İstanbul 10. Asliye Ticaret Mahkemesinde görülen, feshedilen ticari satış sözleşmeleri sonrası iade edilmeyen avans bedelinin tahsili davası.
Özet: Davacı alıcı şirketin, davalı satıcı şirket ile ticari mal alım-satımına ilişkin akdettiği sözleşmelerin bazı eklerinin feshedilmesine rağmen, fesih anlaşmaları uyarınca ödenen avans bedelinin beş iş günü içinde iade edilmemesi ve mal tesliminin de yapılmaması üzerine, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 50.000 Euro avans alacağının temerrüt tarihinden itibaren yasal faiziyle tahsili amacıyla açtığı davada, davalının cevap vermediği ve sunulan bilirkişi raporunun davacının alacak iddialarını desteklediği belirtilmektedir.
T.C.
İSTANBUL10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİESAS NO : 2023/690 EsasKARAR NO : 2026/91DAVA : Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)DAVA TARİHİ : 30/10/2023KARAR TARİHİ : 11/02/2026Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı alıcı şirket ile davalı satıcı şirket arasında ... tarihli ... numaralı sözleşme ile mal alım-satım sözleşmesi imzalandığını, ... tarihli ... numaralı sözleşme ana sözleşme, dayanak sözleşme olarak ayakta kalarak teslim edilecek malların niteliği belirleyen 1-2-3-4 nolu ek sözleşmeler 25.08.2022 tarihinde imzalandığını, ancak ek 3 nolu sözleşme ile ek 4 nolu sözleşme taraflar bir araya gelerek 15.12.2022 tarihide fesih edilmiş, buna ilişkin fesih sözleşmelerinin düzenlendiğini, fesih edilmeden önce müvekkil şirket malın ücretini davalı tarafa göndermiş ancak fesih sözleşmelerinden sonra tüm taleplere rağmen müvekkilin ödediği mal bedeli müvekkil şirkete iade edilmemiş, mal teslimi de yapılmadığını, fesih sözleşmelerinin 3. maddesinde özetle ; alıcı tarafından davalı tarafa gönderilen avans tutarının davalı satıcı tarafından fesih sözleşmelerinin imzalandığı tarihten itibaren 5 iş günü içinde müvekkilime iade edileceğinin kararlaştırıldığını, davacının sözleşme gereği 5 iş günü içinde avansın iade edilmesini beklemiş; ancak bu süre içinde iade edilmemesi üzerine, 9 Şubat 2023 tarihinde davalı tarafa E- mail yoluyla ihtarname göndererek avans olarak gönderilen paranın en geç 20.02.2023 tarihine kadar euro cinsinden iadesini talep ettiğini, ihtarnameye rağmen bu güne kadar avans olarak gönderilen meblağlar müvekkilime iade edilmemiş, mal teslimi de yapılmadığını, bilirkişi incelemesi sonucunda banka havalelerinin ve sözleşmelerin incelenmesiyle tüm alacağımız EURO cinsinden yargılama sırasında ortaya çıkacak olup fazlaya ilişkin haklarımız baki kalmak kaydıyla şimdilik 50.000Euro alacağımız için iş bu dava ikame edildiğini, ayrıntılı olarak açıkladıkları uyuşmazlık hakkında 17.08.2023 tarihinde Arabuluculuğa başvurulduğunu ancak anlaşmanın sağlanamadığını, arabuluculuğa başvurma şartını yerine getirdiklerinden işbu davayı açma zaruretinin hasıl olduğunu, 21.06.2022 tarihli 120 numaralı sözleşmenin 11.2.numaralı maddesinde özel yetki maddesi düzenlendiği ve her iki tarafta tacir olduğundan bu yetki sözleşme geçerli olup davamızı İstanbul Ticaret mahkemelerinde ikame etmiş bulunduklarını belirterek fazlaya ilişkin talep ve dava hakkımız saklı kalmak kaydıyla, taraflar