çekle dolandırıcılık ve akrabalar arası kötü niyetli ciro iddialarıyla açılan kambiyo senetlerinden kaynaklanan menfi tespit davası.

Çekle dolandırıcılık ve akrabalar arası kötü niyetli ciro iddialarıyla açılan kambiyo senetlerinden kaynaklanan menfi tespit davası.

Özet: Davacı, yatırım amacıyla ilk davalıya sahte arsa satışları karşılığında verdiği çeklerin dolandırıcılık sonucu elde edildiğini, ilk davalının hak sahibi olmadığı arazileri devretmediğini ve bu çeklerden birini akrabası olan ikinci davalıya ciro ederek hakkında haksız icra takibi başlattığını iddia etmektedir; bu kapsamda, cirantalar arasında ticari ilişki bulunmaması nedeniyle çekin kambiyo senedi vasfını kaybettiğini ve kötü niyetle hareket edildiğini savunarak, borçlu olmadığının tespiti ile icra takibinin durdurulmasını ve kötü niyet tazminatı ödenmesini talep etmektedir.

T.C.

ANTALYA

1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2024/925 Esas

KARAR NO : 2026/106

DAVA : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 04/12/2024

KARAR TARİHİ : 11/02/2026

I.İDDİANIN ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacının enflasyonist ortamda yatırım yapmak istediğini, davalı ... ... işiyle uğraştığını ve davacıya yardımcı olacağını, kendisinin ... Şti isimli şirketi olduğunu, emlak ticareti ile uğraştığını ve elinde ilerde iyi kar edecek ... arazilerin olduğunu, bu arazileri noter muvafakati ile devredebileceğini, bu kapsamda davalı ... ..., ... İli, ... İlçesi, ... Mah. ... ada, ... parselde kayıtlı ... niteliğinde olan taşınmazdan iki adet ... m2'lık (Toplam ... M2) hisseyi ... tarihinde Antalya ... Noterliği'nin ... ve ... yevmiye sayılı muvakatnameler ile davacıya devir ettiğini ve bu devir karşılığı davacının, davalı ... ...'a ... TL nakit ve ... TL tutarlı çeki verdiğini, yine ... ... bu kez elinde daha fazla kar getirecek ... arazileri olduğunu ve fakat bu arazini daha kıymetli olduğu, o yüzden bedelinin daha yüksek olduğunu söylemiş ve davacı bahse konu araziyi almak istediğini, bunun üzerine taraflar arasında ... tarihli adi yazılı ... arazisi satış sözleşmesi keşide edildiğini, bu sözleşmeye göre, satıcı olan ... ... ... İli, ... İlçesi, ... Mah. ... ada, ... parselde kayıtlı ... niteliğinde olan taşınmazdan ... hisseyi ... TL bedel karşılığı satın aldığını, sözleşmeye göre ... ... arazinin kullanım hakkını noter muvafakati ile en geç ... tarihine kadar devir edeceğini, bu satış karşılığı ise davacının ... ...'a kendisine ait toplam ... TL bedelli çek verdiğini fakat ... ... çekleri aldıktan sonra kayıplara karışmış olduğunu, bahse konu ... arazilerinin kullanım haklarını noter muvafakati ile devir etmediğini, davacının devir aldığı ... arazilerinde hak sahibinin ... ... olmadığını öğrendiği, dolandırıldığının anlaşıldığını,

Davacının bahsedildiği üzere davalı ... ...'a ... arazileri karşılığı aşağıdaki çekleri verdiğini,

VADE MİKTAR BANKA ÇEK NO LEHTAR

... ... TL ... BANKASI ... ... ...

