İcra takibine itirazın iptali davalarında yetkili icra dairesi ve mahkemenin tespiti amacıyla, alt mahkemelerce verilen yetkisizlik kararları arasındaki yargı yeri belirlenmesi uyuşmazlığı.
Özet: İcra takibine yapılan itirazın iptali davasında ortaya çıkan yetki uyuşmazlığında, davanın görülme yetkisinin takibin yapıldığı yer mahkemesine ait olduğu, bu tür davalarda mahkemenin, icra dairesinin yetkisine yönelik itirazı, taraf itirazı olsun ya da olmasın, resen ve öncelikle incelemesi gerektiği, zira geçerli bir icra takibinin dava şartı olduğu ve icra dairesinin yetkisiz olduğunun tespit edilmesi halinde davanın dava şartı eksikliğinden usulden reddedilmesi gerektiği belirtilmiştir.
5. Hukuk Dairesi         2025/4331 E.  ,  2025/7357 K.
"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2024/423 Esas, 2025/60 Karar
I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR
A. Bursa 6. Asliye Hukuk Mahkemesinin 10.07.2024 Tarihli ve 2024/357 Esas, 2024/376 Karar Sayılı Kararı
Davanın, İzmir'de başlatılan takibe yönelik borca ilişkin itirazın iptali, takibin devamı ve icra inkar tazminatına karar verilmesi sitemine ilişkin olduğu, itirazın iptali davasını görme yetkisinin, takibin yapıldığı yer mahkemesine ait olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.
B. İzmir 28. Asliye Hukuk Mahkemesinin 27.02.2025 Tarihli ve 2024/423 Esas, 2025/60 Karar Sayılı Kararı
Davanın para alacağına ilişkin başlatılan icra takibine itiraz üzerine duran takip yönünden itirazın iptali davası olduğu, dava konusu niteliği dikkate alındığında kesin yetki kuralına giren hallerden olmadığı, dolayısıyla genel yetkiye ilişkin hükümlerin geçerli olduğu, dosya kapsamında süresi içerisinde verilmiş cevap dilekçesi olmadığı gibi yine süresi içerisinde yetki itirazı yapılmadığı, 27.02.2025 tarihli ön inceleme duruşmasında her ne kadar davalı tarafça huzurda alınan beyanında dosyanın Kocaeli iline yetkisizlik ile gönderilmesi talep edilmiş ise de süresi içerisinde yapılmış yetki itirazı olmadığından itibar edilmediği, usulüne uygun süresinde verilmiş yetki itirazının da bulunmadığı dikkate alınarak adı geçen mahkemece talep olmaksızın bu hususta re'sen yetkisizlik kararı verilemeyeceği gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.
II. GEREKÇE
A. Uyuşmazlık
Uyuşmazlık, alacağın tahsili için başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.
B. İlgili Hukuk
1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21... nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.
2. 6100 sayılı Kanun’un 6 ncı, 10 uncu ve 115 inci maddesi, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 89 uncu maddesi ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 50 nci maddesi
C. Değerlendirme
1. İtirazın iptali davasında usulüne uygun olarak başlatılmış ve itirazla durmuş bir takibin varlığı dava şartıdır. İtirazın iptali davasını gören mahkemenin, icra takibinin yapıldığı icra dairesinin yetkisine yönelik itirazı öncelikle incelemesi gerekir. Mahkemenin yetkisine yönelik bir itirazın var olup olmaması, bu sonuca etkili değildir. Eş söyleyişle, itirazın iptali davasında, mahkemenin yetkisine itiraz edilmiş olsun veya olmasın, mahkeme öncelikle, icra dairesinin yetkisine yönelik itirazı inceleyerek kesin olarak sonuçlandırmalıdır. Kaldı ki, itirazın iptali davasını görme yetkisi, takibin yapıldığı yer mahkemesine aittir. O nedenle, mahkemenin, icra dairesinin yetkisine yönelik itirazı incelemesi doğaldır. Bu yetki itirazının incelenmesi sonucunda, mahkeme, kendisinin yetkili olup olmadığını da belirlemiş olacaktır.
2. İlamsız bir takipte yetkili icra dairesi de 2004 sayılı Kanun'un 50 nci maddesinin yollaması ile 6100 sayılı Kanun'un genel hükümlerine göre belirlenecektir. 6100 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesine göre genel yetkili icra dairesi, davalı gerçek veya tüzel kişinin takibin yapıldığı tarihteki yerleşim yeri icra dairesidir. Yine aynı Kanun’un 16 ncı maddesine göre ise haksız fiilden doğan uyuşmazlıklarda, haksız fiilin işlendiği veya zararın meydana geldiği yahut gelme ihtimalinin bulunduğu yer ya da zarar görenin yerleşim yeri mahkemesi icra dairesi de yetkilidir. Aynı Kanun’un 10 uncu maddesine göre ise sözleşmeden doğan davaların sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de açılabileceği hüküm altına alınmış olup, bu sebeple sözleşmeden doğan para borcunun tahsili için başlatılan takipte, sözleşmenin ifa edileceği yer icra dairesi de yetkili kılınmıştır. Takibin konusu sözleşmeden kaynaklı para borcu olduğunda, 6098 sayılı Kanun'un 89 uncu maddesine göre, aksi kararlaştırılmadıkça para borçları alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yerinde ifa edilecektir.
3. Yetki itirazının incelemesi neticesi mahkeme yetkili olduğuna karar verirse borçlunun icra dairesine yapmış olduğu yetki itirazının reddine karar verilerek uyuşmazlığın esastan incelenmesine geçilecektir. Mahkeme yapmış olduğu inceleme neticesi takip yapılan icra dairesinin yetkili olmadığına kanaat getirir ise yetkili icra dairesinde yapılmış geçerli bir takip olmadığından dava şartı eksikliğinden davanın usulden reddine karar verecektir.
4. Dosya kapsamından, alacağının tahsili için İzmir 26. İcra Müdürlüğünün 2023/16769 Esas sayılı dosyası ile takip başlattığı, davalının yetkiye, borca ve faiz talebine itiraz ettiği, takibin durduğu, itirazın iptali davasının Bursa 6. Asliye Hukuk Mahkemesinde açıldığı anlaşılmaktadır. İtirazın iptali davasını gören mahkemenin, icra takibinin yapıldığı icra dairesinin yetkisine yönelik itirazı öncelikle incelemesi gerektiğinden ve itirazın iptali davasını görme yetkisi, takibin yapıldığı yer mahkemesine ait olduğundan uyuşmazlığın İzmir 28. Asliye Hukuk Mahkemesinde görülerek sonuçlandırılması gerekir.
III. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
6100 sayılı Kanun’un 21... nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince İzmir 28. Asliye Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,12.05.2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.