arasındaki sözleşmenin feshinden önce davalıya ödenen avans nedeniyle mevcut alacağının şimdilik 50.000 Euroluk kısmının temerrüt tarihi olan 20.02.2023 tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanunun 4/ A maddesi uyarınca devlet bankalarınca EURO cinsinden bir yıllık mevduat hesabına uygulanan en yüksek faiz işletilmek suretiyle tahsili ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP: Davalı tarafa usulüne uygun dava dilekçesi tebliğ edilmiş ancak davaya cevap verilmemiştir. DELİLLER VE GEREKÇE;Dava ticari satım sözleşmesi sebebiyle ödenen avansın sözleşme kapsamında iadesi talebidir.Davacı alıcı ile davalı satıcı arasında başta ... tarih ve ... numaralı sözleşme müteakip... tarih ve ek 1, 2, 3 ve 4 nolu sözleşmeler imzalanarak belli bedellerle belli, tarihlerde teslim edilmek üzere mal satım sözleşmeleri imzalanmıştır. Bilahere üzerinde herhangi bir tarih olmayan "... tarihli ... numaralı Kontrat'ın 4 numaralı Sözleşme ile ilgili 4 numaralı Ekine ait Anlaşma" başlıklı anlaşmadan ek 4 nolu sözleşmenin karşılıklı feshedildiği ve davalının 194.415.688,02 Ruble'yi 5 iş günü içinde ödeyeceğinin kararlaştırıldığı görülmüştür. Başkaca dosyaya delil bildirme ve tercüme yapma ve tasnif etme süresi içerisinde sunulan belgelerden fes,f ve iade hükmü içeren karşılıklı bir belgeye rastlanmamıştır.Öte yandan davalının bildirilen banka hesap hareketleri de celp edilmiş ve dosya bilirkişi heyetine tevdi edilmiştir.Dosya Mali Müşavir, Makine Mühendisi ve Uluslararası Mesafeli Satım Sözleşmeleri Konusunda Uzman Hesap Uzmanından oluşan bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, düzenlenen 26/09/2024 tarihli raporda; Mahkemenizde yargılama süreci devam etmekte olan... Esas Sayılı dosyada davacı ... Şti. ‘nin davacı yana sipariş verdiği mallarla ilgili taraflar arasında bağıtlanan Ana Sözleşme Eki 1, 2, 3 ve 4 nolu EK Sözleşmenin 3. Ve 4. Nolu Ek Sözleşmelerin tarafların anlaşarak feshetmeleri üzerine fesihten önceki süreçte ödenen avans bedelinin Sözleşmeye göre iade edilmesi gerektiği halde iade edilmediği gerekçesiyle açılan Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davada görüş ve kanaatlerinin aşağıda açıklandığı şekilde oluştuğunu, dosyaya mübrez belgelerden 21.06.2022 tarihli 120 numaralı Kontratın 4 numaralı Sözleşme ile ilgili 4 numaralı EKİ’ne ait Anlaşma uyarınca tarafların 21.06.2022 tarihli 120 numaralı Kontratın 4 nolu Sözleşmesi ile ilgili 4 numaralı Ekini feshettikleri, satıcının, mahsup edilmiş olan 194.415.568,02 Ruble tutarında avans ödemesini Anlaşmanın imzalandığı tarihten itibaren 5 (Beş) takvim günü içerisinde işbu Anlaşmanın 5. Bölümünde belirtilen alıcının tediye hesabına iade etmeyi taahhüt ettiğini, dolayısıyla sözleşme ile üstlenilen edimin ifası kapsamında davalı şirkete ödenen ve fakat sözleşmenin karşılıklı fesih ile sona ermiş olması nedeniyle davacıya iade edilmeyen dava konusu bedellerin iade edilmesi gerektiğinin düşünüldüğünü, dosyaya mübrez belgelerden özellikle bankadan gönderilen CD içeriğine göre davacının davalıya yaptığını iddia ettiği ödemeler ile ilgili tespit yapılamadığı nazara alındığında davacının alacağının gönderilen CD içeriği