Tabloda yer alan çeklerin tacir çeki olduğunu, davacının çekleri davalı ... ...'ın sahibi olduğu ... Şti isimli şirket adına düzenlemek istediğini, fakat davalı ...'in bahse konu ... arazilerin hak sahibinin kendisi olduğunu bu nedenle çekleri kendi adına düzenlenmesini istediğini, davalıların ticari defter kayıtlarında aralarında bir ticari ilişkinin olmadığını, davalı ... ...'ın benzer şekilde bir çok kişiyi dolandırdığı, hak sahibi olmadığı ... arazilerini hak sahibiymiş gibi noter muvafakati ile davacıya ve üçüncü kişilere devir ettiği, bu hususta şüpheliler hakkında suç duyurusunda bulunulduğunu, davalı ... ... hukuka aykırı olarak ele geçirdiği çekleri hukuken sorunsuz tahsil edebilmek için arasında ticari ilişki olamayan yakın akraba ve arkadaşlarına ciro ederek, haksız menfaat elde etmeye çalıştığını, dava konusu ... tarihli ... TL tutarlı ... seri numaralı çeki diğer davalı ... ciro ettiğini, davalı ... dava konusu çeki bankaya ibraz ederek "karşılıksızdır" işlemi yaptırdığını, davacının dolandırılması nedeniyle çeki ödemediğini, davalı ...'nin dava konusu çeki Antalya Genel İcra Müdürlüğü .../... Esas sayısı ile icra takibine konu ettiğini, davacının mal varlıklarına haciz işlemi uygunlandığını, davalı ... iyi niyetli olmadığını, davalılar arasında dava konusu çekin devrini gerektirir bir ticari ilişki söz konusu olmadığını, dava konusu çekin, tacir çeki olup davalılar arasında ticari ilişkinin de olmadığını, davalı ...'nin diğer davalı ... ...'ın halasının oğlu olduğunu, yakın akraba olan davalılar iyi niyet üçüncü kişi müessesinden faydalanıp haksız menfaat elde etmek için dava konusu çeki birbirine ciro ettiklerini, cirantalar arasında ticari ilişkinin bulunmaması durumunda ise çek kambiyo vasfında olmadığının, bu nedenle kambiyo vasfında olmayan çeke dayanarak kambiyo takibi yapılamayacağını ve çekin bedeli talep edilemez olduğunu, dolayısıyla cirantalar arasında müteselsil sorumluk söz konusu olmayacağını, davaya konu çek suç işlenerek elde edilmiş ve kötü niyetli tahsil edilmeye çalışılmakta olduğunu, öncelikle İİK 72 gereğince teminatsız olarak, mahkemenin aksi kanaatte olması halinde ise uygun teminat karşılığında, icra veznesi yatan paranın alacaklıya ödenmemesi hususun ihtiyati tedbir kararı verilmesini, dava konusu Antalya Genel İcra Müdürlüğü'nün .../... Esas sayılı icra dosyasından davacının alacaklıya borçlu olmadığının tespitine, kötü niyetli davalının dava değerinin % 40'ından az olmayacak şekilde kötü niyet tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. SAVUNMANIN ÖZETİ:

Davalı ... cevap dilekçesinde özetle; Diğer davalı ...'ın emlak işi ile uğraştığını ve ...'ın ... Şti. isimli emlak şirketi olduğunu, yatırım yapmak istediğini ve bunu diğer davalı ...'a ifade ettiğini, onun da kendisine elinde iyi kar yapılabilecek ... arazileri olduğunu ve noterden verilecek muvafakatname ile devredildiğini belirttiğini, kendisinin de bu konuda araştırma yaptığını ve ... arazilerinin noter kanalıyla satın alınabileceğini öğrendiğini belirttiğini, davacı ve diğer davalı ...'dan önce noterde muvafakat vermek suretiyle 2 adet hisseli ... taşınmazı (... İli, ... İlçesi, ... Mah. ... ada ... parsel ... m2 ve ... m2 hisse) satın aldığını ve karşılığında ... TL nakit - ...-TL tutarlı çek verdiğini, sonra da adi yazılı sözleşme yapmak suretiyle 1 adet hisseli ... taşınmazı (... İli, ... İlçesi, ... Mah. ... ada ... Parsel ... m2 hisse) satın aldığını ve karşılığında ... TL (dava konusu çek) ve ... TL olmak üzere 2 adet çek verdiğini, davacının daha sonra ...'ın çekleri alıp kayıplara karıştığını ve söz konusu ... arazilerindeki hak sahiplerinin de ... olmadığını, ...'ın benzer şekilde bir çok kişiyi dolandırdığını, ...'ın bu şekilde hukuka aykırı olarak ele geçirdiği çekleri sorunsuz tahsil edebilmek için arasında ticari ilişki olmayan yakın akraba ve arkadaşlarına ciro ederek menfaat temin etmeye çalıştığını, dava konusu ... TL tutarlı çekin de müvekkil ... çeklerin tacir çeki olduğunu ve her ne kadar çekleri ...'ın emlak şirketi üzerine düzenlemek istemiş ise de ... arazilerinin ...'ın şahsı adına olması sebebiyle şahsa düzenlendiğini, aslında anılan işin davalının şirketi ile ilgili olduğunu ve davalının ticari defterlerinde herhangi bir kayıt olmadığını savunmmuştur.

