5. Hukuk Dairesince kamulaştırma bedelinin tespiti ve yol olarak tescili davasında taşınmaz değerlemesi ile usul eksiklikleri nedeniyle verilen birden fazla bozma kararı sonrası temyiz incelemesi.
Özet: Bu yargılamada, kamulaştırma bedelinin tespiti davasında yerel mahkemenin, taşınmazın kapama karışık meyve bahçesi niteliğini göz ardı ederek tarım arazisi olarak değerlendirmesi, üzerindeki yapı bedelini hesaba katmaması, objektif değer artırıcı unsur oranını hatalı belirlemesi, eksik mirasçıların davaya dahil edilmemesi ve vekalet ücreti takdirinde yanlışlık yapması gibi önemli eksiklikler nedeniyle Yargıtay tarafından birden çok kez bozulduğu, bu süreçte taşınmazdaki farklı türdeki meyve ağaçlarının alanlarına göre oranlanarak değer tespiti yapılması gerekliliğinin vurgulandığı anlaşılmaktadır.
5. Hukuk Dairesi         2024/10425 E.  ,  2025/7528 K.
"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2023/114 Esas, 2024/270 Karar
DAVA TARİHİ : 19.10.2012
KARAR : Kabul
Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.
Mahkeme kararı davacı idare ve bir kısım davalılar vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Yalova ili, ..., köyü 112 (yenileme ile 1 27... parsel) sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın müvekkili idare adına yol olarak tescilini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalılar cevap dilekçesi sunmamıştır.
III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 18.03.2015 tarihli ve 2013/455 Esas, 2015/117 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Birinci Bozma Kararı
1. Mahkemenin 18.03.2015 tarihli ve 2013/455 Esas, 2015/117 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacı idare ve bir kısım davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
2. Dairemizce yapılan inceleme sonucunda; taşınmaza kapama karışık meyve bahçesi niteliğine göre değer biçilmesi için bilirkişi kurulundan ek rapor alınması, bu mümkün değilse yeniden oluşturulacak bilirkişi kurulu katılımıyla keşif yapılarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, tarım arazisi olarak değer biçen bilirkişi kurulu raporu hükme esas alınmak suretiyle yazılı şekilde hüküm kurulması, dava konusu taşınmazın konumu ve bilirkişi kurulu raporunda belirtilen özellikleri dikkate alınarak, tespit edilen metrekare birim fiyatına ilave edilecek objektif değer artırıcı unsurun % 150 oranında olacağı gözetilmeden, daha ... objektif değer artış oranı kabul eden bilirkişi raporuna göre fazla bedele hükmedilmesi, davacı idare tarafından düzenlenen kıymet takdir raporunda ve acele el koyma dosyasında taşınmaz üzerinde yapı bulunduğu tespit edildiği hâlde, mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda gerekçesi açıklanmadan yapı bedelinin hesaplamaya dahil edilmemesi, dosyada mevcut Karamürsel Sulh Hukuk Mahkemesinin 1996/54 Esas, 1996/37 Karar ve Yalova Sulh Hukuk Mahkemesinin 2000/34 Esas, 2000/24 Karar sayılı veraset ilamlarına göre taşınmaz maliklerinden ... mirasçısı olan ...'nun mirasçılarından ... (...) davaya dahil edilmediği hâlde, adı geçen mirasçının hissesini de kapsar şekilde tam paya göre kamulaştırma bedelinin fazla tespiti ve dava aynı hukuki sebepten kaynaklandığından kendilerini vekil ile temsil ettiren davalılar lehine tek vekâlet ücretine hükmedilmesi gerekirken farklı vekille temsil edildikleri gerekçesiyle davalılara ayrı ayrı vekâlet ücreti takdir edilmesi doğru görülmediği gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.
B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen İkinci Karar
Mahkemenin 03.11.2021 tarihli ve 2018/114 Esas, 2021/992 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.
