Yargıtay 5. Hukuk Dairesi Tarafından, İmar Planı Kapsamında Bedelsiz Terk Edildiği İddia Edilen Taşınmaz İçin Kamulaştırmasız El Atma Bedeli Tahsili Davasının Temyiz İncelemesi.
Özet: Davacı vekilinin, müvekkiline ait taşınmazın imar planı kapsamında bedelsiz terk edilecek alan olarak belirlenen 10.043 m²lik kısmına fiilen kamulaştırmasız el atıldığı iddiasıyla bedelinin tahsilini talep ettiği davada, davalı belediye taşınmazın maliklerince hazırlanan özel mevzi imar planı çerçevesinde 1972 tarihli bir taahhütname ile kamuya bedelsiz terk edildiğini savunarak davanın reddini istemiş; ilk derece mahkemesi ve istinaf mahkemesi tarafından davanın esastan reddine karar verilmesi üzerine davacı vekili tarafından temyiz yoluna başvurulmuştur.
MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/237 Esas, 2024/2990 KararKARAR : Esastan retİLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 12. Asliye Hukuk MahkemesiSAYISI : 2023/14 Esas, 2023/800 KararTaraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir. Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verilmiştir.Davacı vekilince temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasının istenilmesi üzerine, işin duruşmaya tâbi olduğu anlaşılmış ve duruşma için 02.12.2025 günü tayin edilerek taraflara tebligat gönderilmiştir.Duruşma günü davacı vekili Avukat ... ve davalı vekili Avukat ... gelmişlerdir.Duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra duruşmaya son verildi.Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin .. ili, .. ilçesi, .. Mahallesi, .. Mevkii 149 parsel sayılı taşınmazı 07.05.1969 tarihli ve 3012 yevmiye numaralı işlem ile satın aldığını, dava konusu taşınmazın davalı belediyenin imar heyetinin ... no.lu parselasyon planına tabi tutulduğunu, ... no.lu plan kapsamında taşınmazın 12.814 m²lik kısmının düzenleme ortaklık payı, 10.043 m²lik kısmının bedelsiz terk edilecek alan, 38.393 m²lik kısmının ise imar parsellerine tahsis edilecek alanlar olarak ayrıldığını, bedelsiz terk edilecek alan ile ilgili olarak herhangi bir kroki (ayırma çapı) bulunmadığını, bu alanın aynı düzenleme ortaklık payları gibi uygulama alanı içerisindeki imar yolları, yeşil alanlar vesair alanlara karşılık kullanıldığını, bedelsiz terk şerhi konulmak sureti ile 10.043 m²lik alanın tapuda yaşamadığı gibi zeminde de imar ada ve parselleri arasında kaybolduğunu, dava konusu yapılan yerin ..'nın en son yıllarda en çok gelişen bölgelerinde olduğunu, ana cadde üzerinde ve her türlü belediye hizmetlerinden yararlandığını ileri sürerek fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak şimdilik 100,00 TL'nin davalı idareden tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.II. CEVAPDavalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu edilen kısmın kamuya bedelsiz terk edildiğini, müvekkili belediyenin herhangi bir el atmasının bulunmadığını, davacı adına temsilen dava dışı ..'ın .. ilçesi, .. Mahallesi, 148, 149, 152, 153, 154, 155, 156, 161, 162 parsellerde temsile yetkili olduğu kooperatif adına, 158 parselde ise kendi adına olan kısmı ile ilgili .. 17. Noterliğinin 29.12.1972 tarihli ve .. yevmiye numaralı taahhütnamesi ile teklif edilen planlama kabul edildiğinde ayrılacak sosyal tesislerle, yol, park ve meydan gibi alanların kamuya bedelsiz terk edilmesine rıza ve muvafakati olduğunu beyan ve taahhüt ettiğini ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.IV. İSTİNAFA. İstinaf Yoluna Başvuranlarİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.B. İstinaf SebepleriDavacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ... no.lu parselasyon planının özel parselasyon planı olmayıp yargı kararlarına dayanak gösterilemeyeceğini, o dönem yürürlükte bulunan 6785 sayılı İmar Kanunu'nun 42 nci maddesine uygun hazırlandığını, imar planı ve parselasyon planının İmar İdare Heyetince hazırlanıp kabul edildiğini, toplam bedelsiz terk alanının 229.462,00 m² olduğunu, aynı planla düzenlemeye alınan başka bir parsel için açılan davada bedelsiz terk edilen alanın 16.500 m² olduğunun taahhütnamede açıkça belirtildiğini, eldeki davada böyle bir hususun olmadığını, bedelsiz terk edilecek alan taahhütnamede açıkça