2942 sayılı Kanun uyarınca kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescili davasında faiz ve ödeme hatalarına ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının temyiz incelemesi.
Özet: Kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmazın idare adına tescili davasında, ilk derece mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiş, davalıların kamulaştırma bedelinin düşük olduğu yönündeki itirazları üzerine bölge adliye mahkemesince istinaf başvurusu esastan reddedilerek kamu düzeni gereği faiz ve ödeme konularında düzeltme yapılmak suretiyle davanın kabulüne hükmedilmiştir; yüksek mahkeme ise temyiz incelemesinde arsa niteliğindeki taşınmazın emsal karşılaştırması, üzerindeki yapıların ise resmi birim fiyatları esas alınarak değer biçilmesinin yöntem itibarıyla doğru olduğunu tespit etmiştir.
5. Hukuk Dairesi         2024/9907 E.  ,  2025/7440 K.
"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/411 Esas, 2024/1401 Karar
DAVA TARİHİ : 07.03.2018
KARAR : Esastan ret / Düzeltilerek yeniden esas hakkında verilen karar
İLK DERECE MAHKEMESİ : Şanlıurfa 4. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2021/1141 Esas, 2021/1571 Karar
Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davalılar vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddi ile kamu düzeni gereğince İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılıp düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Şanlıurfa ili, ..., ... 9 60... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile işbu bedele davanın dört ay içinde sonuçlandırılmadığı gözetilerek bu sürenin bitiş tarihi olan 08.07.2018 tarihinden ilk karar tarihi olan 14.05.2019 tarihine kadar yasal faiz işletilerek işlemiş faiziyle birlikte davalılara mirasçılık belgesindeki payları oranında tahsilde tekerrür olmamak üzere ödenmesine, fazladan depo edilen bedelin davacı idareye iadesine, dava konusu taşınmazın davalılar adına olan tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davalılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; tespit edilen kamulaştırma bedelinin çok düşük olup taşınmazın gerçek değerini yansıtmadığını, bilirkişi raporunun usul ve kanuna aykırı olup hükme esas alınamayacağını, rapora karşı itirazları karşılanmadan karar verildiğini, kamulaştırma bedelinin kıymet takdir komisyonunca belirlenen kısmına faiz işletilmemesinin doğru olmadığını ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla arsa niteliğindeki dava konusu taşınmaza emsal karşılaştırılması yapılarak; üzerindeki yapılara ise resmi birim fiyatları esas alınıp yıpranma payı düşülerek değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmediği gerekçesiyle davalılar vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş; kamu düzeni gereğince yapılan inceleme sonucunda, faize ve ödemeye ilişkin hükmün hatalı tesis edildiğinden bahisle İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılıp düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davalılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.
2. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Arsa niteliğindeki dava konusu taşınmazın zeminine 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsal kıyaslaması yapılarak değer biçilmesi yöntem itibari ile doğru olduğu gibi üzerindeki yapılara aynı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi uyarınca resmi birim fiyatları esas alınıp yıpranma payı düşülerek değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.
3. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre, davalılar vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
4. Hükme esas alınan bilirkişi raporunda dava konusu taşınmazın zeminine değerlendirme tarihi olan 07.03.2018 tarihi itibarıyla 1.359,69 TL/m² değer biçildiği; dava konusu taşınmaza yakın konumda bulunan, aynı kamulaştırma kapsamında kalan, benzer nitelikteki 9 61... parsel sayılı taşınmazın zeminine Şanlıurfa 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2021/374 Esas, 2021/722 Karar sayılı dosyasında 15.01.2018 değerlendirme tarihi itibarıyla 1.832,84 TL değer biçildiği, davalının temyizi üzerine Dairemizin 2023/7256 Esas, 2024/1230 Karar sayılı kararıyla onandığı; 9 57... parsel sayılı taşınmazın zeminine Şanlıurfa 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2021/853 Esas, 2021/1165 Karar sayılı dosyasında 22.02.2018 değerlendirme tarihi itibarıyla 1.910,95 TL değer biçildiği, davalıların temyizi üzerine Dairemizin 2022/4995 Esas, 2022/9681 Karar sayılı kararıyla onandığı; 9 57... parsel sayılı taşınmazın zeminine ise Şanlıurfa 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2018/165 Esas, 2019/189 Karar sayılı dosyasında 22.02.2018 değerlendirme tarihi itibarıyla 1.910,00 TL değer biçildiği, tarafların temyizi üzerine Dairemizin 2022/6919 Esas, 2022/16179 Karar sayılı kararıyla onandığı anlaşılmış olup yakın konumda bulunan parseller için belirlenen birim metrekare bedellerden ayrılma nedenleri hususunda ek rapor alınmadan karar verilmiş olması bozmayı gerektirir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Davalılar vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,
2. Davalılar vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Davalılardan peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine,
Dosyanın 6100 sayılı Kanun'un 373 üncü maddesinin ikinci fıkrası uyarınca Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 13.05.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.