bölge adliye mahkemesinin cmk 280. madde dışındaki nedenlerle verdiği bozma kararlarının, hırsızlık davasında adil yargılanma hakkını ihlal ettiği yargıtay ve anayasa mahkemesi tarafından tespit edilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin CMK 280. madde dışındaki nedenlerle verdiği bozma kararlarının, hırsızlık davasında adil yargılanma hakkını ihlal ettiği Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi tarafından tespit edilmiştir.

Özet: Ceza Dairesi, hırsızlık suçuna ilişkin bir davada, Bölge Adliye Mahkemesinin ilk derece mahkemesi kararını, Ceza Muhakemesi Kanununun 280/1 (e) ve (f) bentlerinde sınırlı olarak sayılan durumlar dışında, dosya üzerinden eksik inceleme ve yetersiz gerekçe gibi sebeplerle bozmasının hukuka açık ve ağır aykırılık teşkil ettiğini; bunun, Yargıtay Ceza Genel Kurulu ve Anayasa Mahkemesinin ilgili içtihatları uyarınca, mahkemeye erişim hakkını ihlal eden, yasal dayanağı bulunmayan ve hükümlerin hükümsüz sayılmasına yol açan usulsüz bir işlem olduğunu belirtmiştir.

2. Ceza Dairesi 2023/26892 E. , 2025/23136 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

SAYISI : 2022/2840 E., 2023/122 K.

SUÇ : Hırsızlık

HÜKÜM : İstinaf başvurusunun esastan reddi

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Onama

İlk Derece Mahkemesince hırsızlık suçundan verilen hükme yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 286/1. maddesi uyarınca temyiz edilebilir olduğu, 260/1. maddesi gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 291/1. maddesi uyarınca temyiz isteminin süresinde olduğu, 294/1. maddesi gereği temyiz dilekçesinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298/1. maddesi uyarınca temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

5271 sayılı Kanun’un 288. maddesinin ''Temyiz, ancak hükmün hukuka aykırı olması nedenine dayanır. Bir hukuk kuralının uygulanmaması veya yanlış uygulanması hukuka aykırılıktır.'' ve aynı Kanun'un 294. maddesinin ise; ''Temyiz eden, hükmün neden dolayı bozulmasını istediğini temyiz başvurusunda göstermek zorundadır. Temyiz sebebi ancak hükmün hukuki yönüne ilişkin olabilir.'' şeklinde düzenlendiği de gözetilerek; sanık müdafiinin temyiz isteminin "kararın usul ve yasaya aykırı olduğuna, suçun unsurlarına, suç vasfına, lehe hükümlerin uygulanmadığına" yönelik olduğu belirlenerek yapılan incelemede;

5271 sayılı Kanun’un 280. maddesinin 1. fıkrasının (e) ve (f) bentlerinde bölge adliye mahkemelerinin duruşma açmaksızın hükmün bozulmasına karar verebileceği hâllerin sınırlı olarak sayıldığı, dosya içeriğine göre Eskişehir 9. Asliye Ceza Mahkemesinin, 20.02.2019 tarihli ve 2018/427 Esas, 2019/365 Karar sayılı dosyasında verilen mahkûmiyet hükmüne yönelik sanık müdafiinin istinaf istemi üzerine yapılan inceleme neticesinde Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 13. Ceza Dairesinin, 18.03.2021 tarihli ve 2019/2050 Esas, 2021/430 Karar sayılı kararı ile “.. Suçun hukuki niteliğinin tespiti yönünden, hırsızlık anında otomobilin anahtarının üzerinde bulunup bulunmadığının araştırılması ve katılana sorulması, anahtarın üzerinde bulunduğu anlaşılırsa TCK'nun 141/1. maddesinin, otomobil başka bir anahtarla vb. çalıştırılmış ise TCK'nun 142/2-d maddesinin uygulanması gerektiğinin göz önüne alınması, ayrıca kamera görüntülerine göre aracı hırsızlayanın sadece sanık ... olduğu anlaşılmakla, diğer sanığın olaya iştirak edip etmediğinin ayrıntılı olarak araştırılması, gerektiğinde kullandığı cep telefonunun HTS ve sinyal kayıtlarından tespiti ile sonucuna göre sanıkların hukuki durumlarının tespiti gerekir iken, yazılı şekilde eksik inceleme ve yetersiz gerekçe ile hüküm kurulmuş olması...,” bahisle hükümlerin bozulmasına karar verildiği, ancak bozma kararında belirtilen hukuka aykırılıkların aynı Kanun’un 280. maddesinin 1. fıkrasının (e) ve (f) bentlerinde sınırlı olarak sayılan bozma nedenleri arasında gösterilmediği, Bölge Adliye Mahkemesi Ceza Dairesince davanın yeniden görülmesine karar verilmek suretiyle yapılacak duruşma sonucunda hukuka aykırılığın giderilmesi yerine, dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde bozma kararı verilmesinin ve anılan karara yönelik direnme yetkisi bulunmayan İlk Derece Mahkemesince yeniden hüküm kurulmasının yasal dayanağının bulunmadığı,