nazara alındığında ispatlanamadığını, diğer bir ifade ile davacının iş bu şartnameler kapsamında davalıtya yaptığını iddia ettiği ödemeleri ispat edici (kendi sunmuş olduğu apostil evrakları haricinde) vesaik sunması gerektiğini, diğer taraftan davacının dosyaya sunduğu apostilli vesaiklere göre şartnaler kapsamında davalıya 450.374.116,98 Ruble tutarında ödeme yaptığı müşahede edilmekte olduğunu, bu yönü ile davalının kendisine fazladan ödenen 204.414.782,71 Ruble tutarındaki ödemelerin davacı şirkete iadesinin gerektiğini, davacının iş bu davada ki talebinin Euro cinsinden olduğunu, 30.10.2023 dava tarihi itibari ile 204.414.782,71 Ruble nin karşılığının;204.414.782,71 Ruble*0,3007,= 61.467.525,16 TL, 61.467.525,16 TL/ 29,8143= 2.061.679,30 Euro olabileceğinin hesaplandığını, davacının iş bu davada ki talebinin 50.000,00 Euro olduğu nazara alındığında fazladan hesaplanan 2.011.679,30 Euro ile ilgili takdir ve değerlendirmenin Mahkemeye ait olduğu belirtilmiştir. Dosya yeniden bilirkişilere tevdi edilmiş, düzenlenen 19/02/2025 tarihli ek raporda; taraflar arasında imzalanan 21.06.2022 tarihli 12 Numaralı Kontrat/hükümlerinin “Kontratın Fiya tı ve Toplam Tu tarı” başlıklı maddesin de kontrat bedelinin Avro cinsinden olduğunun ifade edildiği, ancak yine dosyaya mübrez belgelerden 21.06.2022 tarihli 120 numaralı Kontratın 4 numaralı Sözleşme ile ilgili 4 numaralı EKİ’ne ait Anlaşma uyarınca mahsup edilmiş olan 194.415.568,02 tutarın Ruble şeklinde iade edileceğinin taahhüt edildiği, hâl böyle olunca nihai takdir ve kanaat Mahkemeye ait olmak üzere: her ne kadar davacı tara fından Euro cinsinden talepte bulunulmuşsa da iade edilecek bedelin “Ruble” olarak kararlaştırılmış olması hasebi ile alacağının ruble ü zerinden iadesinin mümkün olduğunun ifade edilebileceği, nitekim davalı tarafından iadelerinde ruble cinsinden gerçekleştirildiği, Mahkemece aksi kanaatte olunması yani gerek sözleşmede kontrat bedelinin euro cinsinden kararlaştırılmış olması gerekse de ödemelerin euro cinsinden yapılmış olması nedeniyle iadenin de euro cinsinden olacağına dair takdirin Mahkemeye ait olduğu, bu noktadan itibaren açıklamalarına her iki ihtimal de nazara alınmak sureti ile takdiri Mahkemeye ait olmak üzere iadeye konu bedelin hesaplanması yolu ile devam edildiğinde; takdire göre davacının alacağının yapılan ödeme cinsi (ruble) üzer inden hesap edi lmesi durumunda; bu yönü ile davalının kendisine fazladan ödenen 195.203.524,19 Ruble tutarındaki ödemelerin davacı şirkete iadesinin gerektiği, davacının iş bu davada ki talebinin Euro cinsinden olduğu, 30.10.2023 dava tarihi itibari ile 195.203.524,19 Ruble nin karşılığının; 195.203.524,19 Ruble*0,3007,= 58.697.699,72 TL 58.697.699,72 TL/ 29,8143= 1.968.776,72 Euro olabileceğinin hesaplandığı, davacının iş bu davada ki talebinin 50.000,00 Euro olduğu, takdire göre davacının alacağının yapılan sözleşme cinsi (Euro) üzerinden hesap edilmesi durumunda; davacının alacağının 7.302.258,85 Euro (gönderilen avans) -2.962.581,50 Euro (iade edilen) - 501.746,00 Euro (Yapılan ihracat) = 3.873.931,35 Euro olabileceği, her iki durumda da davacının iş bu davada ki talebinin 50.000,00 Euro olduğu