Belediye işçisinin 2017 öncesi eksik bildirilen prime esas kazançlarının tespiti talebiyle açılan davanın ilk derece ve istinaf kararlarına ilişkin temyiz incelemesi.
Özet: Temizlik işçisi olarak çalışan davacının, belediye işvereni tarafından 2017 öncesi dönemde sosyal güvenlik kurumuna eksik bildirilen prime esas kazançlarının belirlenmesi talebiyle açtığı davada, ilk derece mahkemesi belediye aleyhine eksik bildirimleri tespit ederek davayı kısmen kabul etmiş, kuruma karşı husumet yokluğundan reddetmiş, bu kararın hem davacı hem de davalı vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine bölge adliye mahkemesi başvuruları esastan reddederek ilk derece mahkemesi kararını onamış, davacı vekili bunun üzerine kararı temyiz etmiştir.
10. Hukuk Dairesi         2025/5172 E.  ,  2025/17507 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2022/1885 E., 2024/2062 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Oltu 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi
SAYISI : 2020/38 E., 2022/130 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının ... Belediyesinde 1993 tarihinde işe başladığını ve halen temizlik işçisi olarak çalışmasını sürdürdüğünü, davalı belediyenin davacının 2017 tarihinden önceki prime esas kazançlarını tam olarak Kuruma bildirmediğini, bu durumun davacının bankaya yatan ücreti ile Kuruma bildirilen ücreti hakkındaki farklardan açıkça anlaşıldığını, davacının Kuruma müracaatından sonuç alamadığını belirterek davacının 2017 tarihinden önce Kuruma eksik bildirilen prime esas kazançlarının tespitini talep etmiştir.
II. CEVAP
1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; prime esas kazanç tespiti davalarında davadan önce Kuruma başvuru şartının dava şartı olduğundan davanın öncelikle bu yönü ile reddi gerektiğini, davacının prime esas kazançlarının Kuruma eksik bildirildiği iddialarının doğru olmadığını, davacının aldığı maaşı ve kazançlarının Kuruma eksiksiz bildirildiğini, açılan davanın haksız ve huıkuka aykırı olduğunu, öncelikle hak düşürücü süre ve dava şartı yokluğundan davanın reddi gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir.
2.Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; Kurum kayıtlarında yapılan incelemede, ... işyeri sigortalısı davacı ile beraber sekiz sigortalının, 07.12.2018 varide tarihli toplu dilekçe ile müracaat ederek primlerinin eksik yatırıldığını, bu nedenle, mağduriyetlerinin giderilmesi için konu hakkında gerekli araştırmanın yapılmasını talep ettiklerini, konunun araştırılıp/incelenerek sonucunda rapor tanzimi için 08.01.2019 tarih ve 386631 sayılı yazı ile konu müvekkili Kurumun denetmenler servisine intikal ettirildiğini, ancak inceleme raporunun henüz tanzim edilmediğinden, davacının talebi hakkında henüz bir işlem yapılamadığını, davacının prime esas kazançlarının belirlenmesinden doğrudan doğruya davacının işvereni diğer davalı görevli ve sorumlu olduğunu, bu nedenle de davacının prime esas kazançlarının eksik bildirilmesinden Kurumun yasal olarak sorumluluğunun bulunmadığını, davacı tarafın işbu davada talebini somutlaştırması gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın ... Belediyesi bakımından kabulü ile davacının davalı ... Belediyesi iş yerinde 2017 yılı öncesine ait çalışma süresinde;
20 05... . ayı için 48,97-TL
20 05... . ayı için 69.60-TL
20 05... . ayı için 49,86-TL
20 06... ,3,4,5,6,7,8. ayları için ayrı ayrı 27.30-TL olmak üzere 191,10-TL
20 08... ,2,3,4,5,6. ayları için ayrı ayrı 10,78-TL olmak üzere 64,68-TL
20 08... ,12. ayları için ayrı ayrı 16,55-TL olmak üzere 33,10-TL
20 09... ,2,3,4,5. ayları için ayrı ayrı 25,73-TL olmak üzere 128,65-TL
20 09... ,7,8,9. ayları için ayrı ayrı 12,14-TL olmak üzere 48,56-TL
20 09... ,11,12. ayları için ayrı ayrı 7,44-TL olmak üzere 22,32-TL
20 10... ,2,3,4. ayları için ayrı ayrı 154,31-TL olmak üzere 617,24-TL
20 10... ,8. ayları için ayrı ayrı 7,24-TL olmak üzere 14,48-TL
20 11... . ayı için 141,75-TL
20 11... . ayı için 141,75-TL
20 12... ,2,3,4,5. ayları için ayrı ayrı 201,25-TL olmak üzere 1.006,25-TL
20 12... ,7,8. ayları için ayrı ayrı 287,56-TL olmak üzere 862,68-TL
20 13... ,12. ayları için ayrı ayrı 169,05-TL olmak üzere 338,10-TL
20 14... ,2,3,4,5,6,7,8. ayları için ayrı ayrı 52,87-TL olmak üzere 422,96-TL
20 14... ,10,11,12. ayları için ayrı ayrı 44,05-TL olmak üzere 176,20-TL
20 15... ,2,4,5,6,7,8. ayları için ayrı ayrı 40,68-TL olmak üzere 284,76-TL
20 15... . ayı için 2.735,64-TL
20 15... . ayı için 22,27-TL
20 15... ,11,12. ayları için ayrı ayrı 30,60-TL olmak üzere 91,80-TL
20 16... . ayı için 95,77-TL daha ek sigorta primine esas kazanç ile çalıştığının tespitine,
Davanın, ... yönünden husumet yokluğu nedeniyle reddine, davalı olarak gösterilen ...'nun sıfatının fer'i müdahil olarak düzeltilmesine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına yönelik taraf vekillerinin istinaf başvurularının Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353-(1)-b.1 maddesi gereğince ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
1-Davacı vekili temyiz dilekçesinde; davalı ... tarafından Mahkemeye gönderilen belgelerin eksik olduğunu bu sebeple yerel mahkeme kararının eksik incelemeye dayandığını beyan etmektedir.
