2942 sayılı Kamulaştırma Kanununa göre irtifak hakkı bedelinin tespiti ve tescili davasında, ölü malikin mirasçıları davaya dahil edilmeden davanın usulden reddi bozma nedenidir.
Özet: Yargıtay, davacı idarenin açtığı kamulaştırma bedelinin tespiti ve irtifak hakkının tescili davasında, ilk derece mahkemesinin tapu malikinin vefatı ve uzlaşma şartının sağlanamaması gerekçeleriyle davanın dava şartı yokluğundan reddine, istinaf mahkemesinin ise bu kararı onamasına rağmen, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 14. maddesinin 5. fıkrası uyarınca ölü tapu malikinin mirasçılarının tespit edilip davaya dahil edilerek taraf teşkilinin sağlanması ve yargılamaya devam edilmesi gerektiği, dolayısıyla davanın usulden reddinin hatalı olduğu gerekçesiyle alt mahkeme kararlarını bozmuştur.
5. Hukuk Dairesi         2025/3558 E.  ,  2025/8018 K.
"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/1149 Esas, 2024/1989 Karar
DAVA TARİHİ : 13.11.2021
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Kırklareli 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2021/364 Esas, 2021/645 Karar
Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın dava şartı yokluğundan reddine karar verilmiştir.
Kararın davacı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Kırklareli ili, ..., köyü 276 parsel sayılı taşınmazda kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın müvekkili idare adına tescilini talep etmiştir.
II. CEVAP
Dosyaya sunulmuş cevap dilekçesi bulunmamaktadır.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; tapu malikinin ölü olduğunun tespiti hâlinde mirasçılarının davaya dahil edilmesi gerektiğini, lehlerine vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 2942 sayılı Kanun’un 7 nci ve 8 inci maddesinde düzenlenen uzlaşma şartına uyulmadan davacı idare tarafından dava açıldığı, Mahkemece bu hususun dava şartı niteliğinde olduğu kabul edilerek davanın ön şart yokluğu gerekçesiyle reddine karar verilmesinde usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde belirttiği hususları tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, ... olarak kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti istemine ilişkindir.
2. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Dosyada mevcut belgelerin tetkikinden davalı tapu malikinin ölü olduğu anlaşıldığından, davanın önşart yokluğundan reddine karar verilmişse de 2942 sayılı Kanun'un 14 üncü maddesinin 5 inci fıkrasına göre kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmazın tescili davasında taşınmazın gerçek malikinin daha önce öldüğü sabit olursa, mirasçıları davaya dahil edilmek suretiyle davaya devam olunacağı hüküm altına alındığından, ölü tapu malikleri ...’ın mirasçıları tespit edilip adlarına dava dilekçesi tebliğ edilmek suretiyle taraf teşkili sağlanıp tarafların beyanları alındıktan sonra karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde davanın reddine karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1.Davacı idare vekilinin temyiz istemi yerinde olduğundan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf isteminin esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2.İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Davacı idareden peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
21.05.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.