Trafik kazası tazminat davasında ortaya çıkan yetki uyuşmazlığında, iki mahkemenin karşılıklı yetkisizlik kararları sonrasında HMK gereği yetkili mahkemenin tespiti ve yetki itirazının geçerliliği.
Özet: Bu hukuki evrak, trafik kazasından kaynaklanan tazminat davasında ortaya çıkan yetki uyuşmazlığını ele almaktadır; olayda Gaziantep 2. Asliye Ticaret Mahkemesi davacının yerleşim yeri, kaza yeri ve davalının yetki itirazı gerekçeleriyle İstanbul mahkemelerini yetkili görmüşken, İstanbul 16. Asliye Ticaret Mahkemesi davalı sigortacının yetki itirazı olmaması ve diğer davalının usulüne uygun yetki itirazında bulunmaması nedeniyle Gaziantep mahkemesini yetkili kabul ederek yetkisizlik kararı vermiştir; uyuşmazlık, HMKnın genel ve özel yetki (md. 6, 16), birden fazla davalı durumunda yetki (md. 7) ve yetki itirazının usulü (md. 19) hakkındaki düzenlemeleri çerçevesinde, davacının seçim hakkı da göz önünde bulundurularak, yetkili mahkemenin belirlenmesi sorununa odaklanmaktadır.
5. Hukuk Dairesi         2025/4099 E.  ,  2025/7903 K.
"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi
SAYISI : 2025/57 Esas, 2025/62 Karar
I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR
A. Gaziantep 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 17.09.2024 Tarihli ve 2024/356 Esas, 2024/666 Karar Sayılı Kararı
Somut olayda davacının yerleşim yerinin Bağcılar/İstanbul olduğu, kaza yerinin .../İstanbul sınırları içerisinde olduğu, sigorta poliçesini düzenleyen acentenin İstanbul ilinde olduğu, davalının adresinin ise Manavgat/Antalya olduğu, davalının cevap dilekçesinde yetki itirazında bulunarak yetkili mahkemeyi İstanbul Adliyesi Mahkemeleri olarak gösterdiği gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.
B. İstanbul 16. Asliye Ticaret Mahkemesinin 29.01.2025 Tarihli ve 2025/57 Esas, 2025/62 Karar Sayılı Kararı
Somut olayda davalı sigortanın yetki itirazının bulunmadığı, davalı şahsın cevap dilekçesinde, yetkisizlik kararı veren mahkemenin gerekçeli kararında da geçtiği şekilde terditli olarak İstanbul, Bakırköy ve Manavgat Mahkemelerini yetkili olarak gösterdiği ve seçtiği mahkemeyi belirtmediği, bu sebeple usulüne uygun bir yetki itirazı olmadığından davanın açıldığı Gaziantep 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin yetkili hale geldiği gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.
II. GEREKÇE
A. Uyuşmazlık
Uyuşmazlık, trafik kazasından kaynaklanan tazminat istemine ilişkin davada yetkili mahkemenin belirlenmesi istemine ilişkindir.
B. İlgili Hukuk
1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21... nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.
2. 6100 sayılı Kanun’un “Genel yetkili mahkeme” başlıklı 6 ıncı maddesinin birinci fıkrası şöyledir:
“Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir.”
3. 6100 sayılı Kanun'un “Davalının birden fazla olması hâlinde yetki” başlıklı 7 nci maddesinin birinci fıkrası şöyledir:
“Davalı birden fazla ise dava, bunlardan birinin yerleşim yeri mahkemesinde açılabilir. Ancak, dava sebebine göre kanunda, davalıların tamamı hakkında ortak yetkiyi taşıyan bir mahkeme belirtilmişse, davaya o yer mahkemesinde bakılır.”
4. 6100 sayılı Kanun’un “Haksız fiilden doğan davalarda yetki” başlıklı 16 ncı maddesi şöyledir:
“Haksız fiilden doğan davalarda, haksız fiilin işlendiği veya zararın meydana geldiği yahut gelme ihtimalinin bulunduğu yer ya da zarar görenin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir.”