C. İkinci Bozma Kararı
1. Mahkemenin 03.11.2021 tarihli ve 2018/114 Esas, 2021/992 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacı idare ve bir kısım davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
2. Dairemizce yapılan inceleme sonucunda; temyiz eden davalılar payı dikkate alınarak, dava konusu taşınmazda bulunan ağaçların sayı ve cinsine göre taşınmazın kapama karışık meyve bahçesi niteliğinde olduğu anlaşıldığı hâlde, hakim meyve ağacı ceviz olduğu gerekçesi ile net ceviz gelirine göre hesaplama yapıldığı anlaşılmakta olup, taşınmazın kapama karışık meyve bahçesi olarak değer tespitinde, idarenin kıymet takdir raporuna göre tespit edilen verim çağındaki 30 adet ceviz, 8 adet erik, 31 adet fındık, 6 adet zeytin, 1 adet ..., 6 adet ayva, 1 adet dut, 2 adet incir, 1 adet elma ağacından sayıca baskın olanlarının net meyve gelirine göre ve bu ağaçların kapladığı alanlar oranlanmak suretiyle değer biçilmesi gerektiği gözetilmeden, hesap yapan bilirkişi kurulu raporuna göre hüküm kurulması, davacı idare tarafından düzenlenen kıymet takdir raporunda ve acele el koyma dosyasında taşınmaz üzerinde yapı bulunduğu tespit edildiği hâlde, mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda keşif sırasında dava konusu taşınmaz üzerinde yapı olmadığı gerekçesi ile yapı bedelinin hesaplamaya dahil edilmeyerek eksik bedel tespit edilmesi ve ilk kararla belirlenen kamulaştırma bedelinden acele el koyma dosyası ile belirlenen bedel mahsup edilerek fark bedele davanın açıldığı tarihten 4 ay sonrası olan 20.02.2013 tarihinden ilk karar tarihine kadar faiz işletilmesi gerekirken acele el koyma dosyasında belirlenen bedelin ödenme tarihine kadar faiz işletilmesine karar verilmesi doğru görülmediğinden kararın bozulmasına karar verilmiştir.
D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Son Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalılar adına olan tapu kaydının iptali ile yol olarak tapudan terkinine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare ve bir kısım davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini, kapama meyve bahçesine usule uygun değer biçilmediğini, kalan kısmın davacı idare adına tesciline karar verilmesini talep etmiştir.
2. Bir kısım davalılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; net gelir hesaplamasında verimin çok düşük tespit edildiğini, yakın konumdaki taşınmazlara uygulanan değerlerin dikkate alınması gerektiğini ileri sürmüştür.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu malikleri arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.
2. Değerlendirme
1. Temyizen incelenen Mahkeme kararında ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı ve bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; bir kısım davalılar vekilinin tüm, davacı idare vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
2.Dava konusu taşınmazın kadastro yenileme çalışmaları sonucu oluşan yeni ada-parsel numarası üzerinden karar verilmemesi doğru değildir.
3. Kamulaştırmadan arta kalan kısım yönünden idare lehine tescil kararı verilmesi gerekirken yol olarak terkin kararı verilmesi bozmayı gerektirir.
Ne var ki bu hataların giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden Mahkeme kararının düzeltilerek onanması gerekir.
V. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Davacı idare ve bir kısım davalılar vekillerinin diğer temyiz itirazlarının reddine,
2.Davacı idare vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile Mahkeme kararının hüküm fıkrasının,
a) (1) numaralı bendinin ikinci paragrafında yer alan ''112 '' ibaresinin çıkarılması yerine '' (eski 112) yenileme sonrası 1 27... parsel '' ibaresinin yazılması,
b)(1) numaralı bendinin ikinci paragrafında yer alan '' taşınmazın tamamının tapu kaydının İPTALİ ile yol olarak TERKİNİNE, '' ibaresinin çıkarılması yerine '' dava konusu taşınmazın kamulaştırılan kısım 3.226,36 m²lik kamulaştırılan kısmının tapusunun iptali ile davacı idare adına tapuda yol olarak terkinine, kamulaştırmadan arta kalan kısım olan 633,64 m²lik kısmın tapusunun iptali ile davacı idare adına tesciline" ibaresinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
Davalılar ... vd.'den peşin alınan temyiz harcının istek halinde iadesine, 14.05.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.