Kamulaştırma yoluyla irtifak hakkı bedeli tespiti ve tescili davasında alan hatası, kapitalizasyon faizi ile objektif değer artış ve düşüş oranları ve faiz başlangıcına ilişkin temyiz incelemesi.
Özet: Bu hukuki evrak, 4650 sayılı Kanun ile değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve hazine adına tescili davasına ilişkindir. İlk derece mahkemesi davanın kabulüne karar vermiş, bu karar davacı idare ve asli müdahil vekillerince istinaf edilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi, asli müdahilin istinafını reddederken, davacı idarenin istinafını kısmen kabul ederek, ilk derece mahkemesi kararındaki yüzölçümü hatasını düzelterek esastan yeniden hüküm kurmuştur. Davacı idarenin temyizi üzerine Yargıtay, özellikle taşınmazın gelir metoduyla değerlemesi, objektif değer artış oranları ve kamulaştırma bedeline uygulanacak faiz başlangıç tarihi gibi hususların hukuka uygunluğunu değerlendirmektedir.
MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/1139 Esas, 2024/1930 KararKARAR : Esastan ret/Düzeltilerek yeniden esas hakkında verilen kararİLK DERECE MAHKEMESİ : Pınarhisar Asliye Hukuk MahkemesiSAYISI : 2019/562 Esas, 2022/7 KararTaraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın Hazine adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın davacı idare ve asli müdahil vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince asli müdahil vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekilince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVA Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; .. ili .. ilçesi .. Mahallesi 819 parsel (yeni 2 43... parsel) sayılı taşınmazda kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın Hazine adına tescilini talep etmiştir.II. CEVAPDavalılar taraf cevap dilekçesi sunmamıştır. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ile bu hakkın Hazine adına tesciline karar verilmiştir. IV. İSTİNAFA. İstinaf Yoluna Başvuranlarİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare ve asli müdahil vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.B. İstinaf Sebepleri1.Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; Mahkemece verilen kararda irtifak alanının 1.551,11 m² olarak yazılması gerekirken, hatalı olarak 1.551,15 m² olarak yazıldığını, maddi hatanın düzeltilmesi gerektiğini, taşınmazda sulama imkânlarının bulunup bulunmadığının araştırılması gerektiğini, kapitalizasyon faiz oranın hatalı hesaplandığını ve objektif değer artış oranının ve değer düşüklüğü oranının yüksek uygulandığını ileri sürmüştür.2.Aslı müdahil vekili istinaf dilekçesinde özetle; bedelin yüksek belirlendiğini, taşınmaza alınan ilk raporda değer artış oranı %50 iken, sonraki raporda %170 objektif verilmesinin çelişki oluşturduğunu ileri sürmüştür.C. Gerekçe ve SonuçBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arazi niteliğindeki taşınmaza olduğu gibi kullanılması hâlinde getireceği net gelir esas alınarak değer biçilmesinin 2942 sayılı Kanun'un değerlendirmeye ilişkin hükümlerine aykırılık teşkil etmediği, hükme esas alınan bilirkişi raporunda uygulanan kapitalizasyon faizi ile objektif değer artış oranlarının taşınmazın nitelik ve konumuna uygun düştüğü, değerlendirmeye alınan ürün verilerinin resmî veriler ile uyumlu olduğu, böylece mahkeme kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu, ancak dava konusu taşınmazın kamulaştırılan irtifak alanı 1.551,11 m² iken Mahkemece verilen kararın hüküm kısmında irtifak alanının 1.551,15 m² olarak hatalı yazıldığı gerekçesi ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında karar verilmiştir.V. TEMYİZA. Temyiz Yoluna BaşvuranlarBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.B. Temyiz Sebepleri Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek ve kamulaştırma bedeline karar tarihi itibarıyla faiz işletilmesi gerekirken davanın açıldığı tarih üzerinden 4 aylık sürenin bitimine denk gelen tarih itibarıyla faiz işletilmesinin hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.C. Gerekçe1. Uyuşmazlık ve Hukuki NitelendirmeUyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir. 2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.2. Arazi niteliğindeki taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca gelir metodu esas alınarak değer biçilmesinde ve aynı Kanun'un 11 inci maddesinin son bendi uyarınca taşınmazın niteliği, tamamının yüzölçümü, geometrik durumu ve enerji nakil hattının güzergâhı dikkate alınarak değer düşüklüğü oranı belirtilmek suretiyle irtifak hakkı karşılığının tespit edilmesi yerindedir.3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.VI. KARARAçıklanan sebeplerle;Davacı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde görülmediğinden usul ve kanuna uygun olan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,02.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.