2942 sayılı kamulaştırma kanununa göre yol yapımı amacıyla taşınmazın kamulaştırma bedeli tespiti, değerleme metodu ve arta kalan kısmın akıbeti üzerine temyiz incelemesi.

2942 sayılı Kamulaştırma Kanununa göre yol yapımı amacıyla taşınmazın kamulaştırma bedeli tespiti, değerleme metodu ve arta kalan kısmın akıbeti üzerine temyiz incelemesi.

Özet: Kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmazın yol olarak terkini davasında, ilk derece mahkemesinin davanın kabulüne dair kararını davacı idarenin istinafı üzerine inceleyen bölge adliye mahkemesi, bilirkişi raporundaki kapitalizasyon faizi ve objektif değer artışı oranlarını doğru bulmuş, kamulaştırılmayan arta kalan kısmın da niteliği gereği kamulaştırmaya dahil edilmesi gerektiğini belirtmiş ancak ilk derece mahkemesinin taşınmazın tamamının yol olarak terkinine karar vermesini hatalı bularak, kamulaştırılan kısmın terkinine ve arta kalan kısmın idare adına tesciline hükmetmek suretiyle kararı düzelterek yeniden esas hakkında karar vermiş olup, davacı idare vekili bu kararı önceki istinaf sebeplerini yineleyerek temyiz etmiştir.

5. Hukuk Dairesi 2024/9244 E. , 2025/7664 K.

"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2022/2630 Esas, 2024/1055 Karar

DAVA TARİHİ : 27.08.2020

KARAR : Düzeltilerek yeniden esas hakkında verilen karar

İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 2. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2020/122 Esas, 2021/211 Karar

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak terkini davasında yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Kocaeli ili, ... ilçesi, ... köyü 1830 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkinini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; objektif değer artışının yüksek belirlendiğini, kapitalizasyon faizinin belirlenmesine esas alınan unsurların mükerrer olarak objektif değer artışının belirlenmesinde de kullanıldığı gözetilmeden kamulaştırma bedelinin fazla belirlendiğini, münavebe ürünlerinin resmi verilere uygun alınması gerektiğini, bilirkişi raporunda ürünlerin en yüksek verimleri esas alınarak tespit yapıldığını, taşınmazın bulunduğu bölgede sulu ve kuru arazide hangi ürünlerin ekilebileceğinin, bunların yıllara göre dekara ortalama verim miktarlarının, yine değerlendirme yılındaki dekar başına üretim masraflarının ve hasat dönemindeki ortalama toptan satış fiyatlarının ilgili kurumlardan sorulması ve arazinin sulama durumunun tutanağa yazılması gerektiğini, bilirkişi heyetinin tespit ettiği kamulaştırma bedelinin bu hususlar gözetilmeden karara esas alındığını, dava konusu parselin kamulaştırmadan arta kalan kısmı için kamulaştırma bedeli hesaplandığını, davacı olarak müvekkil idarenin arta kalan kısım yönünden herhangi bir talebi olmadığını, mahkemenin taleplerini aşarak karar verilmesinin usul ve kanuna aykırı olduğunu, mahkemece hüküm kısmında dava konusu taşınmazın tümünün yol olarak terkinine karar verildiğini, dava konusu parselin 576,35 m²lik kısmının yol olarak terkini 383,65 m²lik kısmın ise yol olarak ... adına tesciline karar verilmesi gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda arazi vasfında kabul edilen taşınmaza %4 oranında kapitalizasyon faizi ve %70 oranında objektif değer artışı uygulanmak suretiyle hesap edilmesinde bir isabetsizlik görülmediği, ayrıca taşınmazın tamamı 960 m² olup 576,35 m²sinin kamulaştırmaya konu edildiği, kamulaştırmadan arta kalan kısmın 381,69 m² olduğu, bilirkişilerce bu kısmın ince uzun bir şekle sahip olması, dere ve bağlantı yolu arasında kalması, yapılaşmanın kısıtlanması nedenleriyle kamulaştırılan kısma dahil edilmesi gerektiği yönündeki değerlendirmesi doğru görüldüğü; ancak dava konusu taşınmazın 576,35 m²lik kısmının yol olarak terkinine, arta kalan 383,65 m²lik kısmının ise yol olarak ... adına tesciline karar verilmesi gerekirken tamamı yönünden terkin kararı verilmesi doğru görülmediği gerekçesiyle davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arazi niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca gelir metodu esas alınarak değer biçilmesi ve tespit edilen bedelin davalı tarafa ödenmesi, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile yol olarak terkinine karar verilmesi yerindedir.

3. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre; davacı idare vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

4. Dava konusu taşınmazın ada ve parsel numarasının değiştiği gözetilerek infazda tereddüt oluşmaması için yeni bilgileri üzerinden tescil hükmü kurulması gerektiğinin düşünülmemesi doğru değildir.

Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca Bölge Adliye Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Davacı idare vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2.Davacı idare vekilinin temyiz itirazının kısmen kabulü ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının kararının hüküm fıkrasının (B-1, B-2) nolu bentlerinde yer alan "1830" ibarelerinin çıkarılarak yerine "1 77... " ibaresinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine

15.05.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.