Kamulaştırmasız el atma yoluyla enerji nakil hattı geçirilen taşınmazda pilon yeri ve irtifak hakkı bedeli davasında değerleme ve usul eksiklikleri nedeniyle Yargıtayca bozulan yargılama süreci.
Özet: Bu dava, davacıya ait taşınmaza kamulaştırmasız el atılarak enerji nakil hattı ve pilon dikilmesi nedeniyle pilon yeri bedeli ile irtifak hakkı karşılığının tahsili talebiyle açılmış olup, yerel mahkeme kararının usul eksiklikleri ve bilirkişi raporlarındaki hatalar sebebiyle iki kez bozulmasının ardından, son karar davalı idarelerden biri yönünden reddedilirken diğerine karşı kısmen kabul edilmiştir. Hem davacılar hem de kabul edilen davalı tarafından yapılan temyizlerde vekalet ücreti, uzlaşma dava şartı, tazminat bedelinin yüksekliği, kapitalizasyon faiz oranı ile değer düşüş oranının hatalı olduğu ileri sürülmekte ve yüksek mahkeme tarafından arazinin net gelir esasına göre değerlemesi ile değer düşüklüğünün titizlikle değerlendirilmesi gerektiği üzerinde durulmaktadır.
5. Hukuk Dairesi         2024/10300 E.  ,  2025/7997 K.
"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2019/178 Esas, 2020/37 Karar
DAVA TARİHİ : 04.08.2015
KARAR : Kısmen kabul
Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılarak üzerine pilon dikilip enerji nakil hattı geçirilen taşınmazın pilon yeri bedeli ile irtifak hakkı karşılığının tahsili davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda davanın; davalı ... Genel Müdürlüğü yönünden reddine, davalı ... yönünden ise kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Mahkeme kararı davacılar ve davalı ... vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; davacının maliki olduğu Van ili,....ilçesi, ... köyü 1 21... parsel sayılı taşınmaza davalı idare tarafından enerji nakil hattı geçirilmek ve pilon dikilmek suretiyle kamulaştırmasız el atılması nedeniyle, irtifak ve pilon yeri bedelinin davalı idarelerden tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
Davalı ... Genel Müdürlüğü vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 13.10.2015 tarihli ve 2015/159 Esas, 2015/198 Karar sayılı kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Birinci Bozma Kararı
1. Mahkemenin 13.10.2015 tarihli ve 2015/159 Esas, 2015/198 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
2. Dairemizce yapılan inceleme sonucunda; dava konusu taşınmaza hangi tarihte el atıldığı ve sorumlu idare; taraflardan delilleri sorulmak ve gerekli görüldüğü takdirde tanık da dinlenmek suretiyle tespit edilerek, el atma tarihinin 04.11.1983 tarihinden sonra olduğunun belirlenmesi halinde işin esasına girilerek hüküm kurulması gerektiği gözetilmeden, eksik inceleme ve yazılı gerekçe ile davanın usulden reddine karar verilmesi doğru görülmediği gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.
B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin 20.03.2018 tarihli ve 2016/221 Esas, 2018/268 Karar sayılı kararı ile davanın davalı ... yönünden kısmen kabulüne, davalı ... Genel Müdürlüğü yönünden reddine karar verilmiştir.
C. İkinci Bozma Kararı
1. Mahkemenin 20.03.2018 tarihli ve 2016/221 Esas, 2018/268 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacı ve davalı ... vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
2. Dairemizce yapılan inceleme sonucunda; dava konusu taşınmaza değerlendirme tarihi 2015 yılı olmasına rağmen 2016 yılı resmi verileri esas alınmak suretiyle hesap yapan rapora göre karar verilmesi ve hükme esas alınan bilirkişi raporunda münavebeye esas alınan ürünlerden yoncanın net gelirinin hesabı yapılırken masraf düşülmemesi sonucu fazla bedele hükmedilmesi doğru görülmediği gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.
B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Son Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın davalı ... Genel Müdürlüğü yönünden reddine, davalı ... yönünden ise kısmen kabulüne karar vermiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve davalı ... vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; davalı ... Genel Müdürlüğü lehine vekâlet ücreti takdir edilmemesi gerektiğini ileri sürerek kararın bu hususta düzeltilmesini talep etmiştir.
2. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; uzlaşma dava şartı yerine getirilmediğinden davanın dava şartı yokluğundan reddine karar verilmesi gerektiğini, tazminat bedelinin yüksek hesaplandığını, kapitalizasyon faiz oranının %7 alınması gerektiğini, %35 değer azalış oranın yüksek olduğunu, müvekkil idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmediğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesinin atfıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 428 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.
2. Arazi niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca net geliri esas alınarak değer biçilmesi ve aynı Kanun'un 11 inci maddesinin son fıkrası uyarınca taşınmazın niteliği, tamamının yüzölçümü, geometrik durumu ve enerji nakil hattı güzergâhı dikkate alınarak değer düşüklüğü oranı belirtilmek suretiyle irtifak hakkı karşılığının ve pilon yeri bedelinin tespit edilmesi yerindedir.
3.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukukî nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacılar ve davalı ... vekillerinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
4. Mahkemece davalı ... tarafından pilon yeri olarak el atılan kısmın tapusunun iptali ile davalı idare adına tesciline karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması bozmayı gerektirir.
Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden kararın düzeltilerek onanması gerekir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Davacılar ve davalı ... vekillerinin diğer temyiz itirazlarının reddine,
2.Davacılar ve davalı ... vekillerinin temyiz itirazının kısmen kabulü ile Mahkeme kararının hüküm fıkrasının;
a) 2 numaralı bendinde yer alan "ve D1 harfi ile gösterilen 6471, 54... " ibaresinin çıkartılması yerine "harfi ile gösterilen 6471,54" ibaresinin yazılması,
b) 2 numaralı bendinin sonuna “fen raporunda D1 ile gösterilen 400 m²lik kısmın davacıların hissesi oranında tapusunun iptali ile davalı ... lehine tesciline” ibaresinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
Taraflardan peşin alınan temyiz harçlarının istek halinde iadesine,
20.05.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.