Kamulaştırma bedeli tespiti ve tescili davasında, davacı idarenin sulu tarım arazisi değerlemesi ve objektif artış itirazlarıyla ilgili istinaf başvurusu Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddedildi.
Özet: Kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescili davasında, ilk derece mahkemesince belirlenen kamulaştırma bedelini yüksek bulan davacı idarenin, tarım arazisinin hatalı nitelendirilmesi ve bedel tespitindeki unsurların yanlışlığı iddiasıyla yaptığı istinaf başvurusu, bölge adliye mahkemesince; arazinin sulu niteliği, 2023 yılı resmi verileri, %4 kapitalizasyon faizi, %30 objektif değer artışı ve 218,82 TL/m² birim fiyat esas alınarak belirlenen bedelde usul ve esasa aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle esastan reddedilerek, tüm yargılama giderlerinin kamulaştıran idare üzerinde bırakılmasına karar verilmiştir.
MAHKEMESİ : Konya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/4026 Esas, 2025/819 KararKARAR : Esastan retİLK DERECE MAHKEMESİ : Seydişehir 1. Asliye Hukuk MahkemesiSAYISI : 2023/272 Esas, 2024/307 KararTaraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve davacı .. adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın davacı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine dair karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekilince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVA Davacı ... vekili dava dilekçesinde özetle; .. ili, .. ilçesi, .. Mahallesi 1203 parsel sayılı taşınmazdaki kamulaştırma bedelinin tespiti ile davalı adına olan tapu kaydının iptal edilerek ... adına tescilini talep etmiştir.II. CEVAPDavalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın konumu, niteliği ve objektif değer artışının kapitalizasyon faizinin, taşınmazda münavebeye alınacak ürünlerin ve taşınmazın sulu tarım arazisi olarak değerlendirilerek gerçek karşılığının tespit edilmesini ve kamulaştırmadan arta kalan kısmın da kamulaştırılmasına karar verilmesi gerektiğini talep etmiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile davalı adına olan tapu kaydının iptali ile davacı .. adına tesciline karar verilmiştir.IV. İSTİNAFA. İstinaf Yoluna Başvuranlarİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı .. vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.B. İstinaf SebepleriDavacı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; Mahkemece keşif sonucu düzenlenen bilirkişi raporunun hükme esas almaya elverişli olmadığını, iş bu bilirkişi raporuna dayanılarak kurulan İlk Derece Mahkemesi kararının da hukuka aykırı olduğunu, bilirkişilerce tarım arazisinin hatalı olarak sulu tespit edildiğini, bu durumun münavebeye giren ürünleri etkilediğini ve kamulaştırma bedelinin taşınmazın gerçek değerinden çok fazla çıkmasına sebebiyet verdiğini, net gelir hesabına ilişkin hesaplamalarda hesap unsurlarının yüksek tutulduğunu, maliyetlerin düşük verimin yüksek gösterildiğini, arazilerin tarımsal net gelir hesaplamasının doğru yapılmadığını, arazinin özelliklerinin doğru tespit edilmediğini ve ortalama net gelirin yüksek bulunduğunu ileri sürmüştür. C. Gerekçe ve SonuçBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tarım arazi niteliğindeki .. ili .. ilçesi, .. Mahallesi 1203 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitinde; değerlendirme tarihi olan 2023 yılı İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünün resmî verilerinin kullanılmasında ve münavebeye buğday-patates-ç.kabak-şeker pancarının alınmasında, taşınmazın sulu tarım arazisi niteliği nedeniyle ( Gevrekli Sulama Sahasında kaldığına dair yazı cevabı ile bilirkişi raporundaki tespite göre) kapitalizasyon faiz oranının %4 uygulanmasında, dava konusu taşınmazın bilirkişi raporunda yazılı özellikleri ve konumu ile aynı bölgeye ilişkin Yargıtay 5. Hukuk Dairesi kararları göz önünde bulundurularak % 30 oranında objektif değer artışı verilmesinde, sonuç metrekare birim fiyatının 218,82 TL/m² olarak tespit edilmesinde bedelin derhal hak sahibine ödenmesinde ve davacı lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinde, 2942 sayılı Kanun'un 29 uncu maddesi uyarınca tüm yargılama giderinin davacı idare üzerinde bırakılmasında usul ve esas yönünden yasaya aykırılık görülmediğini, ayrıca 01.08.2023 tarihli ve 32266 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 05.04.2023 tarihli ve 2022/83 Esas, 2023/69 Karar sayılı kararı ile 04.11.1983 tarihli ve 2942 sayılı Kanun’un 24.04.2001 tarihli ve 4650 sayılı Kanun’un 5 inci maddesiyle değiştirilen 10 uncu maddesine 11.04.2013 tarihli 6459 sayılı Kanun’un 6 ncı maddesiyle eklenen dokuzuncu fıkrasının iptal edildiği, eldeki davanın 01.08.2023 tarihinden sonra açıldığı, Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulunun “Her davada açıldığı tarihte tespit edilen vaziyet hükme ittihaz olunması iktiza eylemesine…” gerekçesini içeren 28.11.1956 tarihli ve 15/15 sayılı kararı ile “Her dava açıldığı tarihteki fiili ve hukukî duruma göre karara bağlanır.” genel hukukî prensibini hâvi Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 10.05.2017 tarihli ve 2017/3-990 Esas, 2017/954 Karar sayılı kararları ve Anayasa Mahkemesinin iptal kararının gerekçesi gözetilerek kamulaştırma bedeline dava tarihinden geçerli olmak üzere kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faiz işletilmesi yönündeki İlk Derece Mahkemesinin değerlendirmesinde bir isabetsizlik görülmediği gerekçesi ile davacı ... vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.V. TEMYİZA. Temyiz Yoluna BaşvuranlarBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.B. Temyiz SebepleriDavacı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf sebeplerini tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını talep etmiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukukî NitelendirmeUyuşmazlık, kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir. 2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2. Arazi niteliğindeki .. ili, .. ilçesi, .. Mahallesi 1203 parsel sayılı taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelir esas alınarak değer biçilmesi yerindedir.3.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.VI. KARARAçıklanan sebeplerle;Davacı ... vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,Davacı ... harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,03.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.