesinin davanın esasını yeniden görmek üzere duruşma açması gerekirken dosya üzerinden verdiği bozma kararının ve buna istinaden ilk derece mahkemesinin kurduğu hükümlerin yasal dayanağının bulunmadığı, dolayısıyla bu kararların hükümsüz sayılması gerektiği belirtilmiştir.
2. Ceza Dairesi         2023/23067 E.  ,  2025/23674 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi
SAYISI : 2023/120 E. 2023/143 K.
SUÇ : Hırsızlık
HÜKÜM : İstinaf başvurusunun esastan reddine
TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Onama
İlk Derece Mahkemesince hırsızlık suçundan verilen hükme yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 286/1. maddesi uyarınca temyiz edilebilir olduğu, 260/1. maddesi gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 291/1. maddesi uyarınca temyiz isteminin süresinde olduğu, 294/1. maddesi gereği temyiz dilekçesinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298/1. maddesi uyarınca temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:
5271 sayılı Kanun’un 288. maddesinin ''Temyiz, ancak hükmün hukuka aykırı olması nedenine dayanır. Bir hukuk kuralının uygulanmaması veya yanlış uygulanması hukuka aykırılıktır.'' ve aynı Kanun'un 294. maddesinin ise; ''Temyiz eden, hükmün neden dolayı bozulmasını istediğini temyiz başvurusunda göstermek zorundadır. Temyiz sebebi ancak hükmün hukuki yönüne ilişkin olabilir.'' şeklinde düzenlendiği de gözetilerek; sanık müdafiinin temyiz isteminin, katılanın herkese aynı taktiği uygulayarak haksız para elde ettiği, elde edemediğinde de masum insanları iftira ile yargılattığı, güvenlik kameralarının incelenmediği, cep telefonunun hangi numaralar tarafından kullanıldığının tespit edilmediği, hırsızlık suçunun olmadığı, güveni kötüye kullanma suçunun olduğu, muhafaza altına alınmış bir eşyanın alınmasının söz konusu olmadığı, telefonun rıza ile sanığa verildiğine yönelik olduğu belirlenerek yapılan incelemede;
5271 sayılı Kanun’un 280. maddesinin 1. fıkrasının (e) ve (f) bentlerinde bölge adliye mahkemelerinin duruşma açmaksızın hükmün bozulmasına karar verebileceği hâllerin sınırlı olarak sayıldığı, dosya içeriğine göre Elazığ 7. Asliye Ceza Mahkemesinin 31.03.20 21... /149 E. 2021/242 K. sayılı dosyasında verilen mahkûmiyet hükmüne yönelik sanığın istinaf istemi üzerine yapılan inceleme neticesinde, Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 11. Ceza Dairesinin 31.05.2021 tarihli 2021/1329 E. 2021/1336 K. sayılı kararı ile "Suça konu cep telefonun İMEİ numarasının ve suç tarihinde sonraki kullanıcıları tespit edilip suça konu cep telefonun sanık ile irtibatının bulunup bulunmadığının tespit edilmemesi , mağdur, sanığı kimlik fotokopisi üzerinden teşhis etmiş isede, bu hüküm kurmaya elverişli delil niteliğinde olmadığı bu nedenle mümkünse sanık ile müştekinin yüzleştirilip mümkün değil ise sanığın teşhise elverişli resimlerinin çektirip resimler üzerinden mağdura teşhis işleminin yaptırılarak sonucuna göre sanığın hukuki durumunun değerlendirilmemesi" sebepleriyle hükmün bozulmasına karar verildiği, bozma sonrasında ilk derece mahkemesince Elazığ 7. Asliye Ceza Mahkemesinin 16.05.2022 tarihli 2021/269 E. 2022/290 K. sayılı kararı ile verilen mahkûmiyet hükmünün yeniden sanık müdafii tarafından istinaf edilmesi üzerine, Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 11. Ceza Dairesinin 13.09.20 22... /23 11... /2279 Karar sayılı kararı ile bu kez "28.06.2014 tarihli 6545 sayılı Yasa ile değişik 5237 sayılı TCK'nın 142/2-h ve 143/1 maddelerinde öngörülen suçun gerektirdiği cezanın alt sınırı dikkate alınarak, 5271 sayılı CMK’nın 150/3 ve 196/2. maddeleri uyarınca sanığın savunmasının zorunlu müdafii ile alınması gerektiği gözetilmeden, yargılamaya devam edilerek aynı Kanunun 188/1 ve 289/1-e maddesine aykırı davranılması," sebebiyle hükmün bozulmasına karar verildiği, ancak