bursada kamulaştırmasız el atılan ve baraj tüneliyle su altında kalan parsellerin bedelinin tahsili davasında, gelir metoduyla değerlemenin yerinde görüldüğü, davalı idarenin temyiz talebinin reddedilerek kararın onandığı içtihat.

Bursada kamulaştırmasız el atılan ve baraj tüneliyle su altında kalan parsellerin bedelinin tahsili davasında, gelir metoduyla değerlemenin yerinde görüldüğü, davalı idarenin temyiz talebinin reddedilerek kararın onandığı içtihat.

Özet: Bu hukuki uyuşmazlıkta, davacının kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemiyle açtığı dava ilk derece mahkemesince kabul edilmiş, davalı idarenin istinaf başvurusu, taşınmazların sulu arazi niteliği ve el atma tarihi dikkate alınarak bilirkişi raporuna uygun bedel tespiti ve vekalet ücreti yönünden yerinde görülmeyerek bölge adliye mahkemesince esastan reddedilmiş, davalı idarenin temyiz itirazları da uyuşmazlığa gelir metoduyla değer biçilmesi yerinde bulunarak büyük ölçüde reddedilmiştir.

5. Hukuk Dairesi 2024/9757 E. , 2025/7575 K.

"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2022/2931 Esas, 2024/1344 Karar

DAVA TARİHİ : 17.06.2021

KARAR : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : Mustafakemalpaşa 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2021/283 Esas, 2022/143 Karar

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemi ile açılan davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı idare vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Bursa ili, ..., ... 1562 1567, 16 03... parsel sayılı taşınmazlara kamulaştırma yapılmaksızın fiilen el atıldığını belirterek kamulaştırmasız el atılan taşınmazların bedelinin davalı idareden tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; kamulaştırmasız el atma şartlarının oluşmadığını, davanın reddi gerektiğini beyan etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulüne ve el atma tazminatının tespiti ile davalı idareden tahsil edilerek davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazların bulunduğu bölgede Bursa Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilmekte olan kıyı kenar çizgisi çalışması yapıldığını, taşınmazlar kıyı kenar çizgisi içinde kalıyorsa buradaki sorumluluğun Hazineye geçeceğini, davanın tarafının Maliye Hazinesi olduğunu, seddenin inşa edilmesiyle dava konusu parsellerin sular altında kalmasında teknik ve bilimsel olarak hiçbir bağ olmadığını, masrafların brüt gelirin 1/3'ünü geçemez kuralının uygulanmaması gerektiğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile sulu arazi niteliğindeki taşınmazlara olduğu gibi kullanılması hâlinde getireceği net gelir esas alınarak değer biçilmesi, hükme esas alınan bilirkişi raporunda uygulanan %4 kapitalizasyon faiz oranının taşınmazların nitelik ve konumuna uygun düştüğü; ancak dava konusu taşınmazlara 1969 yılında sedde inşa edildiği anlaşıldığından el atma tarihinin 04.11.1983 öncesi olması sebebiyle vekâlet ücretinin maktu şekilde takdir edilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığından davalı idarenin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, ... olarak davacı tapu maliki ile davalı idare arasındaki kıyı kenar çizgisi içerisinde kalan taşınmazların bedelinin tahsili hususundadır.

2.Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Arazi niteliğindeki Bursa ili, ..., ... 2398 parsel sayılı taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca gelir metodu esas alınarak değer biçilmesi ve alınan rapor uyarınca bedelinin davalı idareden tahsiline karar verilmesi yerindedir.

3.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre davalı idare vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

4. Her ne kadar davacı tarafça dava konusu taşınmazlardan 1562, 15 67... parsel sayılı taşınmazların ... Barajı ...Tüneli yapımı nedeniyle su seviyesinin yükselmesi suretiyle su altında kaldığı, taşınmazlarda tarım yapılmasının mümkün olmadığı belirtilerek el atma bedelinin davalı idareden tahsili isteminde bulunulmuşsa da yapılan incelemede; 1562, 15 67... parsel sayılı taşınmazların tapu kayıtlarının beyanlar hanesine 11.08.2021 tarihli ve ... yevmiye numaralı işlem ile "kıyı kenar çizgisi içerisinde kalmaktadır." şeklinde şerh konulduğu anlaşılmaktır.

5. 6100 sayılı Kanun'un 33 üncü maddesi gereğince hâkim Türk Hukukunu resen uygulamak zorundadır. Bir uyuşmazlıkta maddi vakıaları belirtme ve açıklamak taraflara, hukuki nitelendirme hâkime aittir. Husumet ehliyeti ise mahkemece yargılamanın her aşamasında resen nazara alınması gereken dava şartlarından olup somut uyuşmazlık, mülkiyeti davacıya ait taşınmazların kıyı kenar çizgisi içinde kalması nedeniyle uğranılan zararın tazmini istemine ilişkin olduğundan davanın açıklanan niteliğine göre; dava konusu 1562, 15 67... parsel sayılı taşınmazlar yönünden davalı DSİ Genel Müdürlüğü aleyhine açılan davanın pasif husumet yokluğundan reddine karar verilmesi gerekirken yanılgılı nitelendirme ile yazılı şekilde hüküm tesisi nedeniyle kararın bozulması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1.Davalı idare vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile İlk Derece Mahkemesinden verilen karara karşı yapılan istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

14.05.2025 tarihinde oy birliği ile karar verildi.