Nitekim Yargıtay Ceza Genel Kurulunun, 30.04.2025 tarihli ve 2024/6-490 Esas, 2025/197 Karar sayılı kararında “… bölge adliye mahkemelerinin, kanuni dayanağı bulunmayan (5271 sayılı Kanun'un 280. maddesinin birinci fıkrasının (e) ve (f) bentlerinde sayılanlar hariç) bozma kararları ile iş bu bozma kararına istinaden ilk derece mahkemesince tesis edilen kararların, görevsiz mahkeme tarafından verilmiş olmaları nedeniyle hukuka açık ve ağır aykırılıkla malul olduklarından hükümsüz sayılmaları gerektiğinin…” kabul edildiği, keza Anayasa Mahkemesinin 12.06.2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 09.01.2025 tarihli ve 2023/33667 sayılı kararı ile de “İstinaf Dairesi kanunda açıkça öngörülmüş hâller dışında bir nedenle bozma kararı vermiş, bunun sonucunda başvurucunun temyiz kanun yoluna başvurma hakkının elinden alınmasına yol açmıştır. Böylelikle istinaf kanun yolu incelemesine ilişkin kuralların İstinaf Dairesince yapılan yorumun kişilerce öngörülebilecek belirlilikte olmadığı ve kanunun lafzıyla çeliştiği görülmüştür. Diğer bir ifadeyle İstinaf Dairesinin bu kararıyla başvurucunun mahkemeye erişim hakkına kanuni dayanağı bulunmayan bir müdahalede bulunulmuştur. Açıklanan gerekçelerle İstinaf Dairesinin 5271 sayılı Kanun'da sınırlı olarak sayılı hâller dışında bir sebeple bozma kararı vermesiyle gerçekleşen müdahalenin kanuni dayanağının olmaması nedeniyle başvurucunun Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine..." hükmedilmekle yukarıda anılan şekilde verilen bozma kararlarının “hukuka açık ve ağır aykırılıkla malûl” olduğunun teyit edildiği dikkate alınmak suretiyle; Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 13. Ceza Dairesinin, 18.03.2021 tarihli ve 2019/2050 Esas, 2021/430 Karar sayılı kararı ile bozma üzerine verilen Eskişehir 9. Asliye Ceza Mahkemesinin, 17.10.2022 tarihli ve 2021/666 Esas, 2022/1187 Karar sayılı kararının hukukî değerden yoksun olduğu belirlenerek yapılan incelemede;

5271 sayılı Kanun'un 280. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendi uyarınca davanın yeniden görülmesine karar verilerek, duruşma açılıp, taraflar çağrılarak delillerin değerlendirilmesi sonucunda anılan Kanun maddesinin 2. fıkrasına göre hukuka aykırılığın Bölge Adliye Mahkemesince giderilmesi sonucunda yeniden hüküm kurulması gerektiğinin gözetilmemesi,

Bozmayı gerektirmiş, sanık müdafiinin temyiz nedenleri bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, diğer yönleri incelenmeyen hükmün bu sebepten dolayı 5271 sayılı Kanun’un 302/2. maddesi gereği Tebliğnâme'ye aykırı olarak BOZULMASINA, dava dosyasının, aynı Kanun’un 304/2. maddesi uyarınca Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 13. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 16.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.