belirtilmediği için taahhütnamenin geçerli olmadığını, şirketin temsilcisinin de vekâletnamede bedelsiz terke ilişkin özel yetkisinin bulunmadığını, Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin kararlarının dikkate alınmadığını, eldeki davada 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 35 inci maddesinin uygulama olanağının olmadığını, davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın maliklerince hazırlanan özel mevzi imar planı kapsamında ... no.lu parselasyon planı ile düzenlemeye alındığı ve 10.043 m²lik kısmının bedelsiz terk edilecek alan olarak ayrıldığı, davacı kooperatif yetkililerinin bedelsiz terk edilecek alan ile ilgili olarak mevzi imar planının ve parselasyon planının onay tarihinden sonra noterlikte verdikleri 06.10.1973 tarihli ve ... yevmiye numaralı taahhütnamenin geçerli olduğu, yapılan işlemin özel parselasyon niteliğinde olup imar uygulaması sırasında malikin rızası ile kamuya terk edilen yerlerden olduğu ve kamulaştırmasız el atma olgusunun gerçekleşmediği anlaşılmış olup, davanın reddine dair kararda mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden bir isabetsizlik görülmediğinden davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.V. TEMYİZA. Temyiz Yoluna BaşvuranlarBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.B. Temyiz SebepleriDavacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.C. Gerekçe1. Uyuşmazlık ve Hukukî NitelendirmeUyuşmazlık, temel olarak kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkindir.2. Değerlendirme1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.2. Yapılan incelemede; .. ili, .. ilçesi, .. Mahallesi 149 parsel sayılı 61.250 m² yüzölçümlü taşınmazın davacı tarafça 07.05.1969 tarihli ve .. yevmiye numaralı işlemle satın alındığı, davacının da aralarında bulunduğu bir grup parsel maliki tarafından hazırlanan planların .. İmar İdare Heyeti tarafından 13.02.1973 tarihli ve .. sayılı kararı ile kabul edilerek onaylandığı, plana göre hazırlanan ... no.lu parselasyon planının .. İmar İdare Heyetinin 24.09.1973 tarihli ve .. sayılı kararı ile kabul edilerek onaylandığı, iş bu onaylanan plana göre düzenlemeye alınan davaya konu 61.250 m² yüzölçümlü 149 parselin 12.814 m²lik kısmının düzenleme ortaklık payı olarak, 10.043 m²lik kısmının bedelsiz terk edilecek alan olarak ayrıldığı, kalan 38.393 m²lik kısmının ise muhtelif imar ada ve parsellere şuyulandırıldığı, davacı kooperatif yetkilileri tarafından .. 17.Noterliğinin 10.10.1973 tarihli ve ... yevmiye numaralı taahhütname ile "....sosyal tesislerle, yol, meydan, otopark, park, çocuk bahçesi, yeşil saha gibi umumi hizmetlere ayrılmış alanların İmar Kanunu'nun 42.madddesinin düzenleme ortaklık payı olarak alınmasını öngördüğü miktarı geçtiği takdirde tamamının bedelsiz olarak kamuya terk edilmesine rıza ve muvafakatimiz olduğunu beyan ve taahhüt ederiz." şeklinde muvafakat etiklerini bildirdikleri, yapılan uygulama ve iş bu muvafakata dayanılarak bedelsiz terk olarak ayrılan 10.043 m²lik bölümün tapudan terkin edildiği anlaşılmıştıtır.3.2942 sayılı Kanun'un 35.maddesi "İmar mevzuatı gereğince düzenlemeye tabi tutulan parsellerden düzenleme ortaklık payı karşılığı olarak bir defaya mahsus alınan yol, yeşil saha ve bunun gibi kamu hizmet ve tesislerine ayrılan yerlerle, özel parselasyon sonunda malikinin muvafakatı ile kamu hizmet ve tesisleri için ayrılmış bulunan yerler için eski malikleri tarafından mülkiyet iddiasında bulunulamaz ve karşılığı istenemez." şeklinde düzenlenmiş olup, malikin muvafakati ile bedelsiz terk edilen yerlerin karşılığı istenemeyeceğinden davanın reddine karar verilmesine bir isabetsizlik görülmemiştir.4. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.VI. KARARAçıklanan sebeplerle;Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,Davacıdan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine, Aleyhine temyiz olunan davalı yararına 04.11.2025 tarihinde yürürlüğe giren Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince takdir olunan 40.000,00 TL vekâlet ücretinin temyiz edenden alınmasına,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,02.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.