2942 sayılı Kamulaştırma Kanununa dayalı irtifak hakkı bedel tespiti ve tescili davasında değerleme yöntemleri, bilirkişi raporu ve vekalet ücreti itirazlarının Yargıtayca temyiz incelemesi.
Özet: Taraflar arasındaki kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve tescili davasında, ilk derece mahkemesinin davanın kabulüne ilişkin kararı davacı idare tarafından istinaf edilmiş, bölge adliye mahkemesi başvuruyu kısmen kabul ederek ilk derece kararını kaldırıp yeniden hüküm kurmuştur; bölge adliye mahkemesi, taşınmazın değerlendirme yönteminin ve belirlenen bedelin uygun olduğunu, faiz hükmünde isabetsizlik olmadığını ve idare aleyhine vekalet ücreti takdirinin yerinde olduğunu belirtirken, davalılar lehine tek hukuki sebebe dayalı olmasına rağmen ayrı ayrı vekalet ücreti takdir edilmesini hatalı bularak bu yönden kısmi kabulle yeniden davanın kabulüne karar vermiştir.
MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/1582 Esas, 2025/469 KararKARAR : Yeniden esas hakkında verilen kararİLK DERECE MAHKEMESİ : Çorlu 3. Asliye Hukuk MahkemesiSAYISI : 2022/19 Esas, 2023/2 KararTaraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın davacı idare vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra, dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVADavacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; .. ili, .. ilçesi, .. (..) Mahallesi 3 64... parsel sayılı taşınmazda kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakların davacı idare adına tescilini talep etmiştir.II. CEVAP1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle: 2942 sayılı Kanun uyarınca davacı idare lehine irtifak hakkı tesis edilmesi için dava açılmış durumdadır. Ancak keşif neticesinde de görüldüğü üzere "tarla vasfından" çok "arsa" vasfına haiz bir arazinin varlığının söz konusu olduğunu, dava konusu taşınmazın .. şehir merkezine 1 km mesafede olduğunu, sulu tarım şartlarının geçerli olduğu ve bu anlamda verimin en üst seviyede olduğu bölgede yer aldığını, taşınmazın il merkezine, yerleşim yerlerine, ana arterlere, ithalat ve ihracat merkezlerine yakın olduğunu, alınan ürünün pazarlanmasındaki kolaylık vs. hususlar gözönünde bulundurularak objektif unsurun yüksek oranda uygulanması gerektiğini, bu nedenle taşınmazın değerinin tespitine ve masrafların davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.2.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; taşınmazın arsa vasfında olduğunu, kamulaştırma kararının hukuka aykırı olduğunu, idare lehine vekâlet ücreti hükmedilmesinin mümkün olmadığını ileri sürmüştür.III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla davanın kabulüne karar verilmiştir.IV. İSTİNAFA. İstinaf Yoluna Başvuranlarİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.B. İstinaf Sebepleri Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; bedelin yüksek belirlendiğini, bilirkişi raporunun eksik ve yetersiz hazırlandığını, rapora itirazların dikkate alınmadığını, objektif değer artış oranının ve kapitalizasyon faiz oranının hatalı alındığını, belirlenmesinde objektif değer artış oranı ile aynı nedenlerin kullanıldığını, münavebe ürünlerinin hatalı seçildiğini, ürünlerin verim ve fiyatın yüksek, giderlerinin düşük olduğunu, usuli kazanılmış hakkın dikkate alınması gerektiğini, faize, faiz başlangıç tarihine, faizin niteliğine itiraz ettiklerini, müvekkili idare aleyhine iki ayrı vekâlet ücreti takdir edilmesinin hatalı olduğunu, idare aleyhine vekâlet ücreti verilmesinin ve aksine lehine vekâlet ücreti takdir edilmemesinin hatalı olduğunu, hükmün doğru kurulması gerektiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.C. Gerekçe ve SonuçBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla arazi niteliğindeki taşınmaza olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelir esas alınarak değer biçilmesinin 2942 sayılı Kanun'un değerlendirmeye ilişkin hükümlerine aykırılık teşkil etmediği, taşınmazın niteliği, tamamının yüzölçümü, geometrik durumu ve enerji nakil hattı güzergahı dikkate alınarak değer düşüklüğü oranının belirlenmesinin de yöntemine uygun olduğu, değerlendirmeye esas alınan verilerin resmî veriler ile uyumlu ve bölgenin münavebe sistemine uygun olduğu, istinaf edenin sıfatına göre kamulaştırma bedelinin uygun bulunduğu, Mahkemece kurulan faiz hükmünde bir isabetsizlik görülmediği, davanın niteliği gereği davacı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinin ve aleyhine vekâlet ücreti takdir edilmesinin de yerinde olduğu anlaşıldığından, davacı idare vekilinin sair istinaf itirazları yerinde görülmediği; ancak dava konusu tek ve aynı hukuki sebebe dayandığından davalılar lehine tek vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiği hâlde, ayrı ayrı vekâlet ücreti takdir edilmesi doğru görülmediğinden davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.V. TEMYİZA. Temyiz Yoluna BaşvuranlarBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.B. Temyiz SebepleriDavacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir. C. Gerekçe1. Uyuşmazlık ve Hukuki NitelendirmeUyuşmazlık, kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti istemine ilişkindir. 2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre, usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.VI. KARARAçıklanan sebeplerle; Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,Davacı idareden peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,08.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.