Davacının diğer davalı ile aralarında ... arazi satışına yönelik bir alım-satım ilişkisi olduğunu açıkça ettiğini, taraflar arasında temel bir alacak verecek ilişkisi olduğunun sabit olduğunu, ancak bu temel ilişkiye yönelik, ... arazisinin devrinin yapılıp yapılmadığı veya yapılmış ise bile diğer davalı ...'ın aslında hak sahibi olup olmaması, davacının ...'a karşı ileri sürebileceği bir def'i olup, sebepten mücerretlik ilkesi gereği dava konusu kambiyo senedinin geçerliliğine halel getirmeyeceğini, o sebeple temel ilişkideki sakatlık dava konusu çeki ciro yoluyla devralan müvekkiline karşı ileri sürülemeyeceğini, kambiyo senedinde sebepten mücerretlik ilkesi gereği bedelsizlik iddiasında ispat yükü davacıda olup, davacı bu iddiasını yazılı ve kesin delillerle ispat edemediğini savunarak davanın reddini ve %40 tan aşağı olmamak üzere icra inkar/kötü niyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

Davalı ...'ın davaya cevap vermemekle tüm iddiaları inkar etmiş sayıldığı anlaşılmaktadır.

III. ÇEKİŞMELİ VAKIALAR HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER

Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesi .../... değişik iş dosyası,

Tanık beyanları,

Noterlik muvafakatname örneği,

Arsa satış sözleşmesi,

Antalya Genel İcra Müdürlüğü'nün .../... Esas sayılı icra dosyası

IV. DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER VE VARILAN SONUÇ

Dava kambiyo senedinden kaynaklanan İİK 72/2 uyarınca icra takibinden sonra açılan menfi tespit davasıdır.

Antalya Genel İcra Müdürlüğü'nün .../... Esas sayılı kambiyo senetlerine özg icra dosyası incelendiğinde, alacaklının ... ... borçluların davacı ve davalı ... olduğu, ...-TL bedeli ve ferileri ile birlikte ... ... TL toplam alacak miktarı ile taklip başlatıldığı belirlenmiştir.

Menfi tespit davası, 2004 sayılı İcra ve İflâs Kanunu’nun (İİK) 72. maddesinde düzenlenmiştir. Bu maddeye göre, borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında ya da icra takibinden sonra borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir. Bu dava maddi hukuk ve usul hukuku bakımından genel hükümlere dayalıdır ve normal bir hukuk davası olarak açılır.

Menfi tespit davasının niteliği gereği, dava yalnızca takip alacaklısı veya alacaklı sıfatını taşıyan kişi aleyhine açılabilir. Alacaklı sıfatı bulunmayan bir kişiye karşı borçsuzluğun tespiti talebi yöneltilmeyeceği açıktır. Eldeki davada, davacı icra dosyasından dolayı davalılara borçlu olmadığını dava etmişse de davalı ... Antalya Genel İcra Müdürlüğü'nün .../... Esas sayılı icra dosyasında alacaklı değil, borçludur. Bu nedenle, davalı ... yönünden davanın dinlenme olanağı olmamakla davanın ... yönünden pasif husumet yokluğundan 6100 sayılı HMK'nın 114-(1)-d) ve 115. maddeleri uyarınca usulden reddine karar verilmiştir.

TTK'nın 792. Maddesine göre, çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür. TTK'nın 788/1. maddesinde, açıkça “emre yazılı” kaydıyla veya bu kayıt olmadan belirli bir kişi lehine ödenmesi şart kılınan bir çekin, ciro ve zilyetliğin geçirilmesiyle devredilebileceği, TTK'nın 790. maddesinde ise, cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişinin, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılacağı düzenlenmiştir. Ayrıca çizilmiş cirolar yazılmamış hükmündedir. Bir beyaz ciroyu diğer bir ciro izlerse, bu son ciroyu imzalayan kişi çeki beyaz ciro ile iktisap etmiş sayılır.

