2942 sayılı Kamulaştırma Kanununa dayalı taşınmaz bedel tespiti ve tescili davasında; faiz, objektif değer artışı ve bilirkişi raporuna ilişkin istinaf redlerinin temyiz incelemesi.
Özet: Taraflar arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmazın davacı idare adına yol olarak tescili davasında, ilk derece mahkemesince kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faizin işletilmesine karar verilmiş; bu karara karşı idare, objektif değer artış oranı ve faiz uygulamasına itiraz ederken, davalılar belirlenen bedelin düşük olduğunu ileri sürerek istinaf başvurusunda bulunmuş; Bölge Adliye Mahkemesi ise yapılan keşif, bilirkişi raporları ve Anayasanın 46. maddesindeki düzenleme uyarınca kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faiz hükmü gibi hususları değerlendirerek ilk derece mahkemesi kararını usul ve yasaya uygun bulmuş ve istinaf başvurularını esastan reddetmiştir.
MAHKEMESİ : Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/3276 Esas, 2025/1893 KararKARAR : Esastan retİLK DERECE MAHKEMESİ : Zile 1. Asliye Hukuk MahkemesiSAYISI : 2023/689 Esas, 2024/458 KararTaraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili ile tapudan yol olarak terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVADavacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; .. ili, .. ilçesi, .. köyü 1 08... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini, tapudan yol olarak terkinini talep etmiştir.II. CEVAPDavalılar vekili cevap dilekçesi sunmamıştır.III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile tespit olunan kamulaştırma bedeline dava tarihinden karar tarihine kadar kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faiz işletilerek işlemiş faizi ve tüm nemalarıyla birlikte davalılara derhal ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalılar adına olan tapu kaydının iptali ile yol olarak tapudan terkinine karar verilmiştir.IV. İSTİNAFA. İstinaf Yoluna Başvuranlarİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.B. İstinaf Sebepleri 1.Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve kanuna aykırı olduğunu, dava konusu taşınmaza objektif değer artış oranı uygulanmasının doğru olmadığını, kapitalizasyon faizi oranı ile objektif değer artış oranının aynı anda uygulanmasının doğru olmadığını, kamulaştırma bedeline kamu alacaklarına uygulanacak en yüksek faizin uygulanmasına karar verilmesinin hatalı olduğunu ileri sürmüştür. 2. Davalılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkemece belirlenen kamulaştırma bedelinin çok düşük olduğunu, hükme esas alınan bilirkişi raporunun gerçeklikten uzak hazırlandığını, taşınmazın zemin metrekare değerinin düşük belirlendiğini, münavebe ürünlerinin hatalı alındığını, taşınmazın zemin değeri belirlenirken dava tarihi değil 2024 yılına ilişkin verilerin kullanılması gerektiğini, objektif değer artış oranının ve ağaçların kesim bedellerinin düşük hesaplandığını ileri sürmüştür. C. Gerekçe ve SonuçBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davaya konu taşınmazın belediye mücavir alan sınırları dışında kalması, ilçe merkezine ve köy yerleşkesine olan mesafesi sebebi ile arazi olarak kabul edilerek gelir metodu doğrultusunda değer belirlenmesinde, üzerinde kuru tarım yapılması sebebi ile kapitalizasyon faiz oranının % 4 olarak saptanmasında, taşınmazın konumu, imar görmüş taşınmazlara mesafesi ile bilirkişi raporundaki özelliklerine göre, objektif değer artışının % 50 olarak takdirinde (benzer konuda verilmiş Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 2016/17668 Esas, 2018/2069 Karar sayılı kararı), mahallinde bilirkişiler huzuru ile yapılan keşif, akabinde dosyaya ibraz edilen 02.04.2024 havale tarihli bilirkişi kurulu ek raporuna göre, münavebeye esas alınan ürünlerin verim, üretim ve maliyet verilerinin hesabında .. İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünün 2023 yılı veri cetvelinin esas alınmasında ve bu veriler ile 13.02.2024 tarihli bilirkişi raporu nazara alınarak kamulaştırma bedelinin belirlenmesinde, davanın 01.08.2023 tarihinden sonra açıldığı gözetilip Anayasa'nın 46 ncı maddesinin son fıkrasındaki düzenleme uyarınca, herhangi bir sebeple ödenmemiş kamulaştırma bedellerine kamu alacakları için öngörülen en yüksek faiz uygulanacağından, hüküm altına alınan kamulaştırma bedeline kamu alacakları için öngörülen en yüksek faiz oranının uygulanmasına karar verilmiş olmasında herhangi bir isabetsizlik bulunmadığı gerekçesi ile usul ve kanuna uygun bulunan yerel mahkeme kararına karşı taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.V. TEMYİZA. Temyiz Yoluna BaşvuranlarBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.B. Temyiz Sebepleri 1.Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; faiz dışındaki istinaf sebeplerini tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir. 2. Davalılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; istinaf sebeplerini tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir. C. Gerekçe1. Uyuşmazlık ve Hukuki NitelendirmeUyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir. 2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.2. Sulu tarım arazisi niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca net geliri esas alınarak değer biçilmesinde, üzerindeki Yapılara Yapı Birim Maliyet Cetveli kullanılarak, ağaçlara yaş ve cinsine göre değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.VI. KARAR Açıklanan sebeplerle;Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, davalılardan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,10.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.