nazara alındığında fazladan hesaplanan alacaklar ile ilgili takdir ve değerlendirmenin Mahkemeye ait olduğu belirtilmiştir.Görüldüğü üzere davacı ile davalı fesih sözleşmesi ile 194.415.688,02 Ruble'nin 5 iş günü içinde davacıya iadesine karar vermişler, davalı ise bunu iade ettiğini, ödediğini ispat edememiştir. Bu sebeple davacının davalıdan bu miktar alacağı olduğu kanaatine varılmıştır. Her ne kadar davacı taraf ısrarla alacağın Euro cinsinden ödenmesini talep etmiş ise de iade sözleşmesinde açıkça bu miktar Ruble cinsinden belirlendiğinden, tarafların bu miktarın iadesine ilişkin son iradelerinin Ruble cinsinden tahakkuk ettiği kanaatine varılarak Euro cinsinden talebin reddine, Ruble cinsinden talebin kabulüne karar verilerek aşağıdaki gibi hüküm kurmak gerekmiştir.İade mükellefiyetinin doğduğu tarihte, ıslah ile talep edilen 3.873.931,35 Euro'nun karşılığı 115.498.551,44 TL olup, kabul edilen 194.415.688,02 Ruble'nin karşılığı da 58.460.797,38 TL olduğundan davalı tarafın aradaki fark kadar dava kazandığı kabulü ile yargılama masrafları ve vekalet ücreti bu hesap üzerinden yapılmıştır.HÜKÜM: Gereçeleri yukarıda açıklandığı üzere;1-Davanın KISMEN KABUL KISMEN REDDİNE,-Davacı vekilinin EURO cinsinden ödeme talebinin reddine,-194.415.688,02 RUBLE'nin 20/02/2023 tarihinden itibaren 3095 sayılı faiz kanunu'nun 4/a maddesine göre işleyecek faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine 2-Harçlar Kanunu gereğince ve karar tarihi itibariyle alınması gereken 3.993.457,07 TL karar ve ilam harcından peşin alınan 25.545,81 TL harcın mahsubu ile bakiye 3.967.911,26 TL harcın Davalıdan alınarak hazineye irad kaydına,3-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T'ne göre hesaplanan 1.640.607,97-TL nisbi vekalet ücretinin davalıdan alınarak kendisini vekil ile temsil eden Davacıya verilmesine,4-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T'ne göre hesaplanan 1.626.377,54-TL nisbi vekalet ücretinin davacıdan alınarak kendisini vekil ile temsil eden davalıya verilmesine,5-Davacı tarafından yapılan 25.545,81 TL peşin/nisbi harcı, 30.000,00 TL bilirkişi ödemeleri, 1.067,00 TL tebligat+posta+diğer masraflar, olmak üzere toplam 56.612,81 TL yargılama giderinin kabul red oranı dikkate alınarak; 28.655,16 TLnin Davalıdan alınarak Davacıya verilmesine, bakiye yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına6-6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-(11)-(13) maddesi ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.120,00 TL arabuluculuk ücretinin davanın kabul reddi oranında yapılan hesaplama neticesinde 1.579,22 TL'sinin davalıdan, 1.540,78 TL'sinin davacıdan tahsili ile Hazine adına gelir kaydına,7-Dosyada kullanılmayan bakiye gider avansının HMK.’nın 333. ve HMK yönetmeliğinin 47/1 maddeleri uyarınca karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran tarafa ödenmesine,Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, kararın tebliğinden itibaren 2 Hafta süre içerisinde Bölge Adliye Mahkemesine İSTİNAF yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.11/02/2026Başkan ... ¸e-imzalıdır Üye ... ¸e-imzalıdır Üye ... ¸e-imzalıdır Katip ... ¸e-imzalıdır