Pilon ve enerji nakil hattı geçirilerek kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasında, bilirkişi raporu eksiklikleri ve değer tespiti usulü üzerine verilen bozma kararına uyularak yapılan yargılama.
Özet: Mardindeki bir taşınmaza kamulaştırmasız el atılması nedeniyle malikin talep ettiği bedelin tahsili davasında, ilk derece mahkemesinin kabul kararı, bilirkişi raporundaki değer tespiti yöntemleri, irtifak hakkı tescili ve harç hesaplamasındaki hatalar sebebiyle yüksek mahkemece bozulmuş, yerel mahkeme bozmaya uyarak davayı tekrar kabul etmiş, ancak davalı idare bu kararı da, husumet, emsalin uygunsuzluğu, değer kaybı oranının hatalı belirlenmesi, bedelin fahişliği ve hükme esas alınan raporun eksikliği gerekçeleriyle yeniden temyiz etmiştir.
5. Hukuk Dairesi         2024/10915 E.  ,  2025/8189 K.
"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2014/13 Esas, 2017/586 Karar
DAVA TARİHİ : 19.06.2009
KARAR : Kabul
İLK DERECE MAHKEMESİ : Mardin 2. Asliye Hukuk Mahkemesi
Taraflar arasında görülen kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin davada verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.
Mahkeme kararı davalı idare vekillerince temyiz edilmekle; kesin süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçelerinde özetle; Mardin ili, .... ilçesi, ... Mahallesi, İstasyon Mevkii
530 parsel sayılı taşınmaza kamulaştırma yapılmaksızın pilon ve enerji nakil hattı geçirilmek suretiyle fiilen el atıldığını belirterek mülkiyet ve irtifak hakkı karşılığının davalı idareden tahsilini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; açılan davanın haksız ve hukuksuz olup reddinin gerektiğini ileri sürmüştür.
III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 28.01.2013 tarihli ve 2011/96 Esas, 2013/12 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne ve el atma tazminatının tespiti ile davalı idareden tahsil edilerek davacı tarafa ödenmesine karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Mahkemenin 28.01.2013 tarihli ve 2011/96 Esas, 2013/12 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
2. Dairemizce yapılan temyiz incelemesi sonucunda; bilirkişi incelemesi yaptırıldığını; ancak alınan raporun hüküm kurmaya elverişli olmadığını, kamulaştırmasız el atma davalarına 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) değer biçmeye ilişkin hükümleri kıyasen uygulanır. 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca, arsalara değerlendirme gününden önceki özel amacı olmayan satışlara göre bedel biçilmesi gerekir. Bu itibarla, emsal satışların değerlendirme tarihlerindeki karşılıklarının fiyat artış endekslerinin uygulanması suretiyle tespiti, bundan sonra emsal ile dava konusu taşınmazın eksik ve üstün yönlerinin neler olduğu ve oranları açıklanmak suretiyle dava konusu taşınmaza değer biçilmesi gerekir. Hükme esas alınan bilirkişi raporunda emsal olarak alınan taşınmazların tapudaki satış değerinin gerçeği yansıtmadığı, harç ve vergiyi eksik ödemek için değerinin düşük gösterildiği, dava konusu taşınmazın emsallerden 2, 30... kat daha değerli satılması gerektiği belirtilerek, dava konusu taşınmaza soyut ifadelerle değer biçildiğinden bu rapora göre hüküm kurulması mümkün olmadığını, irtifak hakkı ve pilon yerinin ... Genel Müdürlüğü yerine, davalı idare adına tesciline karar verilmesi, dava konusu taşınmazın tapu kaydında bulunan ipotek şerhinin hükmedilen bedele yansıtılmaması doğru olmadığı gibi 2942 sayılı Kanun'un Geçici 6 ncı maddesinde değişiklik yapan ve 11.06.2013 tarihinde yürürlüğe giren 6487 sayılı Kanun'un 21 inci maddesi ile "kamulaştırmasız el atmadan kaynaklanan tazminat davalarında mahkeme ve icra harçları ile her türlü vekâlet ücretleri bedel tespit davalarında öngörülen şekilde maktu olarak belirlenir. ... açılan ve kesinleşmeyen davalarda da uygulanır." hükmünün getirilmiş olduğu gözetildiğinde, harç ve vekâlet ücretinin maktu olarak hüküm altına alınması gerektiğinden kararın bozulmasına karar verilmiştir.
B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
1. Davalı ... Genel Müdürlüğü vekili temyiz dilekçesinde özetle; müvekkil idareye husumet yöneltilemeyeceğini, emsalin uygun nitelikte olmadığını, değer kaybı oranının hatalı belirlendiğini, bedelin fahiş olduğunu, hükme esas alınan raporun eksik incelemeye dayalı olduğunu, harca ilişkin hükmün hatalı tesis edildiğini ileri sürmüştür.
2. Davalı ... Müessese Müdürlüğü vekili temyiz dilekçesinde özetle; ara kararın usulüne uygun tebliğ edilmediğini, savunma hakkının ihlal edildiğini, bilirkişi raporunun eksik incelemeye dayalı olduğunu ileri sürmüştür.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, ... olarak davacı tapu maliki ile davalı idareler arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelin sorumlu idareden tahsili hususundadır.
2. Değerlendirme
1. Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanun'un (6100 sayılı Kanun) Geçici 3 üncü maddesinin atfıyla 1086 sayılı Kanun'un 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 428 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2.Arsa niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak değer biçilmesinde yöntem itibariyle bir isabetsizlik görülmemiştir.
3. Temyizen incelenen mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozma ile kesinleşen ve karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakta olup davalı ... vekilinin tüm, davalı ... vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.
4. Dosyadaki belgelerin incelenmesinde; Mahkemece verilen ilk kararın davacı tarafça temyiz edilmediği, bozma sonrasında tespit edilen bedelin yükseldiği, ilk kararda davacı taraf lehine hükmedilen bedelin davalı idare lehine usuli müktesep hak oluşturduğu gözetilmeden bozma sonrası düzenlenen ve hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda tespit edilen bedel üzerinden davacı taraf için fazla bedele hükmedilmesi bozmayı gerektirir.
Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 1086 sayılı Kanun'un 438 inci maddesinin 7 nci bendi gereğince kararın düzeltilerek onanması gerekir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1.Davalı ... Müessese Müdürlüğü vekilinin tüm, davalı ... Genel Müdürlüğü vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,
2. Davalı ... Genel Müdürlüğü vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile temyiz olunan Mardin 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2014/13 Esas, 2017/586 Karar sayılı kararının; (1) Numaralı bendinde yer alan ''55.086,41'' sayısının çıkarılması, yerine ''50.760,63'' sayısının yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
Davalı ... Genel Müdürlüğünden peşin alınan temyiz harcının istek halinde iadesine, davalı ... Müessese Müdürlüğünden peşin alınan temyiz harcından aşağıda kalan harcın istenildiğinde iadesine,
22.05.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.