Haricen taşınmaz satış sözleşmesinden kaynaklanan alacak davasında İstanbul ve Sakarya Asliye Hukuk Mahkemeleri arasındaki yetki uyuşmazlığının davalının yerleşim yerine göre Sakaryada belirlenmesi.
Özet: Haricen taşınmaz satış sözleşmesinden kaynaklanan alacak davasında, davanın İstanbulda açılmasına rağmen davalının süresinde yaptığı yetki itirazı ve ikametgahının Sakaryada bulunması sebebiyle hem İstanbul hem de Sakarya Asliye Hukuk Mahkemelerinin yetkisizlik kararı vermesi üzerine, genel yetkili mahkeme kuralı ve davacının yetkisiz mahkemede dava açması halinde davalının yetki seçme hakkının doğması ilkeleri uyarınca, uyuşmazlığın Sakarya Asliye Hukuk Mahkemesinde çözümlenmesi gerektiğine karar verilmiştir.
5. Hukuk Dairesi         2025/2908 E.  ,  2025/7341 K.
"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2024/345 Esas, 2024/328 Karar
I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR
A. İstanbul 30. Asliye Hukuk Mahkemesinin 20.02.2024 Tarihli ve 2023/221 Esas, 2024/62 Karar Sayılı Kararı
Taraflar arasındaki uyuşmazlığın eser sözleşmesine dayalı alacağın (cezai şart) tahsili talebine ilişkin olduğu, her iki tarafın tacir olmadığı, haliyle tarafları bağlayıcı yetki sözleşmesi düzenlenmediği, sözleşmenin ifa edileceği yerin Sakarya İli olduğu, davalı vekilinin süresi içerisinde usulüne uygun olarak yetki itirazında bulunarak yetkili mahkemenin Sakarya Mahkemeleri olduğunu beyan ettiği, bu sebeplerle taraflar arasındaki uyuşmazlığın çözümünde genel yetkili mahkemelerin Sakarya Asliye Hukuk Mahkemesi olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.
B. Sakarya 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 25.09.2024 Tarihli ve 2024/345 Esas, 2022/328 Karar Sayılı Kararı
Dosya kapsamında davalı vekiline dava dilekçesinin tebliğ edildiği, davalının yasal süresi içerisinde cevap dilekçesi sunduğu, cevap dilekçesinde, yetki itirazında bulunduğu, yetkili olan mahkemeyi gösterdiği, dava tarihinde davalı şirket adresinin Sakarya olduğu, ancak taraflar arasındaki sözleşme tarihinde davalı adresinin ve davacının sözleşmeden kaynaklanan borcunun ifa yerinin İstanbul olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.
II. GEREKÇE
A. Uyuşmazlık
Uyuşmazlık, haricen taşınmaz satış sözleşmesinden kaynaklanan alacak davasında yetkili mahkemenin belirlenmesi istemine ilişkindir.
B. İlgili Hukuk
1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21... nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.
2. 6100 sayılı Kanun’un “Genel yetkili mahkeme” başlıklı 6 ncı maddesi şöyledir:
“Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir.”
3. 6100 sayılı Kanun’un “Sözleşmeden doğan davalarda yetki” başlıklı 10 uncu maddesinin şöyledir: “Sözleşmeden doğan davalar, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de açılabilir.”
4. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) “İfa yeri” başlıklı 89 uncu maddesi şöyledir:
“Borcun ifa yeri, tarafların açık veya örtülü iradelerine göre belirlenir. Aksine bir anlaşma yoksa, aşağıdaki hükümler uygulanır;
1. Para borçları, alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yerinde,
2. Parça borçları, sözleşmenin kurulduğu sırada borç konusunun bulunduğu yerde,
3. Bunların dışındaki bütün borçlar, doğumları sırasında borçlunun yerleşim yerinde, ifa edilir.
Alacaklının yerleşim yerinde ifası gereken bir borcun doğumundan sonra alacaklının yerleşim yerini değiştirmesi sebebiyle ifa önemli ölçüde güçleşmişse borç, alacaklının önceki yerleşim yerinde ifa edilebilir.”
C. Değerlendirme
1. 6100 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi gereğince bir davada genel yetkili mahkeme, davalının yerleşim yerinin bulunduğu yer mahkemesidir. Aynı Kanun'un 10. maddesinde sözleşmeden doğan davalar için, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinin de yetkili olduğu belirtilmiştir ki bu da özel yetkiye ilişkin bir düzenlemedir. Ayrıca 6098 sayılı Kanun'un 89 uncu maddesi uyarınca para alacağına ilişkin davalarda aksi kararlaştırılmadıkça para borcu alacaklının yerleşim yerinde ödenmesi gerektiğinden alacaklının bulunduğu yer mahkemesi de yetkilidir. Dolayısıyla dava, davacının seçimine göre, hem genel ve hem de özel yetkili mahkemede açılabilir.
2. Bir davada, birden fazla genel ve özel yetkili mahkeme varsa, davacı bu mahkemelerden birinde dava açmak hususunda bir seçimlik hakka sahiptir. Davacı, davasını bu genel ve özel yetkili mahkemelerden hiçbirinde açmaz ve yetkisiz bir mahkemede açarsa, o zaman seçme hakkı davalılara geçer.
3. Somut olayda, davanın İstanbul 30. Asliye Hukuk Mahkemesinde açıldığı, davacının dava tarihi itibariyle yerleşim yeri adresinin bulunmadığı, davalı tarafça da süresinde ve usulüne uygun olarak yerleşim yerinin bulunduğu Sakarya Mahkemelerinin yetkili olduğuna ilişkin itirazında bulunduğu anlaşıldığından uyuşmazlığın Sakarya 3. Asliye Hukuk Mahkemesinde görülerek sonuçlandırılması gerekir.
III. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
6100 sayılı Kanun’un 21... nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince Sakarya 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,12.05.2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.