Kamulaştırılan taşınmazda geri alım hakkı süresinin dolması ve kamu hizmeti amacının devamı nedeniyle tazminat davasının reddi.
Özet: Davacı, kamulaştırma amacı sona erdiği iddiasıyla taşınmazına ilişkin geri alım hakkının kullandırılmaması nedeniyle uğradığı zararın tazminini talep etmiş; ancak yargılamada, kanunda belirtilen beş yıllık geri alım süresinin geçtiği ve taşınmazın imar planı doğrultusunda meydan ve altı otopark olarak kamusal kullanıma tahsis edilmeye devam etmesi nedeniyle kamulaştırma amacının ortadan kalkmadığı, bir kısım hissesinin imar uygulaması kapsamında özel bir şirkete devredilmesinin de kamulaştırma ihtiyacını gidermediği gerekçeleriyle ilk derece ve istinaf mahkemelerince tazminat talebinin esastan reddedildiği anlaşılmıştır.
5. Hukuk Dairesi         2025/6102 E.  ,  2025/16279 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2025/183 Esas, 2025/336 Karar
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 7. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2021/144 Esas, 2024/54 Karar
Taraflar arasındaki 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun (2942 sayılı Kanun) 22 nci maddesine göre idarenin davacıya geri alım hakkının kullandırılmaması nedeniyle uğranılan zararın tazmini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.
Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı kurum tarafından kamulaştırılan .. ili, ..., ... 6 13... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma amacının ortadan kalktığını, bu nedenle söz konusu taşınmazın geri alım hakkının kullandırılmaması nedeniyle uğranılan zararın tazminini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; öncelikle dava konusu taşınmazın da içerisinde bulunduğu tapunun ..., ... pafta 14, ada 613'de kayıtlı tüm parseller ile ilgili kamulaştırma işlemi yapıldığını, dava konusu taşınmazın bulunduğu ..., ... 14 pafta, 613 adada bulunan parsellerin ... İlçe Belediye Başkanlığının 24.10.2008 tarihli ve 100-K/2008 sayılı Meclis kararı ile Sokak Sağlıklaştırma Projesi kapsamında artan trafik sorununu çözmek amacıyla 613 sayılı adanın tamamının altı otopark üstü park alanı olarak imar plan tadilatının kabul edildiğini, bu kararın Büyükşehir Belediye Meclisinin 19.12.2008 tarihli ve 510 sayılı kararı ile onandığını, kamulaştırma işlemi ve imar uygulaması işlemi sonucu oluşan taşınmazın imar planı doğrultusunda altının otopark üstünün ise kamuya ait meydan olarak kullanıldığını, davacıya ait taşınmazın arsa bedelinin 2011 yılında 3.500,00 TL/m² bedel üzerinden mahkeme kararı ile gereği devir alındığını, belediye hissesi ile 2014 yılında 3.650,00 TL/m² bedel üzerinden devir edildiğinden bedeller arasında herhangi bir fark bulunmadığından davaya konu tazminata ilişkin bir bedel ödenmesinin mümkün olmadığını, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; İlk Derece Mahkemesince verilen kararın usul ve hukuka aykırı olduğunu, kamulaştırma işlemi bahane edilerek taşınmazın üçüncü kişilere satışı için yasal zemin hazırlandığını, üçüncü kişilere satış yapılırken sadece arsa bedelinin dikkate alındığını, otoparkın hesaba katılmadığını, bunun da muvazaanın göstergesi olduğunu, kamulaştırma bedeli ile taşınmazın dava tarihindeki değeri arasındaki farka hükmedilmesi gerektiğini ileri sürülerek istinaf yoluna başvurmuştur.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesi uyarınca mahkemece yapılan tebligat veya ilan tarihinden itibaren 30 gün içinde idari yargıda iptal davası veya adli yargıda maddi hata düzeltim davası açılmaması halinde kamulaştırma işleminin kesinleşeceği düzenlenmiş olup, somut olayda dava konusu taşınmazlara ilişkin açılan bedel tespiti ve tescil talepli davalarda yapılan tebligat tarihlerine göre iş bu davanın açılma tarihine kadar 2942 sayılı Kanun'un 22 nci maddesinde düzenlenen beş yıllık sürenin geçtiği, kaldı ki dava konusu taşınmazların, uygulama imar planında "meydan ve (meydan altı) otopark" olarak özgülendiği için 07.12.2010 tarihli ... Büyükşehir Belediyesi Encümen Kararı ile kamulaştırılmasına karar verildiği, İlk Derece Mahkemesince mahallinde yapılan keşif sırasında dava konusu taşınmazın meydan olarak kamusal alan kullanımının devam ettiği anlaşıldığı gibi dava konusu taşınmazların kamulaştırma işleminin ardından imar uygulaması sonucu 16.07.2013 tarihinde tevhit ile 624,60 m² yüzölçümlü, 60 58... parsel haline dönüştüğü ve .. Büyükşehir Belediye Başkanlığının 247,72 m²lik payının, yine bu parselde payı bulunan ... A.Ş'ye 3189 sayılı İmar Kanunu'nun 17 nci maddesi uyarınca satıldığı anlaşılmış olup 2942 sayılı Kanun'un 22 nci maddesi anlamında kamulaştırma ihtiyacının ortadan kalktığı sonucuna varılamayacağı kanaati oluştuğu, davanın reddine karar verilmesinin doğru bulunduğu, İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve kanuna uygun olduğu kanaati ile davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde belirttiği hususları tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, kamulaştırılan dava konusu taşınmaza ilişkin olarak davacının geri alım hakkının kullandırılmaması sebebiyle tazminat istemine ilişkindir.
2. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Davacıdan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
04.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.