Devremülk sözleşmesinin feshine ve bedel iadesine ilişkin tüketici davalarında, taşınmazın aynına yönelik olmayan ihtilaflarda tüketicinin yerleşim yeri mahkemesinin yetkili olduğuna dair yargı yeri belirlenmesi kararı.
Özet: Devremülk sözleşmesinden cayma nedeniyle sözleşmenin feshi ve ödenen bedelin iadesi talepli davada, uyuşmazlığın taşınmazın mülkiyetinden değil, taraflar arasındaki sözleşmesel ilişkiden doğduğu ve bu sebeple 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun 73/5. maddesinde yer alan tüketicinin yerleşim yeri mahkemesinde dava açma imkanının ek bir seçimlik yetki kuralı olduğu vurgulanarak, davacının yerleşim yeri olan Eskişehirde açtığı davanın yetkili mahkemelerden birinde olduğu sonucuna varılmış ve Eskişehir Tüketici Mahkemesinin yargı yeri olarak belirlenmesine hükmedilmiştir.
5. Hukuk Dairesi         2025/4405 E.  ,  2025/7359 K.
"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ :Tüketici Mahkemesi
SAYISI : 2025/54 Esas, 2025/67 Karar
I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR
A. Eskişehir Tüketici Mahkemesinin 13.02.2024 Tarihli ve 2023/837 Esas, 2024/106 Karar Sayılı Kararı
Somut olayda davacı tarafça sunulan dava dilekçesine göre tapuda devri yapılan İstanbul ili Bayrampaşa İlçesi 46... parsel 3. Kat 51 nolu bağımsız bölüm sayılı taşınmazın konu edildiği devre mülkün ödediği bedelin denkleştirici adalete göre ulaştığı değere ilişkin davada dava konusu taşınmazın İstanbul İli Bayrampaşa olması nedeni ile kesin yetki kuralı gereği İstanbul Mahkemelerinin yetkili olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.
B. İstanbul 13. Tüketici Mahkemesinin 04.02.2025 Tarihli ve 2025/54 Esas, 2025/67 Karar Sayılı Kararı
Somut olayda davacının devremülk sözleşmesinin geçersizliğinden dolayı iptaline bedelin iadesine karar verilmesini istediği, davalının cevap dilekçesi sunmadığı, taşınmazın aynından kaynaklı bir uyuşmazlık olmadığı ve sözleşmesel ilişkiden kaynaklı bir talebin bulunduğu, taşınmaz adına tapu iptali ve tescil hükmü kurulacak olmasının bu durumu değiştirmeyeceği, bu durumda kesin yetki halinin değil seçimlik yetki kurallarının uygulanacağı, davalının yetki itirazında bulunmaması nedeniyle davacının seçtiği Eskişehir mahkemelerinin yetkili hale geldiği gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.
II. GEREKÇE
A. Uyuşmazlık
Uyuşmazlık, devremülk sözleşmesinden cayma nedeniyle sözleşmenin feshi, verilenlerin iadesi ve menfi tespit istemine ilişkindir.
B. İlgili Hukuk
1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21... nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.
2. 6502 sayılı Kanun’un 73 üncü maddesinin beşinci fıkrası şöyledir:
“Tüketici davaları, tüketicinin yerleşim yerinin bulunduğu yerdeki tüketici mahkemesinde de açılabilir.”
3. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanun’un (6100 sayılı Kanun) “Genel yetkili mahkeme” başlıklı 6 ıncı maddesinin birinci fıkrası şöyledir:
“Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir.”
C. Değerlendirme
1. Dosya kapsamından, uyuşmazlık taraflar arasındaki devremülk sözleşmesinin cayma hakkı kullanıldığından bahisle feshi ve verilenin iadesi istemine ilişkin olup, dava dilekçesi ve dosya kapsamından taşınmazın aynına ilişkin bir dava olmadığı anlaşılmaktadır.
2. 6502 sayılı Kanun'un 73 üncü maddesinin beşinci fıkrasında tüketici davalarının, tüketicinin yerleşim yerinin bulunduğu yerdeki tüketici mahkemesinde de açılabileceği belirtilmişse de bu kural 6100 sayılı Kanun'un yetkiye ilişkin kurallarının yanında bir ek yetki kuralıdır.
3. Bir davada, birden fazla genel ve özel yetkili mahkeme varsa, davacı bu mahkemelerden birinde dava açmak hususunda bir seçimlik hakka sahiptir. Davacı, davasını bu genel ve özel yetkili mahkemelerden hiçbirinde açmaz ve yetkisiz bir mahkemede açarsa, o zaman seçme hakkı davalılara geçer.
4. Somut olayda, dava tarihi itibariyle yerleşim yeri Odunpazarı/Eskişehir olan davacının davayı, 6502 sayılı Kanun'un 73 üncü maddesinin beşinci fıkrasına uygun olarak yerleşim yerinin bulunduğu Eskişehir Mahkemelerinde açarak yetkili mahkemeyi seçmiş olduğu anlaşıldığına göre uyuşmazlığın, Eskişehir Tüketici Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir.
III. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
6100 sayılı Kanun’un 21... nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince Eskişehir Tüketici Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE, 12.05.2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.