Bölge Adliye Mahkemesinin 5271 sayılı CMK 280/1de belirtilen sınırlı haller dışında hukuka aykırı bozma kararı vererek adil yargılanma hakkını ihlal etmesi.
Özet: Yüksek mahkeme, Bölge Adliye Mahkemesinin sanık ve müdafiine mütalaa okunmaması şeklindeki usul hatası nedeniyle ilk derece mahkemesi hükmünü, kanunda sayılan sınırlı haller dışında, duruşma açmaksızın dosya üzerinden bozmasını hatalı bulmuş; bu durumun 5271 sayılı CMKnın 280/1. maddesinin (e) ve (f) bentlerinde belirtilen kapsam dışına çıktığını, savunma hakkının kısıtlanması nedeniyle yeniden yargılama gerektiren bir hal olduğunu, bu şekilde verilen bozma kararlarının hukuki dayanaktan yoksun olduğunu ve Anayasa Mahkemesi ile Yargıtay Ceza Genel Kurulu içtihatları doğrultusunda adil yargılanma hakkı ile mahkemeye erişim hakkını ihlal ettiğini vurgulamıştır.
2. Ceza Dairesi         2023/22364 E.  ,  2025/22510 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi
SAYISI : 2022/2478 E., 2022/3464 K.
SUÇLAR : Hırsızlık, iş yeri dokunulmazlığının ihlâli, mala zarar verme
HÜKÜMLER : İstinaf başvurusunun esastan reddine
TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Onama
İlk Derece Mahkemesince verilen hükümlere yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 286/1. maddesi uyarınca temyiz edilebilir olduğu, 260/1. maddesi gereği temyiz edenlerin hükümleri temyize hak ve yetkilerinin bulunduğu, 291/1. maddesi uyarınca temyiz istemlerinin süresinde olduğu, 294/1. maddesi gereği temyiz dilekçelerinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298/1. maddesi uyarınca temyiz istemlerinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle gereği düşünüldü:
5271 sayılı Kanun'un 288. maddesinin ''Temyiz, ancak hükmün hukuka aykırı olması nedenine dayanır. Bir hukuk kuralının uygulanmaması veya yanlış uygulanması hukuka aykırılıktır.'' ve aynı Kanun'un 294. maddesinin ise; ''Temyiz eden, hükmün neden dolayı bozulmasını istediğini temyiz başvurusunda göstermek zorundadır. Temyiz sebebi ancak hükmün hukuki yönüne ilişkin olabilir.'' şeklinde düzenlendiği de gözetilerek, sanığın temyiz isteminin, "suçu kabul edip, katılanın altınlarını iade ettiğine, mahkemece bu hususun göz önünde bulundurulmadığına, üst sınırdan çok ceza verildiğine" yönelik olduğu; sanık müdafiinin temyiz isteminin, "sanığın kovuşturma başlamadan önce zararı giderdiğine, TCK'nın 168. maddesinin uygulanmadığına, cezanın alt sınırdan belirlenmesinin gerektiğine, gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğine" yönelik olduğu belirlenerek yapılan incelemede;
5271 sayılı Kanun’un 280. maddesinin 1. fıkrasının (e) ve (f) bentlerinde bölge adliye mahkemelerinin duruşma açmaksızın hükmün bozulmasına karar verebileceği hâllerin sınırlı olarak sayıldığı, dosya içeriğine göre Menemen 2. Asliye Ceza Mahkemesinin, 11.02.2021 tarihli ve 2020/271 Esas, 2021/65 Karar sayılı dosyasında verilen mahkûmiyet hükümlerine yönelik sanık ve müdafiinin istinaf istemleri üzerine yapılan inceleme neticesinde, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 7. Ceza Dairesinin, 23.06.2021 tarihli ve 2021/1465 Esas, 2021/2048 Karar sayılı kararı ile “... 