bozma kararlarında belirtilen hukuka aykırılıkların aynı Kanun’un 280. maddesinin 1. fıkrasının (e) ve (f) bentlerinde sınırlı olarak sayılan bozma nedenleri arasında gösterilmediği, hukuka kesin aykırılık hâllerini düzenleyen yine aynı Kanun’un 289. maddesinin 1. fıkrasının (h) bendinde yer alan “hüküm için önemli olan hususlarda mahkeme kararı ile savunma hakkının sınırlandırılmış olması” kapsamında değerlendirilmesi gerektiği gözetilerek Bölge Adliye Mahkemesi Ceza Dairesince davanın yeniden görülmesine karar verilmek suretiyle yapılacak duruşma sonucunda hukuka aykırılığın giderilmesi yerine, dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde bozma kararı verilmesinin ve anılan karara yönelik direnme yetkisi bulunmayan İlk Derece Mahkemesince yeniden hüküm kurulmasının yasal dayanağının bulunmadığı,
Nitekim Yargıtay Ceza Genel Kurulunun, 30.04.2025 tarihli ve 2024/6-490 Esas, 2025/197 Karar sayılı kararında “ bölge adliye mahkemelerinin, kanuni dayanağı bulunmayan (5271 sayılı Kanun'un 280. maddesinin birinci fıkrasının (e) ve (f) bentlerinde sayılanlar hariç) bozma kararları ile iş bu bozma kararına istinaden ilk derece mahkemesince tesis edilen kararların, görevsiz mahkeme tarafından verilmiş olmaları nedeniyle hukuka açık ve ağır aykırılıkla malul olduklarından hükümsüz sayılmaları gerektiğinin…” kabul edildiği, keza Anayasa Mahkemesinin 12.06.2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 09.01.2025 tarihli ve 2023/33667 sayılı kararı ile de “İstinaf Dairesi kanunda açıkça öngörülmüş hâller dışında bir nedenle bozma kararı vermiş, bunun sonucunda başvurucunun temyiz kanun yoluna başvurma hakkının elinden alınmasına yol açmıştır. Böylelikle istinaf kanun yolu incelemesine ilişkin kuralların İstinaf Dairesince yapılan yorumun kişilerce öngörülebilecek belirlilikte olmadığı ve kanunun lafzıyla çeliştiği görülmüştür. Diğer bir ifadeyle İstinaf Dairesinin bu kararıyla başvurucunun mahkemeye erişim hakkına kanuni dayanağı bulunmayan bir müdahalede bulunulmuştur. Açıklanan gerekçelerle İstinaf Dairesinin 5271 sayılı Kanun'da sınırlı olarak sayılı hâller dışında bir sebeple bozma kararı vermesiyle gerçekleşen müdahalenin kanuni dayanağının olmaması nedeniyle başvurucunun Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine..." hükmedilmekle yukarıda anılan şekilde verilen bozma kararlarının “hukuka açık ve ağır aykırılıkla malûl” olduğunun teyit edildiği dikkate alınmak suretiyle; Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 11. Ceza Dairesinin 31.05.2021 tarihli 2021/1329 E. 2021/1336 K. Sayılı ve Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 11. Ceza Dairesinin 13.09.20 22... /23 11... /2279 Karar sayılı bozma ilamlarının ve bozma üzerine verilen Elazığ 7. Asliye Ceza Mahkemesinin 16.05.2022 tarihli 2021/269 Esas, 2022/290 Karar sayılı kararı ile Elazığ 7. Asliye Ceza Mahkemesinin 16.11.2022 tarihli 2022/519 Esas, 2022/640 Karar sayılı kararlarının hukukî değerden yoksun olduğu belirlenerek yapılan incelemede;
5271 sayılı Kanun'un 280. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendi uyarınca davanın yeniden görülmesine karar verilerek, duruşma açılıp, taraflar çağrılarak delillerin değerlendirilmesi sonucunda anılan Kanun maddesinin 2. fıkrasına göre hukuka aykırılığın Bölge Adliye Mahkemesince giderilmesi sonucunda yeniden hüküm kurulması gerektiğinin gözetilmemesi,
Bozmayı gerektirmiş, sanık müdafiinin temyiz nedenleri bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, diğer yönleri incelenmeyen hükmün bu sebepten dolayı 5271 sayılı Kanun’un 302/2. maddesi gereği Tebliğname'ye aykırı olarak BOZULMASINA, dava dosyasının, aynı Kanun’un 304/2. maddesi uyarınca Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 11. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 22.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.