kamulaştırma bedelinin tespiti davasında bölge adliye mahkemesinin miktar nedeniyle temyiz ret kararı, anayasa mahkemesi kararı uyarınca hatalı bulunmuştur.

Kamulaştırma bedelinin tespiti davasında Bölge Adliye Mahkemesinin miktar nedeniyle temyiz ret kararı, Anayasa Mahkemesi kararı uyarınca hatalı bulunmuştur.

Özet: Kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmazın tescili davasında, Bölge Adliye Mahkemesinin tarafların istinaf başvuruları üzerine ilk derece mahkemesi kararını düzelterek esas hakkında hüküm kurmasının ardından, davalının temyiz dilekçesini dava değeri nedeniyle reddetmesi üzerine Yargıtay, Anayasa Mahkemesinin 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 341. maddesinin kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkin davalar yönünden iptal kararı doğrultusunda, kamulaştırma davalarında miktar itibarıyla kesinlik sınırına bakılmaksızın temyizin mümkün olduğunu belirterek, Bölge Adliye Mahkemesinin temyiz dilekçesinin miktardan reddine dair ek kararının hatalı olduğuna ve kaldırılmasına hükmetmiştir.

5. Hukuk Dairesi 2025/9960 E. , 2025/16447 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2022/3141 Esas, 2024/980 Karar

KARAR : Esastan ret/ Düzeltilerek yeniden esas hakkında verilen karar

İLK DERECE MAHKEMESİ : Yalova 3. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2022/54 Esas, 2022/906 Karar

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın .. Makina İhtisas Organize Sanayi Bölgesi adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince, İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare ve davalı ... vekillerince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince 03.06.2025 tarihli ek kararla temyiz dilekçesinin miktardan reddine karar verilmiştir.

Ek karar davalı ... vekilince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra, dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

Dosya içeriğine göre Bölge Adliye Mahkemesince dava değeri dikkate alınarak temyiz dilekçesinin miktardan reddine karar verilmiş ise de 15.04.2022 tarihli ve 31810 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 24.02.2022 tarihli ve 2021/34 Esas, 2022/21 Karar sayılı kararı ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 341 inci maddesinin ikinci fıkrasının birinci cümlesinin “kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkin davalar” yönünden Anayasaya aykırı olduğuna ve iptaline karar verildiği gözetildiğinde; temyiz yoluna başvurulabilen kararları düzenleyen 6100 sayılı Kanun'un 362 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi için de aynı hususun uygulanması gerektiğinden temyiz incelemesine konu edilen kararın miktar itibarıyla kesinlik sınırına bakılmaksızın temyizinin olanaklı bulunduğu kabul edilmelidir.

Bu durumda temyiz dilekçesinin miktardan reddine ilişkin ek kararın hatalı olduğu anlaşılmakla; Bölge Adliye Mahkemesinin 03.06.2025 tarihli ek kararının ortadan kaldırılması gerekir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekilince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; .. ili, .. ilçesi, .. Köyü 2 06... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın davacı ... İmes Makina İhtisas Organize Sanayi Bölgesi adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare ve davalı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; taşınmazın metrekare değerinin yüksek hesaplandığını, eğimin tarımsal verime etkisinin dikkate alınmadığını, üç ürün münavebesinin hatalı olduğunu, 1/3 kuralının uygulanmaması gerektiğini, objektif değer artışında dikkate alınan kriterlerin hatalı olduğunu, taşınmazın 3. sınıf marjinal kuru tarım arazisi olarak tespit edildiğini, dekar başına verim miktarlarının yüksek hesaplandığını, dava konusu taşınmazın sulanmadığını, objektif değer artışı oranının yüksek hesaplandığını ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; taşınmaz sanayi parseli olup arsa vasfında olduğunu, taşınmazın metrekare değerinin çok düşük hesaplandığını, kamulaştırma bedelinin düşük olduğunu, kapitalizasyon faiz oranının hatalı olduğunu, objektif değer artışı oranının düşük olduğunu, münavebe ürün seçiminin hatalı olduğunu, ürünlerin ortalama verim miktarlarının hatalı olduğunu belirterek kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kuru arazi niteliğindeki dava konusu taşınmaza net ürün gelirine göre değer biçilmesinde yöntem olarak bir isabetsizlik bulunmadığı, dava konusu taşınmazın niteliği ve konumuna göre uygulanan kapitalizasyon faizi oranı ile objektif değer artışı oranının uygun olduğu, bilirkişi heyeti raporunda belirtilen münavebe ürünleri ve verilerinin bölgenin münavebe yapısı ve resmi tarım verileri ile uyumlu olduğu, ekonomik tarım yapılamayacağından üretim masraflarının brüt gelirin 1/3'ü oranında hesaplanmasında isabetsizlik bulunmadığı; ancak davanın 4 ay içerisinde sonuçlandırılmaması nedeniyle 6459 sayılı Kanun'la 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesine eklenen 9 uncu fıkra uyarınca işletilecek yasal faizle ilgili olarak hata yapıldığı, kaldırma kararından önce verdiği ilk kararında kıymet takdir komisyonunca belirlenen bedelin derhal ödenmesine, 7139 sayılı Kanun ile değişik 2942 sayılı Kanun'un 10/8 inci maddesine göre 3'er aylık vadeli mevduat hesabında nemalandırılan fark bedelin ise karar kesinleştiğinde ödenmesine karar verildiği ve fark bedelin İlk Derece Mahkemesinin ikinci karar tarihinde ödenmesine karar verildiği dikkate alındığında, fark bedele ikinci karar tarihine kadar yasal faiz işletilmesine karar verilmesi gerekirken, yazılı olduğu şekilde hüküm kurulması yerinde görülmediğinden davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiş, ayrıca temyiz başvurusunun reddine dair ek kararın usul ve kanuna aykırı olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arazi niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca gelir metodu esas alınarak değer biçilmesi yerindedir.

3.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Bölge Adliye Mahkemesince verilen 03.06.2025 tarihli ek kararın davalı yönünden ORTADAN KALDIRILMASINA,

2.Davalı ... vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davalıdan fazla alınan 615,40 TL temyiz harcı ve 3.033,70 TL temyize başvurma harcının istenildiğinde iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

08.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.