imar planında sağlık alanı olarak belirlenen ve uzun süre kamulaştırılmayan taşınmaza kamulaştırmasız el atma bedelinin tahsili davasında idarenin sorumluluğu.

İmar planında sağlık alanı olarak belirlenen ve uzun süre kamulaştırılmayan taşınmaza kamulaştırmasız el atma bedelinin tahsili davasında idarenin sorumluluğu.

Özet: Bu hukuki evrak, imar planında sağlık alanı olarak belirlenen ancak idarenin pasif kalarak kamulaştırma yapmaması nedeniyle kamulaştırmasız el atıldığı kabul edilen bir taşınmazın bedelinin tahsili istemine ilişkin davada, ilk derece mahkemesinin davanın kabulüne, bölge adliye mahkemesinin ise davalı idarenin istinaf başvurusunu esastan reddederek ilk kararı onamasına rağmen, idarenin temyiz başvurusu üzerine dosyanın yüksek mahkemece incelenmekte olduğunu; alt mahkemelerce taşınmazın uzun yıllar imar planında özel sağlık alanı olarak ayrılmasına karşın idarenin mülkiyet hakkının özüne dokunan eylemsizliği sonucunda tazminat hakkının doğduğu ve adli yargının görevli olduğu yönündeki değerlendirmenin temyiz incelemesine tabi tutulduğunu belirtmektedir.

5. Hukuk Dairesi 2024/9552 E. , 2025/7506 K.

"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2023/2064 Esas, 2024/1634 Karar

DAVA TARİHİ : 15.06.2022

KARAR : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : ... Batı 2. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2022/325 Esas, 2023/193 Karar

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı idare vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verilmiştir.

Davalı vekilince temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasının istenilmesi üzerine, işin duruşmaya tâbi olduğu anlaşılmış ve duruşma için 13.05.2025 günü tayin edilerek taraflara tebligat gönderilmiştir.

Duruşma günü davacı vekili Avukat ... ve davalı idare vekili Avukat ... gelmişlerdir.

Duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra duruşmaya son verildi.

Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... ili, ..., Mahallesi 480 41... parsel sayılı taşınmazın imar planında ''Sağlık Alanı'' olarak ayrıldığından kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; idare yargının görevli olduğunu, husumetin kendilerine düşmediğini, özel sağlık alanında bulanan taşınmazda mülkiyet hakkının kullanılabileceğini, bedelin haksız ve eksik inceleme ürünü olduğunu ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın 2003 onay tarihli uygulama imar planında "Sağlık Tesisleri Alanı(Bölge Hastanesi)" kullanımına ayrılmış iken, ..Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünün 07/02/2012 tarihli yazısı ile “taşınmazın çok paydaşlı oluşu, kamulaştırmada yaşanacak güçlükler dikkate alınarak sağlık alanından çıkartılarak vatandaşların kullanımına tahsis edilmesi” yönünde İl Sağlık Müdürlüğü'nün ihtiyacı olmadığının Sağlık Bakanlığından da olur alınmak suretiyle görüş bildirildiği, buna bağlı olarak ... Büyükşehir Belediye Başkanlığınca yapılan 11.08.2015 onay tarihli ... planı değişikliği ile taşınmazın “özel sağlık tesis alanı” olarak yeniden düzenlendiği, bu plan doğrultusunda hazırlanan 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planını değişikliğinin ... Büyükşehir Belediye Encümeninin 13.05.2016 tarihli ve 1013 sayılı kararı ile onanarak kesinleştiği ve taşınmazın uygulama imar planında "Özel Sağlık Tesisi Alanı" olarak belirlendiği, alanı ve imar durumu da dikkate alındığında sorumluluğun ... Büyükşehir Belediye Başkanlığına ait olduğu, uzun yıllar programa alınmayan imar planının hayata geçirilmemesi nedeniyle kamulaştırma ya da takas cihetine gitmeyen davalı idarece, pasif ve suskun kalınmak ve işlem tesis edilmemek suretiyle taşınmaza müdahale edildiği; bu haliyle idarenin, mülkiyet hakkının özüne dokunan ve bu eylemi ile kamulaştırmasız el koyma olgusunun gerçekleştiğinin kabulünün gerektiğini, açılacak bedel davasında adli yargının görevli olduğunu, dava konusu taşınmaza imar planında ayrılma amacına uygun fiilen el atılmadığı anlaşılmakla birlikte, 1996 onay tarihli 1/1000 ölçekli uygulama İmar Planı kapsamında "Sağlık Tesis Alanı" kullanımında iken, sonrasında ... 11.İdare Mahkemesinin 2021/715 Esas, 2022/577 Karar sayılı kararı ile iptaline karar verilen imar planı değişikliğinin ... Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünün 07.02.2012 tarihli ve 20911 sayılı yazısı ile Valilik ve Bakanlığın onayından geçen talepleri uygun görülerek taşınmazın imar planında kullanım amacının ''Özel Sağlık Alanı'' olarak değiştirildiği dikkate alındığında, sorumluluğun dahili davalı idarede bulunduğunun kabulü ile arsa niteliğindeki dava konusu taşınmaza emsal mukayesesi yapılarak, dava konusu taşınmaz ile emsallerin vergiye esas değerleri de kıyaslanmak suretiyle değerinin tespit edilerek dahili davalı idareden tahsiline, dava konusu taşınmazdaki davacı payının iptali ile dahili davalı idare adına tapuya tesciline, 6745 sayılı Kanun'un 33 üncü maddesiyle 2942 sayılı Kanun'a eklenen Ek 1 inci maddesinde hukuki el atma düzenlendiğinden ve 7421 sayılı Kanun'un 5 inci maddesi ile 2942 sayılı Kanun'a eklenen Ek Madde 4’ün son fıkrası uyarınca hukuken el atılan dava konusu taşınmaza ilişkin tespit edilen tazminat bedeli yönünden maktu harca hükmedilmesine,Anayasa Mahkemesinin 13.11.2014 tarihli ve 2013/95 Esas, 2014/176 Karar sayılı 04.11.1983 tarihinden sonraki döneme ilişkin el atmalarda nispi vekalet ücretine hükmedilmesine dair kararı ve Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 13 üncü maddesi (1) numaralı bendine göre, "Bu Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümünde gösterilen hukuki yardımların konusu para veya para ile değerlendirilebiliyor ise avukatlık ücreti, davanın görüldüğü mahkeme için bu Tarifenin ikinci kısmında belirtilen maktu ücretlerin altında kalmamak kaydıyla (7 nci maddenin ikinci fıkrası, 10 uncu maddenin üçüncü fıkrası ile 12 nci maddenin birinci fıkrası, 16 ncı maddenin ikinci fıkrası hükümleri saklı kalmak kaydıyla) bu Tarifenin üçüncü kısmına göre belirlenir." şeklindeki düzenleme de dikkate alınarak hükmedilen bedel üzerinden nispi vekâlet ücreti takdirine dair kararda, taşınmazın paydaşı tarafından açılan davada Ocak 2021 değerlendirme tarihi itibarıyla tespit edilen 1.050 TL/m² birim bedelin Dairelerinin 2023/14 Esas, 2023/2680 Karar sayılı kararı ile uygun bulunduğu da dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden bir isabetsizlik görülmediğinden istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; taşınmazın son olarak ... Büyükşehir Belediye Meclisinin 08.08.20 23... sayılı kararı ile onaylı 1/5000 ölçekli imar planı değişikliği ile kullanım kararının “Sağlık Alanı” olduğu, dava tarafın mülkiyet bağının 2016 yılında satış yoluyla kurulduğu, bu nedenle hakkın kötüye kullanıldığı ve nispi vekâlet ücretine hükmedilemeyeceği hususlarını ilave etmek suretiyle istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme

Uyuşmazlık, kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin idareden tahsili istemine ilişkindir.

2.Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun)un 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Davalı idare vekili maktu vekâlet ücretinin hüküm altına alınması gerektiği yönünde temyiz isteminde bulunmuşsa da vekâlet ücretinin kamu düzeni gereğince resen gözetilecek hususlardan olmadığı, davalı idare vekilinin istinaf dilekçesinde bu yönde istinaf başvurusunun bulunmadığı ve Bölge Adliye Mahkemesince 6100 sayılı Kanun'un 355 inci maddesi uyarınca istinaf sebepleri ile sınırlı olarak inceleme yapıldığından ve istinaf sebebi olarak ileri sürülmeyen bir konunun temyiz yolunda ileri sürülmesi hâlinde incelenmesi mümkün olmadığından, bu hususta değerlendirme yapılmamıştır.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

4. Taşınmaz ... Mahallesinde bulunmasına rağmen yazılı şekilde infazı zorlaştırıcı karar verilmesi hususu kamu düzenine ilişkin olup resen gözetilmesi gerektiğinden hükmün bozulması gerekir.

Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca İlk Derece Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Davalı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Kamu düzeni gereğince temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

3. İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının, (1) ve (2) numaralı bentlerinde yer alan “ ...” kelimelerinin çıkartılmasına, yerlerine ayrı ayrı olmak üzere “...” kelimesinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Davalı idareden peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine,

Aleyhine temyiz olunan davacı yararına 03.10.2024 tarihinde yürürlüğe giren Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince takdir olunan 28.000,00 TL vekâlet ücretinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

13.05.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verilmiştir.