Kamulaştırma irtifak hakkı bedel tespiti davasında, davacı idarenin harçtan muafiyet hatası nedeniyle bölge adliye mahkemesi kararının düzeltilerek onandığı temyiz kararı.
Özet: Yargıtay, bir taşınmaz üzerindeki irtifak hakkı kamulaştırma bedelinin tespiti davasında, davacı idarenin belirlediği değer artışı, değer kaybı, münavebe deseni ve kapitalizasyon faiz oranları gibi unsurlara ilişkin itirazlarını yerinde görmeyerek ilk derece ve bölge adliye mahkemelerinin hesaplama yöntemlerinin uygun olduğunu belirtmiş; ancak, davacı idarenin harçtan muaf tutulması yönündeki usul hatasını Hukuk Muhakemeleri Kanununun 370. maddesi uyarınca düzelterek, istinaf başvurusunun esastan reddine dair bölge adliye mahkemesi kararını düzeltilerek onamıştır.
MAHKEMESİ : Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/1595 Esas, 2025/407 KararKARAR : Esastan retİLK DERECE MAHKEMESİ : Gündoğmuş Asliye Hukuk MahkemesiSAYISI : 2022/46 Esas, 2023/95 KararTaraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın davacı idare vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra, dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVADavacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; .. ili, .. ilçesi, .. Mahallesi 1 60... parsel sayılı taşınmazda kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.II. CEVAPDavalılar cevap dilekçesi sunmamıştır.III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla davanın kabulüne karar verilmiştir.IV. İSTİNAFA. İstinaf Yoluna Başvuranlarİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.B. İstinaf Sebepleri Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; objektif değer artışı uygulanmaması gerekirken %35 objektif değer artışı uygulanmasının hatalı olduğunu, değer kaybı oranının yüksek alınması nedeniyle kamulaştırma bedelinin fahiş belirlendiğini, münavebe deseninin uygun oluşturulmadığını, kapitalizasyon faiz oranının yüksek alındığını, taşınmaz üzerindeki muhdesatların bedele eklenmesinin yerinde olmadığını ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir. C. Gerekçe ve SonuçBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla dava konusu taşınmazın kuru tarım arazisi vasfında kabul edilerek net gelir yöntemi ile kamulaştırma bedelinin tespitinde yöntem olarak isabetsizlik bulunmadığı, münavebe desenin o yörede yetişen yaygın olarak yetişen ürünlerden birinci yıl buğday, buğday samanı; ikinci yıl arpa, saman olmak üzere iki yılda iki ürün şeklinde oluşturulması, dava konusu taşınmazın sulu tarım arazisi vasfında kabul edildiğinden kapitalisazyon faiz oranı %5 olarak alınması, dava konusu taşınmazın bulunduğu konum, merkezi yerlere uzaklığı dikkate alındığı %35 objektif değer artışı uygulanması, buna göre taşınmazın metrekare birim fiyatının 43,74 TL olarak hesaplanmasının yerinde olduğu, enerji nakil hattının güzergahı ile dava konusu taşınmazda kapladığı alan dikkate alınarak %25 değer azalışı uygulanarak değer düşüklüğü oranı tespit edilip kamulaştırma irtifak bedelinin belirlenmesinin yerinde olduğu anlaşılmakla davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZA. Temyiz Yoluna BaşvuranlarBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz SebepleriDavacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir. C. Gerekçe1. Uyuşmazlık ve Hukuki NitelendirmeUyuşmazlık, kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti istemine ilişkindir. 2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre, usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.3. Buna karşın, davacı idare harca tabi olduğu hâlde, harçtan muaf olduğuna hükmedilmesi bozmayı gerektirir.Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca kararın düzeltilerek onanması gerekir.VI. KARARAçıklanan sebeplerle;1.Davacı idare vekilinin temyiz itirazlarının reddine,2. Kamu düzeni gereği temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,3. İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının harca ilişkin (7) numaralı bendinin hükümden tümüyle çıkartılması, yerine “Alınması gereken 179,90 TL harçtan peşin alınan harcın mahsubu ile eksik alınan 99,20 TL'nin davacı idareden alınarak Hazineye gelir kaydına,'' cümlesinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,Davacı idareden peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,08.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.