2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu gereği taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescili davasında, bilirkişi raporundaki münavebe usulü, üretim masrafı, vekalet ücreti ve harç muafiyeti konularındaki davacı idare itirazları ve istinaf süreçleri.
Özet: Kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmazın idare adına tescili istemiyle açılan davada, ilk derece mahkemesinin kabul kararı istinaf üzerine bölge adliye mahkemesince kaldırılarak dosya yeniden yargılama için geri gönderilmiş; ilk derece mahkemesinin tekrar davanın kabulüne hükmetmesi üzerine, davacı idare vekilinin istinaf başvurusuyla bölge adliye mahkemesi ilk derece kararını düzelterek yeniden davanın kabulüne karar vermiştir. Yargılamanın bu aşamasında, davanın kabulüne yönelik olarak bölge adliye mahkemesince düzeltilerek kurulan bu son hüküm davacı idare vekili tarafından temyiz edilmiştir.
MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/1190 Esas, 2025/1536 KararKARAR : Düzeltilerek yeniden esas hakkında verilen kararİLK DERECE MAHKEMESİ : İnegöl 3. Asliye Hukuk MahkemesiSAYISI : 2022/548 Esas, 2023/166 KararTaraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili istemine ilişkin davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın davacı idare vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVA Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; .. ili, .. ilçesi, .. Mahallesi 1 12... parsel sayılı taşınmazın bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.II. CEVAP Davalılar ... vd. vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazda sulu tarım yapıldığını, taşınmaz üzerinde muhtelif sayıda ve çeşitte meyve ağaçlarının olduğunu, İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü verilerinin ve TÜİK endekslerinin değerlendirme yapılırken dikkate alınması gerektiğini, ayrıca taşınmazın konumu, yeri, belediye hudutlarına, köy yerleşim alanına, meskun yerlere yakın oluşu ve diğer önemli merkezlere olan mesafesi, yola yakınlığı, ana yollara cepheli oluşu nedeniyle çeşitli tarımsal tesislerin veya tarım dışı tesislerin (benzinlik gibi) yapımına müsait oluşu, pazarlama olanakları, sanayi bölgesine, turistik bölgelere, ticaret merkezlerine yakınlığı, mücavir alan içinde oluşu, belediye hizmetlerinin bir kısmından istifade etmesi veya edebilecek konumda olması göz önüne alınarak, belirlenen birim fiyatlara (%50-70 hatta bazı durumlarda %350-%500) gibi objektif değer artışı uygulaması gerektiğini, dava konusu taşınmazın İnegöl ilçe merkezine 12 km uzaklıkta olduğunu, İnegöl ilçesinde sebze ve meyve satış hali olması nedeniyle bölgede yetiştirilen ürünlerin pazarlama sorunu olmadığını, taşınmazın bulunduğu bölgede avrupa ve diğer dünya ülkelerine ihracat yapan yaş meyve ve sebze firmaları ile soğuk hava depoları bulunduğunu, taşınmazın yukarıda sayılan özellikleri nedeniyle taşınmaza uygulanacak objektif değer artışının en az %100 olarak değerlendirilmesi gerektiğini, belirtilen hususlar dikkate alınarak kamulaştırma bedelinin tespit edilerek müvekkillerine ödenmesine, yargılama gideri ve vekâlet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.IV. İSTİNAFA. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.B. İstinaf SebepleriDavacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescili davalarındaki asıl amaç taşınmazın gerçek değerinin belirlenmesi olduğunu, bilirkişi raporunda genel kabul gören münavebe anlayışına aykırı olarak münavebe usulü uygulandığını, üretim masraflarının brüt gelirin 1/3'ünden fazla olamayacağına ilişkin kararın hatalı olduğunu, idare adına vekâlet ücretine hükmedilmediğini, faiz hükmünün hatalı olduğunu, gerekçeli kararda davalılar tarafından yapılan istinaf kanun yoluna başvurma, vekâlet harçlarının davacıdan alınarak davalılara verilmesine şeklinde karar verildiğini, ancak idarenin harçtan muaf olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir. C. Gerekçe ve SonuçBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın arazi niteliğinde kabul edilerek taşınmazların net gelir esas alınarak değer biçilmesinin 2942 sayılı Kanun'un değerlendirmeye ilişkin hükümlerine aykırılık teşkil etmediği, ancak kamulaştırma bedelinin İlk Derece Mahkemesinin ilk kararı ile derhal ödenmesine karar verilen bölümüne, ikinci karar tarihine kadar faiz yürütülmesine karar verilmesi, davacı kurum harçlardan masraf olduğu hâlde, davalılarca yapılan harç ödemelerinin davacıdan alınarak davalılara ödenmesine karar verilmesi hatalı olduğu gibi tescil ile ilgili de yeniden hüküm verilmesi gerektiğinden davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir. V. TEMYİZA. Temyiz Yoluna BaşvuranlarBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir. C. Gerekçe1. Uyuşmazlık ve Hukukî NitelendirmeUyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir. 2. Değerlendirme1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakameleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.VI. KARARAçıklanan sebeplerle;Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 08.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.