Kamulaştırmasız el atma iddiasıyla açılan davada, taşınmaz üzerindeki imar planı değişiklikleri ve iptallerin fiili veya hukuki el atma oluşturmadığı gerekçesiyle davanın reddine ilişkin Yargıtay kararı.
Özet: Kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin davada, davacılar vekilinin imar planı değişikliklerini gerekçe göstererek iddia ettiği el atma olgusunun bölge adliye mahkemesince incelenmesi sonucunda, davalı idare tarafından taşınmaza fiilen bir müdahalede bulunulmadığı ve güncel imar planı onayı dikkate alındığında hukuken de bir el atmanın mevcut olmadığı, ayrıca benzer bir emsal kararın Yargıtay tarafından onanarak kesinleştiği gerekçeleriyle davanın reddine dair ilk derece mahkemesi kararının isabetli bulunarak istinaf başvurusunun esastan reddedildiği anlaşılmıştır.
5. Hukuk Dairesi         2024/10877 E.  ,  2025/7489 K.
"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/1964 Esas, 2023/2713 Karar
DAVA TARİHİ : 09.08.2022
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 10. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2022/367 Esas, 2023/93 Karar
Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.
Kararın davacılar vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, gerekli şartları taşıdığı anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacılar vekili dava dilekçelerinde özetle; dava konusu Ankara ili, ..., Mahallesi 290 15... parsel sayılı taşınmaza davalı idarece fiili el atma olgusu gerçekleşecek şekilde kamulaştırmasız el atıldığından bahisle taşınmazın bedelinin davalı idareden tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın 2005 yılında "Kentsel Rekreasyon" alanı iken 2014 tarihinde 1/5000 ölçekli plan tadilatı ile "Ticari Rekreasyon" alanı olduğunu, 2021 tarihinde 1/1000 ölçekli plan tadilatı ile de "Ticari Rekreasyon" alanı olduğunu, 1/5000 ölçekli ... planının idare mahkemesince iptal edildiğini, 2022 yılında yapılan ... planı değişikliği ile de özel rekreasyon alanı olduğunu, 5 yıllık sürenin ilk plana göre dolmuş olduğunu, davanın kabul edilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın öncesinde 2005 onaylı 1/100 Uygulama İmar Planında “kentsel rekreasyon alanı” olarak ayrılmış iken 2014 onay tarihli 1/5000 ölçekli revizyon imar planında "Ticari Rekreasyon Alanı" olarak ayrıldığı, taşınmazın bitişiğinde bulunan ve ... Toplukonut Alanı olarak ayrılan kısımda ... İnşaatın şantiye binasının bir bölümünün taşınmaza girdiği, şantiye sahasına ulaşmak üzere toprak yol oluşturulduğu, şirket tarafından heyelan nedeniyle dava konusu taşınmazda teraslama işlemi yapıldığı, taşınmazın kuzeyinden geçen 15 m²lik imar yoluna ilişkin mevcut yol güzergahının dere yatağından geçecek bölümünde plan tadilatına gidilerek 2775 m²lik yolun kamu adına kayıtlı 3895 m²lik bölümden karşılanmasına dair 2018 tarihli ve 284 sayılı karar ile onaylanan ... no.lu parselasyon planının Ankara 17. İdare Mahkemesinin 2018/1485 Esas, 2019/472 Karar sayılı kararı ile iptal edildiği, bu nedenle tapuda tescil işlemlerinin yapılamadığı, taşınmazın paydaşları tarafından açılan ve istinaf üzerine Daireye intikal ederek 2021/834 Esas sayısı ile Dairece incelemesi yapılan dosya içerisine celp edilen yazı cevabından 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planının Büyükşehir Belediye Kanunu'nun 7/b maddesi uyarınca Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin 25.05.2021 tarihli ve 925 sayılı kararı ile kabul edilerek onaylandığı ve itiraz edilmediğinden kesinleştiği, bu arada taşınmazın ticari rekreasyon alanı olarak düzenlenmesine dair 1/5000 ölçekli ... planının Ankara 7.İdare Mahkemesinde açılan davada mahkemenin 28.09.2021 tarihli ve 2021/456 Esas, 2021/1761 Karar sayılı kararı ile iptaline karar verildiği, ancak 1/1000 ölçekli imar planının ayakta olduğu, davalı idare tarafından taşınmaza herhangi bir yapı ve tesis yapılmadığı bu yönüyle fiilen el atmadan söz edilemeyeceği anlaşıldığından, taşınmazın imar planındaki konumu ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planının onay ve kesinleşme tarihinin 2021 yılı olduğu da dikkate alındığında hukuki el atmadan da bahsedilemeyeceği, taşınmazın paydaşları tarafından açılan davada aynı gerekçeler ile davanın reddine dair verilen kararın istinafı üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 2018/3135 Esas, 2019/1132 Karar sayılı ilamı ile davacı tarafın istinaf itirazlarının esastan reddine karar verildiği, iş bu kararın temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 03.03.2021 tarihli ve 2019/9192 Esas, 2021/2507 Karar sayılı ilamı ile onanarak kesinleştiği de dikkate alındığında davanın reddine dair kararda bir isabetsizlik görülmediğinden davacılar vekilinin istinaf itirazının esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle;istinaf dilekçesindeki itirazlarını tekrar etmiş, ileri sürmüştür.
