kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescili davasında, emsal karşılaştırması, değer tespiti ve düzenleme ortaklık payı kesintisi gibi konularda tarafların itirazlarının yüksek mahkeme temyiz incelemesi.

Kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescili davasında, emsal karşılaştırması, değer tespiti ve düzenleme ortaklık payı kesintisi gibi konularda tarafların itirazlarının yüksek mahkeme temyiz incelemesi.

Özet: Bu hukuki evrak, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu uyarınca açılan kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmazın idare adına tescili davasında, ilk derece mahkemesince belirlenen kamulaştırma bedeline hem kamulaştıran idarenin emsal taşınmaz değerlendirmesi, düzenleme ortaklık payı kesintisi ve değer tespiti hataları; hem de taşınmaz sahibinin bilirkişi raporunun yetersizliği, emsal satışlarının dava tarihinden sonra ve özel amaçlı olması gibi gerekçelerle itiraz ederek istinaf ve temyiz süreçlerine taşıması sonucunda, bölge adliye mahkemesince başvuruların esastan reddedilmesine rağmen bedel tespitindeki uyuşmazlığın Yargıtay nezdinde sürmesini konu almaktadır.

5. Hukuk Dairesi 2025/7737 E. , 2025/16352 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2023/68 Esas, 2025/430 Karar

DAVA TARİHİ : 22.03.2022

KARAR : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : Bingöl 3. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2022/185 Esas, 2022/415 Karar

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tapuya kayıt ve tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; .. ili, .. ilçesi, .. Mahallesi 5 59... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tesciline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; kıymet takdir komisyonunca belirlenen bedelin düşük olduğunu, kamulaştırma bedelinin keşif veya yeniden değerlendirme tarihi itibarıyla tespit edilmesini, ağaçlar ve taşınmaz yönünden belirlenecek güncel bedelin müvekkiline ödenmesini, tespit edilen bedele kanun uyarınca belirlenen tarihler arasında yasal faiz işletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile davalıya ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın nitelikleri ile emsal taşınmazın nitelik ve değerinin birbirinden çok farklı olduğunu, benzerlik taşımadığını, düzenleme ortaklık payı kesintisi uygulanması gerektiği hâlde, uygulanmadığını, bunun da bedelin yüksek belirlenmesine yol açtığını ileri sürmüştür.

2. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; emsal taşınmazın satış tarihinin dava tarihinden sonra olduğunu, emsal satışının dava tarihinden sonra olması ve özel amaçlı bir satış olması nedeniyle emsal alınmaması gerektiğini, bilirkişi raporunun hükme esas alınamayacağını, emsal karşılaştırmasının hatalı olduğunu ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arsa niteliğindeki taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak, üzerinde bulunan yapılara ise yıpranma payı düşülerek değer biçilmesi ve Anayasa Mahkemesinin 27.11.2020 tarihli ve 31317 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 16.07.2020 tarihli 2018/104 Esas, 2020/39 Karar sayılı iptal kararı sebebiyle tespit edilen bedelin kararın kesinleşmesi beklenmeden davalı tarafa ödenmesine ilişkin İlk Derece Mahkemesince verilen kararın usul ve kanuna uygun olduğu gerekçesiyle taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; taşınmazın bulunduğu yerin yapılaşmaya uygun olmadığını, emsal ile dava konusu taşınmazın benzer niteliklere sahip olmadıklarını, emsalin dava konusu taşınmazdan daha yüksek bedelli olduğunu, taşınmazlar için bedel tespitinin emlak vergisine esas teşkil eden miktar olduğunu, dava konusu yerde %45 oranında düzenleme ortaklık payı kesintisi olduğunu, bedelin yüksek belirlendiğini ileri sürmüştür.

2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; bilirkişi raporunun yetersiz ve hüküm kurmaya elverişli olmadığını, emsal taşınmazın satışının dava tarihinden sonra olduğunu, satışın davacı idare tarafından yapıldığını, dava konusu taşınmaz ile emsalin birbirine yakın konumda olduğunun belirtilmesine rağmen dava konusu taşınmazın emsal taşınmazın % 41,11 oranında değerde olduğu tespitine itiraz ettiklerini, emsal karşılaştırmasında dava konusu taşınmazın değerinin düşük gösterildiğini, bilirkişi raporuna itirazları değerlendirilmeden karar verildiğini, emsal satışının belediye tarafından taşınmazı kullanan kişiye yapılan özel amaçlı bir satış olduğunu ileri sürmüştür.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme

Uyuşmazlık, temel olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Taraflardan peşin alınan temyiz harçlarının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

08.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.