Ayıplı mal alacağı davasında genel ve özel yetki kuralları çerçevesinde iki asliye hukuk mahkemesinin yetkisizlik kararı sonrası yargı yeri belirlenmesi.
Özet: Malın ayıplı olmasından kaynaklanan alacak istemine ilişkin yetki uyuşmazlığında, Elazığ mahkemesinin davalının yerleşim yeri nedeniyle yetkisizlik kararı vermesine karşın, Kdz. Ereğli mahkemesinin sözleşmenin yapıldığı yer gerekçesiyle yetkisizlik kararı vermesi üzerine yapılan incelemede; davacının genel ve özel yetkili mahkemeler arasından yetkisiz mahkemede dava açması ve davalının yetki itirazında usulüne uygun şekilde Kdz. Ereğli mahkemelerini yetkili olarak göstermesi nedeniyle, uyuşmazlığın Kdz. Ereğli 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde görülerek karara bağlanması gerektiğine hükmedilmiştir.
5. Hukuk Dairesi         2025/6193 E.  ,  2025/7868 K.
"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2024/40 Esas, 2024/189 Karar
I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR
A. Elazığ 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 16.01.2024 Tarihli ve 2023/528 Esas, 2024/17 Karar Sayılı Kararı
Somut olayda davalının yetki itirazında bulunduğu ve davalının adresinin Zonguldak Ereğli'de olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.
B. KDZ. Ereğli 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 12.06.2024 Tarihli ve 2024/40 Esas, 2024/189 Karar Sayılı Kararı
Taraflar arasındaki araç satış sözleşmesinin ... Noterliğinde yapıldığı, bu haliyle Elazığ mahkemelerinin yetkili olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.
II. GEREKÇE
A. Uyuşmazlık
Uyuşmazlık, malın ayıplı olmasından kaynaklanan alacak istemine ilişkindir.
B. İlgili Hukuk
1. Farklı Bölge Adliye Mahkemelerinin yargı çevresinde kalan İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21... nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.
2. 6100 sayılı Kanun'un “Genel yetkili mahkeme” başlıklı 6 ncı maddesinin birinci fıkrası şöyledir:
“Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir.”
3. 6100 sayılı Kanun'un “Sözleşmeden doğan davalarda yetki” başlıklı 10 uncu maddesi şöyledir:
“Sözleşmeden doğan davalar, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de açılabilir.
”
4. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) “İfa yeri” başlıklı 89 uncu maddesi şöyledir:
“Borcun ifa yeri, tarafların açık veya örtülü iradelerine göre belirlenir. Aksine bir anlaşma yoksa, aşağıdaki hükümler uygulanır;
1. Para borçları, alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yerinde,
2. Parça borçları, sözleşmenin kurulduğu sırada borç konusunun bulunduğu yerde,
3. Bunların dışındaki bütün borçlar, doğumları sırasında borçlunun yerleşim yerinde, ifa edilir.”
C. Değerlendirme
1. 6100 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi gereğince bir davada genel yetkili mahkeme, davalının yerleşim yerinin bulunduğu yer mahkemesidir. Aynı Kanun'un 10 uncu maddesinde sözleşmeden doğan davalar için, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinin de yetkili olduğu belirtilmiştir ki bu da özel yetkiye ilişkin bir düzenlemedir. Ayrıca 6098 Kanun'un 89 uncu maddesi uyarınca para alacağına ilişkin davalarda aksi kararlaştırılmadıkça para borcu alacaklının yerleşim yerinde ödenmesi gerektiğinden alacaklının bulunduğu yer mahkemesi de yetkilidir. Dolayısıyla dava, davacının seçimine göre, hem genel ve hem de özel yetkili mahkemede açılabilir.
2. Bir davada, birden fazla yetkili mahkeme bulunması halinde yetkili mahkemeyi seçme hakkı davacıya aittir. Davacı, yetkisiz bir mahkemede dava açmışsa, seçme hakkı itiraz eden davalıya geçer, davalının bildirdiği yetkili mahkemede davanın görülmesi gerekir. Yetki itirazının dinlenebilmesi için, davalı itirazında yetkili mahkemenin gösterilmesi zorunludur. Davacı, genel ve özel yetki kurallarına göre, kendisine verilen seçimlik hakkını yasaya uygun kullanmaz ise seçim hakkı davalıya geçer. Seçim hakkı kullanılırsa davalının bildirdiği yetkili mahkemeye dosyanın gönderilmesine karar verilir. Yetkisizlik kararında, yetki itirazında bildirilmemiş olan mahkemenin yetkili olduğuna karar verilemez.
2. Dosya kapsamından, taraflar arasındaki satıma ilişkin sözleşmede satıcının aracı teslim ettiği, alıcının da bedelini ödeyerek aldığı belirtildiğinden sözleşmenin ifa yerinin ve davalının yerleşim yerinin Ereğli/Zonguldak olduğu anlaşılmaktadır. Dolayısı ile davacının birden çok mahkemenin yetkili olduğu ve kesin yetki kuralının bulunmadığı bu davada, yetkisiz Elazığ Mahkemelerinde davacının dava açtığı anlaşılmaktadır. Hâl böyle olunca seçme hakkı davalıya geçmiş ve davalı vekilince süresinde ve usulüne uygun olarak KDZ. Ereğli Mahkemelerinin yetkili olduğuna ilişkin itirazında bulunduğu anlaşılmaktadır. İnceleme konusu ihtilaf, yetki uyuşmazlığına ilişkin olup bu durumda uyuşmazlığın KDZ. Ereğli 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde görülerek sonuçlandırılması gerekir.
III. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
6100 sayılı Kanun’un 21... nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası
gereğince KDZ. Ereğli 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,
20.05.2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.