5. 6100 sayılı Kanun'un “Yetki itirazının ileri sürülmesi” başlıklı 19 uncu maddesi şöyledir:
“(1) Yetkinin kesin olduğu davalarda, mahkeme yetkili olup olmadığını, davanın sonuna kadar kendiliğinden araştırmak zorundadır; taraflar da mahkemenin yetkisiz olduğunu her zaman ileri sürebilir.
(2) Yetkinin kesin olmadığı davalarda, yetki itirazının, cevap dilekçesinde ileri sürülmesi gerekir. Yetki itirazında bulunan taraf, yetkili mahkemeyi; birden fazla yetkili mahkeme varsa seçtiği mahkemeyi bildirir. Aksi takdirde yetki itirazı dikkate alınmaz.
(3) Mahkeme, yetkisizlik kararında yetkili mahkemeyi de gösterir.
(4) Yetkinin kesin olmadığı davalarda, davalı, süresi içinde ve usulüne uygun olarak yetki itirazında bulunmazsa, davanın açıldığı mahkeme yetkili hâle gelir.”
6. 6100 sayılı Kanun'un “Cevap dilekçesini verme süresi” başlıklı 127 nci maddesi şöyledir:
“Cevap dilekçesini verme süresi, dava dilekçesinin davalıya tebliğinden itibaren iki haftadır. Ancak, durum ve koşullara göre cevap dilekçesinin bu süre içinde hazırlanmasının çok zor yahut imkânsız olduğu durumlarda, yine bu süre zarfında mahkemeye başvuran davalıya, cevap süresinin bitiminden itibaren işlemeye başlamak, bir defaya mahsus olmak ve bir ayı geçmemek üzere ek bir süre verilebilir. Ek cevap süresi talebi hakkında verilen karar taraflara derhâl bildirilir.”
C. Değerlendirme
1. 6100 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi gereğince bir davada genel yetkili mahkeme, davalının yerleşim yerinin bulunduğu yer mahkemesidir. Aynı Kanun'un 16 ncı maddesinde haksız fiilden doğan davalarda, haksız fiilin işlendiği veya zararın meydana geldiği yahut gelme ihtimalinin bulunduğu yer ya da zarar görenin yerleşim yeri mahkemesinin de yetkili olduğu belirtilmiştir ki bu da özel yetkiye ilişkin bir düzenlemedir. Dolayısıyla dava, davacının seçimine göre, hem genel ve hem de özel yetkili mahkemede açılabilir.
2. Bir davada, birden fazla genel ve özel yetkili mahkeme varsa, davacı bu mahkemelerden birinde dava açmak hususunda bir seçimlik hakka sahiptir. Davacı, davasını bu genel ve özel yetkili mahkemelerden hiçbirinde açmaz ve yetkisiz bir mahkemede açarsa, o zaman seçme hakkı davalılara geçer.
3. Somut olayda, davalı ... vekilinin cevap dilekçesi ile birlikte; davalı ... şirketinin genel merkezinin bulunduğu İstanbul Adliyesi, aksi kanaatte kazanın meydana geldiği yer alan Bakırköy Adliyesi, davalılardan biri olan müvekkilinin ikametinin bulunduğu Manavgat Adliyesi yetkili olduğundan bu yetki sırasıyla yetkiye itiraz ettiklerini belirttiği, ancak yetkili mahkemelerden hangisini seçtiğini belirtmediği, bu hali ile yetki itirazının usulüne uygun olmadığı anlaşılmaktadır. Yetkinin kesin olmadığı davalarda, davalı, süresi içinde ve usulüne uygun olarak yetki itirazında bulunmazsa, davanın açıldığı mahkeme yetkili hâle geleceğinden bu durumda uyuşmazlığın, davanın ilk açıldığı Gaziantep 2. Asliye Ticaret Mahkemesinde görülüp, sonuçlandırılması gerekmektedir.
III. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
6100 sayılı Kanun’un 21... nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince Gaziantep 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,
20.05.2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.