Dava konusu çekteki ciro silsilesi görünürde düzgün olup, şeklen çeki elinde bulunduran kişinin hamil sıfatını ispat eder niteliktedir. Ciro silsilesinde bir kopukluk söz konusu olmadığından hamil senedin illetten mücerret olması ilkesinden yararlanır.

6102 sayılı TTK’nın 792. maddesinde belirtilen kötü niyetten maksat, senedin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıktığını bilmek veya bilebilecek durumda bulunmaktır. Ağır kusur ise, senedin iktisabında olağan özenin gösterilmemesini ifade eder. Yine, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesindeki “Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa...” ibaresi, çekin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıkmış olmasını, yani çalınmasını, tehdit ya da hile ile alınmasını, kaybedilmesini veya rıza ile fakat devri sakatlayan hukuki olgularla elden çıkmasını ifade etmektedir. Ancak çeki çalan veya hile ile hamilinden alan ya da bulan kişinin senedi ciro ile devretmesi hâlinde, bunu bilmeyen ve bilebilecek durumda da olmayan, başka bir deyişle kötü niyetli ve ağır kusurlu bulunmayan yeni hamil korunur. Bu tür davalarda, çekin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıkarak yeni hamil tarafından kötü niyet veya ağır kusur ile iktisap edildiği iddiasını ispat külfeti davacıya ait olup anılan olgular tanık dâhil her türlü delile kanıtlanabilir.

Eldeki davada, davacı ile davalı ... arasında olduğu iddia olunan dava dilekçesi ekindeki arsa satış sözleşmesi HMK 202. Maddesi uyarınca delil başlangıcı olarak kabul edilmiştir. Arsa satış sözlşemesinde altında imzası bulunan tanıklar davalı ...'ın ... üzerine kayıtlı ... arazilerinin satışı için davacıdan çek aldığını doğrulasalar da davalı ... ...'nin, davacı ve ... arasındaki arsa satış sözleşmesinden ve çeklerin bu sözleşmenin ödeme aracı olarak verildiğinden haberdar olduğu, yani dava konusu çeki kötüniyetli veya ağır kusurlu olarak iktisap ettiğine ilişkin iddia ispatlanamamıştır. ...'nin ...'ın halasının oğlu olması da bu durumun ispatı için geçerli bir ispat vasıtası sayılamaz. Bu yönde davacı tanığı ...'in görgüye dayalı olmayan ve tanığın yorumunu içerir beyanlarına itibar edilmemiştir. Aksine dair sunulan davalı tanık beyanları da nazara alınarak davacının çekin kötüniyetli veya ağır kusurlu olarak iktisap edildiği iddiasını ispat edemediği kanaatiyle davalı ... ... yönünden esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1-Davalı ... aleyhine açılan davanın REDDİNE,

*İİK 72/4 madde uyarınca alacağın %20 si oranında takdir olunan ... TL tazminatın davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

2-Davalı ... aleyhine açılan davanın pasif husumet ehliyeti yokluğundan USULDEN REDDİNE,

3-Alınması gerekli ... TL harçtan alınan ...-TL peşin harcın mahsubu ile artan ...-TL harcın karar kesinleştiğinde ve talebi halinde davacılara iadesine,

4-Davacı tarafından yatırılan ...-TL başvuru harcının davacı üzerinde bırakılmasına,

5-Davalı ... ... kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihindeki AAÜT gereğince hesaplanan ...-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara Davalı ... ...'ye verilmesine,

6-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,

7- 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-11-13. Maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen ... TL arabuluculuk ücretinin davacıdan tahsili ile Hazineye gelir kaydına,

8-Artan gider avansının HMK'nın 333. Maddesi uyarınca karar kesinleştiğinde ilgilisine iadesine,

Dair, Davacı vekili ile Davalı ... vekilinin yüzlerine karşı, diğer davalının yokluğunda gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Antalya Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 11/02/2026

Katip ...

¸e-imzalıdır

Hakim ...

¸e-imzalıdır