kamulaştırma bedelinin tespiti ve tesciline dair uyuşmazlıkta, kamulaştırma bedeli, faiz ve objektif değer artışı belirlemelerine ilişkin istinaf red kararının temyizen incelenmesi.

Kamulaştırma bedelinin tespiti ve tesciline dair uyuşmazlıkta, kamulaştırma bedeli, faiz ve objektif değer artışı belirlemelerine ilişkin istinaf red kararının temyizen incelenmesi.

Özet: Bir idare tarafından açılan kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescili davasında, ilk derece mahkemesinin kamulaştırma bedelini belirleyip, kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faiz ile birlikte ödenmesine ve taşınmazın yol olarak tesciline karar vermesi üzerine, hem davacı idare hem de davalı taşınmaz sahibi tarafından yapılan istinaf başvuruları, bölge adliye mahkemesince detaylı inceleme sonucunda esastan reddedilerek, taşınmazın arazi niteliği, gelir esasına göre değeri, %4 kapitalizasyon oranı, %50 objektif değer artışı ve kamu alacağı faizi gibi konularda ilk derece mahkemesi kararının usul ve kanuna uygun olduğu belirtilerek temyiz aşamasına gelinmiştir.

5. Hukuk Dairesi 2025/11206 E. , 2025/16743 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2024/3275 E., 2025/1894 K.

KARAR : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : Zile 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2023/700 Esas, 2024/453 Karar

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili ile tapudan yol olarak terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; .. ili, .. ilçesi, .. köyü 1 08... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini, tapudan yol olarak terkinini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesi sunmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile tespit olunan kamulaştırma bedeline dava tarihinden karar tarihine kadar kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faiz işletilerek işlemiş faizi ve tüm nemalarıyla birlikte davalıya derhal ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile yol olarak tapudan terkinine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve kanuna aykırı olduğunu, dava konusu taşınmaza objektif değer artış oranı uygulanmasının hatalı olduğunu, kapitalizasyon faiz oranı ile objektif değer artış oranının aynı anda uygulanmasının doğru olmadığını, kamulaştırma bedeline kamu alacaklarına uygulanacak en yüksek faizin uygulanmasına karar verilmesinin yerinde olmadığını ileri sürmüştür.

2. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkemece belirlenen kamulaştırma bedelinin çok düşük olduğunu, hükme esas alınan bilirkişi raporunun gerçeklikten uzak hazırlandığını, taşınmazın zemin metrekare değerinin düşük belirlendiğini, münavebe ürünlerinin hatalı alındığını, taşınmazın zemin değeri belirlenirken dava tarihi değil 2024 yılına ilişkin verilerin kullanılması gerektiğini, objektif değer artış oranının düşük belirlendiğini, taşınmaz üzerindeki kuyu bedelinin hesaplanmadığını, ağaçların kesim bedellerinin düşük hesaplandığını ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davaya konu taşınmazın belediye mücavir alan sınırları dışında kalması, ilçe merkezine ve köy yerleşkesine olan mesafesi sebebi ile arazi olarak kabul edilerek gelir metodu doğrultusunda değer belirlenmesinde, üzerinde kuru tarım yapılması sebebi ile kapitalizasyon faiz oranının %4 olarak saptanmasında, taşınmazın konumu, imar görmüş taşınmazlara mesafesi ile bilirkişi raporundaki özelliklerine göre, objektif değer artışının %50 olarak takdirinde (benzer konuda verilmiş Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 2016/17668 Esas, ve 2018/2069 Kararı sayılı kararı), mahallinde bilirkişiler huzuru ile yapılan keşif, akabinde dosyaya ibraz edilen 02.04.2024 tarihli bilirkişi kurulu ek raporuna göre, münavebeye esas alınan ürünlerin verim, üretim ve maliyet verilerinin hesabında Zile ilçe Tarım ve Orman Müdürlüğünün 2023 yılı veri cetvelinin esas alınmasında ve bu veriler nazara alınarak kamulaştırma bedelinin belirlenmesinde, davanın 01.08.2023 tarihinden sonra açıldığı gözetilip Anayasası'nın 46 ncı maddesinin son fıkrasındaki düzenleme uyarınca, herhangi bir sebeple ödenmemiş kamulaştırma bedellerine kamu alacakları için öngörülen en yüksek faiz uygulanacağından hüküm altına alınan kamulaştırma bedeline kamu alacakları için öngörülen en yüksek faiz oranının uygulanmasına karar verilmiş olmasında herhangi bir isabetsizlik bulunmadığı gerekçesi ile usul ve kanuna uygun bulunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı taraf vekillerinin tarafından yapılan istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; faiz dışındaki istinaf sebeplerini tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; istinaf sebeplerini tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Sulu tarım arazisi niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca net geliri esas alınarak değer biçilmesinde, üzerindeki yapılara yapı birim maliyet cetveli kullanılarak ağaçlara yaş ve cinsine göre değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, davalıdan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

10.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.