Kira sözleşmesinden kaynaklanan alacak davasında, farklı sulh hukuk mahkemelerince verilen yetkisizlik kararları üzerine yetkili mahkemenin belirlenmesi istemi.
Özet: Bu hukuki evrak, bir taşınmaz kira sözleşmesinin feshinden kaynaklanan alacak davasında yetkili mahkemenin belirlenmesi sorununu ele almakta olup, farklı iki sulh hukuk mahkemesinin kendilerini yetkisiz bularak verdikleri kararlar arasındaki yetki uyuşmazlığını gidermeyi amaçlamaktadır; zira uyuşmazlık, kira sözleşmelerinden doğan davaların kesin yetki kurallarına tabi olmaması, ancak davalının yerleşim yeri, sözleşmenin ifa yeri olan taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinin veya süresinde yetki itirazında bulunulmaması halinde davanın açıldığı mahkemenin yetkili hale gelmesi prensipleri çerçevesinde hangi mahkemenin nihai olarak yetkili olduğunu çözüme kavuşturmaktadır.
5. Hukuk Dairesi         2025/4528 E.  ,  2025/7361 K.
"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2023/723 Esas, 2023/1346 Karar
I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR
A. İstanbul Anadolu 5. Sulh Hukuk Mahkemesinin 02.02.2023 Tarihli ve 2022/933 Esas, 2023/129 Karar Sayılı Kararı
Dava konusu uyuşmazlığın kira ilişkisinden kaynaklanmasına göre kesin yetki kurallarının geçerli olmadığı, davalının 16.01.2023 tarihli dilekçesinde Darıca' da ikamet ettiğinden Gebze Mahkemelerinin yetkili olduğuna dair yetkisizlik itirazı bulunduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.
B. Gebze 2. Sulh Hukuk Mahkemesinin 29.11.2023 Tarihli ve 2023/723 Esas, 2023/1346 Karar Sayılı Kararı
Taraflar arasındaki uyuşmazlık kira sözleşmesine istinaden tazminat istemine ilişkin olup kamu düzenine ilişkin kesin bir yetki kuralı olmadığına göre, genel yetki kuralına göre uyuşmazlık çözülmesi gerektiği, dosya kapsamında yapılan incelemede, davalının yerleşim yerinin Darıca/Kocaeli olduğu, dava konusu ihtilafın taraflar arasındaki kira sözleşmesinden kaynaklanan dava olduğu ve davanın haksız fiile ilişkin olduğu göz önünde bulundurulduğunda sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinin de taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi olduğu, taşınmazın Tuzla/İstanbul adresinde bulunduğu, davalının süresi içinde yetki itirazında bulunmadığı gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.
II. GEREKÇE
A. Uyuşmazlık
Uyuşmazlık, taşınmaz kira sözleşmesinin feshinden kaynaklanan alacak davasında yetkili mahkemenin belirlenmesi istemine ilişkindir.
B. İlgili Hukuk
1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21... nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.
2. 6100 sayılı Kanun'un “Genel yetkili mahkeme” başlıklı 6 ncı maddesinin birinci fıkrası şöyledir:
“Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir.”
3. 6100 sayılı Kanun'un “Bir yerde geçici olarak oturanlara karşı açılacak davalarda yetki” başlıklı 8 inci maddesi şöyledir:
“Memur, işçi, öğrenci, asker gibi, bir yerde geçici olarak oturanlara karşı açılacak alacak veya taşınır mal davaları için, orada bulunmaları uzunca bir süre devam edebilecekse, bulundukları yer mahkemesi de yetkilidir.”
4. 6100 sayılı Kanun'un “Sözleşmeden doğan davalarda yetki” başlıklı 10 uncu maddesi şöyledir:
“Sözleşmeden doğan davalar, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de açılabilir.
”
5. 6100 sayılı Kanun'un “Taşınmazın aynından doğan davalarda yetki” başlıklı 12 nci maddesinin birinci fıkrası şöyledir:
“Taşınmaz üzerindeki ayni hakka ilişkin veya ayni hak sahipliğinde değişikliğe yol açabilecek davalar ile taşınmazın zilyetliğine yahut alıkoyma hakkına ilişkin davalarda, taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir.
”
6. 6100 sayılı Kanun'un “Yetki sözleşmesi” başlıklı 17 nci maddesi şöyledir:
“Tacirler veya kamu tüzel kişileri, aralarında doğmuş veya doğabilecek bir uyuşmazlık hakkında, bir veya birden fazla mahkemeyi sözleşmeyle yetkili kılabilirler. Taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça dava sadece sözleşmeyle belirlenen bu mahkemelerde açılır.
”
7. 6100 sayılı Kanun'un “Yetki itirazının ileri sürülmesi” başlıklı 19 uncu maddesinin dördüncü fıkrası şöyledir:
“Yetkinin kesin olmadığı davalarda, davalı, süresi içinde ve usulüne uygun olarak yetki itirazında bulunmazsa, davanın açıldığı mahkeme yetkili hâle gelir.”
C. Değerlendirme
1. Kiralanan taşınmazlardan kaynaklı açılan herhangi bir dava, taşınmaz üzerindeki bir aynî hakka ilişkin bulunmadığı için, bu davalar taşınmazın aynının bulunduğu yer mahkemesinde açılmak zorunda değildir. Diğer bir ifadeyle, kesin yetkiyi düzenleyen 6100 sayılı Kanun'un 12 nci maddesi hükmüne tâbi değildir. Fakat, kira sözleşmesine dayanan bu davaların diğer yetki kurallarına (6100 sayılı Kanun'un 6 ncı, 8 inci, 10 uncu vb hükümlerine) göre taşınmazın bulunduğu yerde açılması da mümkündür. Özellikle, taşınmazın bulunduğu yer kira sözleşmesinin ifa edileceği (yerine getirileceği, icra olunacağı) yerdir. Bu nedenle, kira sözleşmesine dayanan bir dava sözleşmenin ifa olunacağı yer olan taşınmazın bulunduğu yerde açılabilir.
2. Bundan başka, taraflar kira sözleşmesine koyacakları bir yetki şartı ve ayrı bir yetki sözleşmesi ile başka bir yer mahkemesinin yetkili olduğunu kararlaştırabilirler. Ancak dikkat edilmesi gereken husus, 6100 sayılı Kanun ile getirilen bu yeni düzenlemede yetki sözleşmesinin sadece tacirler veya kamu tüzel kişileri arasında yapılabilecek olmasıdır. Zira, 1086 sayılı Hukuk Usûlü Muhakemeleri Kanunu'nda yetki sözleşmesinin kimler arasında yapılacağı belirtilmediği için yetkinin kamu düzenine ilişkin olmadığı hallerde taraflar istedikleri mahkemeyi yetki sözleşmesi ile yetkili kılabilmektedirler.
3. Dosya kapsamından, taşınmaz kira sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemine ilişkin davada yetkinin kesin olmadığı, davanın kira sözleşmesinin ifa edileceği taşınmazın bulunduğu yer olan Tuzla ilçesinin bağlı bulunduğu İstanbul Anadolu Mahkemelerinde açıldığı anlaşıldığından, uyuşmazlığın İstanbul Anadolu 5. Sulh Hukuk Mahkemesinde sonuçlandırılması gerekmektedir.
III. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
6100 sayılı Kanun’un 21... nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince İstanbul Anadolu 5. Sulh Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,12.05.2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.