C. Gerekçe
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Dosya içindeki bilgi ve belgelerden; dava konusu taşınmazın öncesinde 2005 onaylı uygulama imar planında “kentsel rekreasyon alanı” olarak ayrılmış iken 2014 onay tarihli 1/5000 ölçekli revizyon imar planında "Ticari Rekreasyon Alanı" olarak ayrıldığı, taşınmazın bitişiğinde bulunan ve ... Toplukonut Alanı olarak ayrılan kısımda ... İnşaatın şantiye binasının bir bölümünün taşınmaza girdiği, şantiye sahasına ulaşmak üzere toprak yol oluşturulduğu, şirket tarafından heyelan nedeniyle dava konusu taşınmazda teraslama işlemi yapıldığı, taşınmazın kuzeyinden geçen 15 mt.' lik imar yoluna ilişkin mevcut yol güzergahının dere yatağından geçecek bölümünde plan tadilatına gidilerek 2775 m²lik yolun kamu adına kayıtlı 3895 m²lik bölümden karşılanmasına dair 2018 günlü ve 284 sayılı karar ile onaylanan ... numaralı parselasyon planının Ankara 17. İdare Mahkemesinin 2018/1485 Esas, 2019/472 Karar sayılı kararı ile iptal edildiği, bu nedenle tapuda tescil işlemlerinin yapılamadığı, 1/1000 ölçekli uygulama imar planının Büyükşehir Belediye Kanununun 7/b maddesi uyarınca ... Büyükşehir Belediye Meclisinin 25.05.2021 tarihli ve 925 sayılı kararı ile kabul edilerek onaylandığı ve itiraz edilmediğinden kesinleştiği, bu arada taşınmazın ticari rekreasyon alanı olarak düzenlenmesine dair 1/5000 ölçekli ... planının iptaline ilişkin açılan davada Ankara 17. İdare Mahkemesinin 28.09.2021 tarihli ve 2021/456 Esas, 2021/1761 sayılı kararı ile iptaline karar verildiği ve Danıştay 6.Dairesinin 2022/4402 Esas, 2022/7725 Karar sayılı kararı ile onanarak kesinleştiği, Büyükşehir Belediye Meclisinin 25.05.2021 tarihli ve 925 sayılı kararı ile kabul edilerek onaylanan 1/1000 ölçekli imar planının ise paydaşlardan...tarafından açılan dava sonucunda Ankara 15. İdare Mahkemesinin 2023/596 Esas, 2023/850 Karar sayılı kararı ile iptaline karar verildiği, 1/5000 ölçekli ... planının iptal edilmesi üzerine davalı idarenin 09.02.2022 tarihli ve 292 sayılı kararı ile onaylanan 1/5000 ölçekli ... planında taşınmazın kullanım amacının “özel rekreasyon alanı” olarak düzenlendiği, paydaşlardan ... tarafından iş bu planın iptali istemiyle açılan davada Ankara 15.İdare Mahkemesinin 2023/209 Esas, 2023/531 sayılı ilamı ile ilgili işlemin iptaline karar verildiği ve Ankara Bölge İdare Mahkemesinin 5. İdari Dava Dairesinin 2023/887 Esas, 2023/1822Karar sayılı ilamı ile idarenin istinaf başvurusunun reddine dair karar verildiği, yapılan imar planlarının açılan davalar sonucu iptal edilmeleri üzerine en son ... Belediye Meclisinin 03.11.2023 tarihli ve 547 sayılı kararı ile uygun görülerek ... Büyükşehir Belediye Meclisinin 11.06.2024 tarihli ve 609 sayılı kararı ile onaylanan 1/5000 ölçekli ... planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar plan değişiklikleri ile dava konusu taşınmazın kullanım amacının “Kentsel Rekreasyon Alanı” olarak belirlendiği ve ... 3. Etap Toplu Konut Alanı Uygulama İmar Planı plan notlarının geçerli olduğunun kabul edildiği ve kesinleştiği anlaşılmıştır.
3. Tüm bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde davalı idarece fiilen el atılmamış ise de uzun yıllardan beri yapılan imar-parselasyon planları ile dava konusu taşınmazın kamu hizmetine tahsis edildiği ve makul süre içinde imar planına uygun herhangi bir işlem tesis edilmediğinden kamulaştırmasız el atma olgusunun gerçekleştiği sabit olduğundan kabul kararı verilmesi gerekirken ret kararı verilmesi doğru görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1.Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. Davacılar vekilinin temyiz itirazının kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Davacılardan peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
13.05.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.