2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu uyarınca taşınmazın kamulaştırma bedeli tespiti ve tapuya tescili davasında, Bölge Adliye Mahkemesinin usuli kazanılmış hak ve faiz işletilmesi hususlarını içeren esastan hüküm kuran kararının temyiz incelemesi.
Özet: Davacı idarenin kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmazın tescili talebiyle açılan davada, ilk derece mahkemesinin kararının davacı idarece iki kez istinaf edilmesi üzerine Van Bölge Adliye Mahkemesi, taşınmazın metrekare birim fiyatı, kapitalizasyon faiz oranı ve objektif değer artışı hesaplamalarında bir isabetsizlik görmemekle birlikte, ilk hükümle davalı tarafça istinaf edilmeyen ve davacı idare lehine usuli kazanılmış hak oluşturan önceki kamulaştırma bedelinin göz ardı edilerek daha yüksek bedele hükmedilmesini ve faiz hesaplamasını hatalı bularak ilk derece mahkemesi kararını kaldırıp yeniden esas hakkında hüküm kurmuş, bu karar davacı idare vekilince temyiz edilmiştir.
5. Hukuk Dairesi         2025/4208 E.  ,  2025/15608 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Van Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2024/4312 Esas, 2025/36 Karar
KARAR : Yeniden esas hakkında verilen karar
İLK DERECE MAHKEMESİ : Çukurca Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2022/165 Esas, 2023/149 Karar
Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tapuya tescili ile yol olarak terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davacı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davacı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekilince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Hakkari ili, ... ilçesi, ... köyü 1 33... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tesciline, yol olarak terkinine karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesi sunmamıştır.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazın tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline ve yol olarak terkinine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; kararın usul ve kanuna aykırı olduğunu, raporun bilimsel ölçütlere göre hazırlanmadığını, münavebenin hatalı alındığını, yoncanın çok yıllık bitki olduğundan münavebede yer almaması gerektiğini, kapitalizasyon faiz oranının yüksek belirlendiğini, objektif değer artışının fazla olduğunu, kapitalizasyon faizinin belirlenmesinde kullanılan kriterlerin aynı zamanda objektif değer artışının belirlenmesinde kullanıldığını, vekâlet ücretinin vekile değil tarafa ait olduğunu, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı tarafa yükletilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile sulu tarım arazisi niteliğindeki dava konusu taşınmaza o yörede mutat olarak ekilen münavebe ürünleri buğday, yonca, susam ve çeltik ürünleri verileri esas alınarak olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net geliri üzerinden bilimsel yolla değer biçilerek taşınmazın metrekare birim fiyatının 2020 yılı dava tarihine göre 27,46 TL olarak hesaplanmasında, kapitalizasyon faiz oranının %4 olarak alınmasında, dosya kapsamı, bilirkişi raporu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün parsel sorgulama sisteminin incelenmesinden anlaşılan taşınmazın niteliği, geometrik durumu, özelliği dikkate alınarak %30 oranında objektif değer artışı verilmesinde, dava 4 ay içinde sonuçlandırılamadığından, kanun hükmü gereği dava tarihinden 4 ay sonrasından karar tarihine kadar yasal faize hükmedilmesinde, davacı idare lehine vekâlet ücretine hükmolunmamasında bir isabetsizlik görülmediği; ancak İlk Derece Mahkemesince, Dairelerinin ilk kaldırma kararı öncesi verilen 22.04.2021 tarihli ve 2020/419 Esas, 2021/433 Karar sayılı kararı ile kamulaştırma bedelinin 51.944,96 TL olarak belirlendiği, söz konusu kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmediği anlaşılmakla bu hususun ilk hükmü istinaf eden davacı kurum lehine usuli kazanılmış hak oluşturduğu ve usuli kazanılmış hak hususunun resen gözetilmesi gerektiği gözardı edilerek daha yüksek kamulaştırma bedeline hükmedilmesi doğru görülmediğinden ve ilk kararla peşin ödenmesine karar verilen 51.944,96 TL'ye ilk karar tarihine kadar, son kararla peşin ödeme kararı verilen ilave bedele ise son karar tarihine kadar faiz işletilmesi gerekirken, tespit edilen tüm bedele son karar tarihine kadar faiz işletilmesi hatalı bulunduğundan; davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkeme kararının kaldırılmasına, yeniden esas hakkında hüküm kurularak davanın kabulüne karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, ... olarak kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.
2. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Arazi niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelir esas alınarak değer biçilmesi yerindedir.
3. Dava konusu taşınmazın hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda belirtilen özelliklerine ve dosya kapsamına göre uygulanan kapitalizasyon faiz oranı ve objektif değer artış oranı uygun görülmüştür.
4. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin ... numaralı başvuru sonucu verilen 23.10.2018 tarihli kararı ve Anayasa Mahkemesinin 2016/9364 başvuru numaralı, 01.06.2019 tarihli ve 30791 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan kararı da göz önüne alındığında davanın niteliği gereği davacı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesi uygundur.
5.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
27.11.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.