11.02.2021 tarihli duruşmada sanık ve müdafiine o yer Cumhuriyet savcısının mütalaası okunmadan ve mütalaaya karşı diyecekleri sorulmadan hüküm kurulması suretiyle 5271 sayılı Kanun'un 216. maddesine aykırı davranılmasından" bahisle hükümlerin bozulmasına karar verildiği, ancak bozma kararında belirtilen hukuka aykırılığın aynı Kanun’un 280. maddesinin 1. fıkrasının (e) ve (f) bentlerinde sınırlı olarak sayılan bozma nedenleri arasında gösterilmediği, hukuka kesin aykırılık hâllerini düzenleyen yine aynı Kanun’un 289. maddesinin 1. fıkrasının (h) bendinde yer alan “hüküm için önemli olan hususlarda mahkeme kararı ile savunma hakkının sınırlandırılmış olması” kapsamında değerlendirilmesi gerektiği gözetilerek Bölge Adliye Mahkemesi Ceza Dairesince davanın yeniden görülmesine karar verilmek suretiyle yapılacak duruşma sonucunda hukuka aykırılığın giderilmesi yerine, dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde bozma kararı verilmesinin ve anılan karara yönelik direnme yetkisi bulunmayan İlk Derece Mahkemesince yeniden hüküm kurulmasının yasal dayanağının bulunmadığı,
Nitekim Yargıtay Ceza Genel Kurulunun, 30.04.2025 tarihli ve 2024/6-490 Esas, 2025/197 Karar sayılı kararında “…bölge adliye mahkemelerinin, kanuni dayanağı bulunmayan (5271 sayılı Kanun'un 280. maddesinin birinci fıkrasının (e) ve (f) bentlerinde sayılanlar hariç) bozma kararları ile iş bu bozma kararına istinaden ilk derece mahkemesince tesis edilen kararların, görevsiz mahkeme tarafından verilmiş olmaları nedeniyle hukuka açık ve ağır aykırılıkla malul olduklarından hükümsüz sayılmaları gerektiğinin…” kabul edildiği, keza Anayasa Mahkemesinin 12.06.2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 09.01.2025 tarihli ve 2023/33667 sayılı kararı ile de “İstinaf Dairesi kanunda açıkça öngörülmüş hâller dışında bir nedenle bozma kararı vermiş, bunun sonucunda başvurucunun temyiz kanun yoluna başvurma hakkının elinden alınmasına yol açmıştır. Böylelikle istinaf kanun yolu incelemesine ilişkin kuralların İstinaf Dairesince yapılan yorumun kişilerce öngörülebilecek belirlilikte olmadığı ve kanunun lafzıyla çeliştiği görülmüştür. Diğer bir ifadeyle İstinaf Dairesinin bu kararıyla başvurucunun mahkemeye erişim hakkına kanuni dayanağı bulunmayan bir müdahalede bulunulmuştur. Açıklanan gerekçelerle İstinaf Dairesinin 5271 sayılı Kanun'da sınırlı olarak sayılı hâller dışında bir sebeple bozma kararı vermesiyle gerçekleşen müdahalenin kanuni dayanağının olmaması nedeniyle başvurucunun Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine..." hükmedilmekle yukarıda anılan şekilde verilen bozma kararlarının “hukuka açık ve ağır aykırılıkla malûl” olduğunun teyit edildiği dikkate alınmak suretiyle; İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 7. Ceza Dairesinin, 23.06.2021 tarihli ve 2021/1465 Esas, 2021/2048 Karar sayılı kararı ile bozma üzerine verilen Menemen 2. Asliye Ceza Mahkemesinin, 24.02.2022 tarihli ve 2021/479 Esas, 2022/147 Karar sayılı kararı ve iş yeri dokunulmazlığının ihlâli ve mala zarar verme suçları yönünden İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 7. Ceza Dairesinin, 08.02.2023 tarihli ve 2022/2478 Esas, 2022/3464 Karar sayılı temyiz isteminin reddine dair ek kararının hukukî değerden yoksun olduğu belirlenerek ve temyiz isteminin reddine dair ek karar kaldırılarak yapılan incelemede;
5271 sayılı Kanun'un 280. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendi uyarınca davanın yeniden görülmesine karar verilerek, duruşma açılıp, taraflar çağrılarak delillerin değerlendirilmesi sonucunda anılan Kanun maddesinin 2. fıkrasına göre hukuka aykırılığın Bölge Adliye Mahkemesince giderilmesi sonucunda yeniden hükümler kurulması gerektiğinin gözetilmemesi,
Bozmayı gerektirmiş, sanık ve müdafiinin temyiz nedenleri bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, diğer yönleri incelenmeyen hükümlerin bu sebepten dolayı 5271 sayılı Kanun’un 302/2. maddesi gereği Tebliğnâme'ye aykırı olarak BOZULMASINA, dava dosyasının, aynı Kanun’un 304/2. maddesi uyarınca İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 7. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 10.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.