2-Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; davacı tarafça dava açılmazdan evvel kuruma başvurulmadığını ve davacı tarafça davayı somutlaştırma yükümlülüğünün yerine getirilmediğini beyan etmektedir.
3-Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; davacının somutlaştırma yükümlülüğünü yerine getirmediğini, Kurumca yapılan denetim sonucu beklenmeksizin karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu beyan etmektedir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, davacının davalı Kuruma eksik bildirilen prime esas kazançlarının tespiti istemine ilişkindir.
1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre taraf vekillerinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
2.6552 sayılı Kanun'un 11.09.2014 günü yürürlüğe giren 64'üncü maddesiyle, 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 7. maddesine eklenen 4'üncü fıkrada, hizmet akdine tabi çalışmaları nedeniyle zorunlu sigortalılık sürelerinin tespiti talebi ile işveren aleyhine açılan davalarda, davanın Kuruma re'sen ihbar edileceği, ihbar üzerine davaya, davalı yanında fer'i müdahil olarak katılan Kurumun, yanında katıldığı taraf başvurmasa dahi kanun yoluna başvurabileceği belirtilmiş olup, eldeki davanın prime esas kazancın tespitine ilişkin olduğu, davacının hizmet tespitine ilişkin bir talebinin bulunmadığının anlaşılması karşısında Mahkemece yanılgılı değerlendirme sonucu karar başlığında, "fer'i müdahil" olarak belirtilmesi ve yargılama giderlerinin buna göre belirlenmesi hatalı olduğu gibi, Sosyal Güvenlik Kurumunun yasal hasım konumunda olduğu, buna göre elde edilecek hükmün sigortalılık hakları yönünden uygulayıcısı konumunda olduğu dikkate alındığında; davalı ... ile zorunlu dava arkadaşlığı bulunan davalı ... yönünden ayrı ayrı hüküm kurulması da usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir.
3. Ne var ki bu yanlışlıkların giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 370. maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca Mahkeme kararının düzeltilerek onanması gerekir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1-Taraf vekillerinin sair temyiz itirazlarının reddine,
2-Taraf vekillerinin itirazının kabulü ile temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
3- İlk Derece Mahkemesi kararının karar başlığındaki "Feri Müdahil ..." ibaresinin silinerek yerine "Davalı ..." yazılmasına, hükmün 1'inci bendinde yer alan ve "davanın" ibaresinden sonra gelen "... Belediyesi bakımından" ibaresinin silinerek hükümden çıkarılmasına, hükmün ikinci bendinin silinmesine, hükmün üçüncü bendinde yer alan "davalıdan" ibaresi silinerek yerine "davalı ... harçtan muaf olduğundan davalı ... Başkanlığından" ibaresinin eklenmesine, hükmün dörtüncü bendi silinerek yerine "Davacının gider avansından karşılanan tebligat, kep, bilirkişi ücreti ve posta giderinden oluşan 960,40-TL'nin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, davacının başlangıçta yatırmış olduğu 54,40-TL peşin harcın ise davalı ... harçtan muaf olduğundan davalı ... Başkanlığından alınarak davacıya verilmesine" cümlelerinin yazılmasına, hükmün beşinci bendinde yer alan "davalıdan" ibaresi silinerek yerine "davalılardan müştereken ve müteselsilen" ibaresinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
17.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.